Árpád Göncz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Árpád Göncz
GönczÁrpád.jpg
Data i miejsce urodzenia 10 lutego 1922
Budapeszt
Prezydent Węgier
Przynależność polityczna Związek Wolnych Demokratów
Okres urzędowania od 2 maja 1990
do 4 sierpnia 2000
Pierwsza dama Mária Zsuzsanna Göntér
Poprzednik Mátyás Szűrös
Następca Ferenc Mádl
Odznaczenia
Krzyż Wielki z Kollaną Orderu Zasługi Republiki Węgierskiej (cywilny) Odznaka za Zasługi dla Republiki Austrii - Wielka Gwiazda Order Białego Lwa I Klasy (Czechy) Kollana Orderu Zasług Cywilnych (Hiszpania) Wielki Krzyż Orderu Witolda Wielkiego (Litwa) Order Zasługi Republiki Malty I Klasy z Kollaną (Malta) Krzyż Wielki Królewskiego Norweskiego Orderu Świętego Olafa Order Orła Białego Krzyż Wielki Orderu Wolności (Portugalia) Stopień Specjalny Krzyża Wielkiego Orderu Zasługi RFN Krzyż Wielki Orderu Dobrej Nadziei (RPA) Krzyż Wielki z kollaną Orderu Gwiazdy Rumunii (Rumunia) Order Podwójnego Białego Krzyża I Klasy (Słowacja) Królewski Order Serafinów (Szwecja) Order Zasługi Republiki Włoskiej I Klasy z Wielką Kollaną (1951-2001)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Árpád Göncz (wym. [aːrpaːd gønts]; ur. 10 lutego 1922 w Budapeszcie) – polityk węgierski, prawnik, pisarz, tłumacz literatury angielskiej i amerykańskiej, działacz węgierskiej opozycji demokratycznej, prezydent Republiki Węgierskiej (1990–2000).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w rodzinie inteligenckiej. W 1944 ukończył studia prawnicze na Uniwersytecie Pétera Pázmánya. W latach 1944–1945 w wojsku węgierskim, z którego zdezerterował. Po II wojnie światowej działał w podziemiu zbrojnym i Partii Drobnych Rolników. Wydawał młodzieżową gazetę partyjną "Nemzedék" (pokolenie), był także osobistym sekretarzem Béli Kovácsa, sekretarza frakcji parlamentarnej ugrupowania. W 1952 podjął naukę na Uniwersytecie Rolniczym Gödöllő (studiował do 1956). Brał udział w powstaniu narodowym 1956, za co został skazany na dożywotnie więzienie. Zwolniony w 1963 w wyniku amnestii, wrócił do pracy w przedsiębiorstwie ulepszania gleby, podejmując jednocześnie próbę ukończenia studiów rolniczych. Od 1965 pracował jako niezależny tłumacz i pisarz. W 1988 był współzałożycielem Związku Wolnych Demokratów (był m.in. rzecznikiem partii). W 1990 został wybrany na posła do Zgromadzenia Narodowego. Od maja 1990 do sierpnia 2000 pełnił funkcję pierwszego niekomunistycznego prezydenta Węgier.

Żonaty, ma czwórkę dzieci. Jego córka Kinga Göncz pełniła w latach 2006–2009 obowiązki minister spraw zagranicznych Węgier.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Odznaczeni Orderem Białego Lwa (od 1994 r.) (cz.). Pražský hrad (www.hrad.cz). [dostęp 15 lutego 2012].
  2. Apdovanotų asmenų duomenų bazė (lit.). prezidente.lt. [dostęp 15 lutego 2012].
  3. Honorary Appointments to the National Order of Merit (ang.). opm.gov.mt. [dostęp 17 lutego 2012].
  4. Verleihung der Sonderstufe des Großkreuzes des Verdienstordens der Bundesrepublik Deutschland an den Präsidenten der Republik Ungarn, Dr. Arpad Göncz (niem.). bundespraesident.de. [dostęp 15 lutego 2012].
  5. M.P. z 1994 r. Nr 27, poz. 219
  6. Cidadãos Estrangeiros Agraciados com Ordens Portuguesas (port.). presidencia.pt. [dostęp 15 lutego 2012].
  7. National Orders and Awards (ang.). South African History Online. [dostęp 2012-05-15].
  8. Rad bieleho dvojkríža, I. trieda (słow.). schuster.prezident.sk. [dostęp 15 lutego 2012].
  9. Cavaliere di Gran Croce Ordine al Merito della Repubblica Italiana, Decorato di Gran Cordone (wł.). quirinale.it. [dostęp 15 lutego 2012].
  10. Honorowi i zasłużeni obywatele Miasta Poznania. [dostęp 2013-02-17].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]