Uście nad Łabą
| Uście nad Łabą | |||||
|
|||||
 Panorama miasta |
|||||
| Państwo |  Czechy |
||||
| Kraj |  ustecki |
||||
| Burmistrz | Jan Kubata | ||||
| Powierzchnia | 93,95 km² | ||||
| Wysokość | 218 m n.p.m. | ||||
| Ludność (2005) • liczba ludności • gęstość |
94 203 1003 os./km² |
||||
| Kod pocztowy | 400 01 | ||||
| Tablice rejestracyjne | U | ||||
| Podział miasta | 4 dzielnice | ||||
| Miasta partnerskie |  Halton Chemnitz Włodzimierz |
||||
|
Położenie na mapie Czech
  Uście nad Łabą
|
|||||
| Na mapach: | |||||
 |
|||||
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|||||
 Hasło Uście nad Łabą w Wikisłowniku |
|||||
| Strona internetowa miasta | |||||
Uście nad Łabą (czes. Ústí nad Labem, niem. Aussig an der Elbe) - miasto w Czechach, stolica kraju usteckiego, okręgu terytorialnego kraj północnoczeski i powiatu Uście nad Łabą. Według danych z 31 grudnia 2004 powierzchnia miasta wynosiła 9 395 ha, a liczba jego mieszkańców 93 859 osób.
W języku czeskim słowo ústí oznacza ujście rzeki. W tym przypadku odnosi się do ujścia rzeki Bíliny do Łaby, które znajduje się nieopodal centrum miasta.
Spis treści |
[edytuj] Położenie i komunikacja
Uście nad Łabą leży u podnóża Rudaw. Od południa i wschodu miasto otaczają České středohoří (wysokość do 836 m n.p.m.). Obecnie przez miasto przebiegają znaczące korytarze komunikacyjne drogowe, kolejowe i rzeczne.
- Komunikacja drogowa - Uście nad Łabą leży na starym szlaku handlowym przebiegającym wzdłuż Wełtawy i Łaby, łączącym Pragę z Dreznem. Obecnie w miejscu wąskiej drogi krajowej ma powstać autostrada D8 Praga - granica z Niemcami (dalej A17 w kier. Drezna), której fragment przy Usti został oddany do użytku pod koniec 2006. Inną, ważną trasą jest E442, biegnąca u podnóża Rudaw w kierunku wschód-zachód, łącząca Karlowe Wary, Liberec, Hradec Králové i Ołomuniec z Żyliną.
- Komunikacja kolejowa - Uście nad Łabą jest jednym z najważniejszych węzłów kolejowych w północnych Czechach. Krzyżują się tu linie kolejowe:
- 090: Praga - Uście nad Łabą - Děčín - granica państwa (i dalej do Drezna),
- 130: Uście nad Łabą - Chomutov (i dalej do Karlowych Warów i Chebu),
- 073: Uście nad Łabą-Střekov - Děčín (na prawym brzegu Łaby)
- 072: Uście nad Łabą - Lysá nad Labem - Podiebrady
W granicach miasta znajduje się kilka przystanków osobowych oraz 3 stacje kolejowe: - Ústí nad Labem hlavní nádraži (dw. główny)
- Ústí nad Labem západ
- Uście nad Łabą-Střekov
- Komunikacja rzeczna - towary były spławiane Łabą już od czasów średniowiecza. Obecnie Łaba jest spławna i żeglowna na odcinku od Kolína do ujścia do Morza Północnego w okolicach Cuxhaven.
[edytuj] Historia
Najstarsze ślady człowieka u ujścia Bíliny do Łaby datowane są na okres neolitu. Pierwsi Słowianie pojawili się na przełomie VIII i IX wieku. Pierwsze wzmianki o Uściu nad Łabą jako o ośrodku handlu pochodzą z 993 roku. Po raz kolejny miasto jest wymieniane w liście litomierzyckiego biskupa w roku 1056. Miasto otrzymało prawa miejskie z rąk Przemysła Ottokara II Wielkiego w XIII wieku, razem z Litomierzycami i Žatecem - co czyni je jednym z najstarszych miast północnych Czech. W 1423 roku król niemiecki i czeski Zygmunt Luksemburski oddał miasto w zastaw Fryderykowi I Miśnieńskiemu. W 1426 roku miasto zostało oblężone i zdobyte przez Husytów. Przez trzy lata stało w ruinie, po czym odbudowano je w roku 1429. Znacznie ucierpiało podczas wojen: trzydziesto- i siedmioletniej. Kolejne zniszczenia pochodzą z okresu wojen napoleońskich. W lecie 1813 roku w Přestanovie i Varvažovie miały miejsce dwie duże bitwy. Wyniszczone wojnami Uście nad Łabą w roku 1830 liczyło zaledwie 2000 obywateli. Miasto zachowało średniowieczny charakter do połowy XIX wieku. W późniejszym okresie przeszło gwałtowną transformację. Odkrycie złóż węgla brunatnego spowodowało jego wydobycie na dużą skalę. W Uściu nad Łabą zaczął rozwijać się przemysł chemiczny, tekstylny, garbarski, papierniczy i szklarski. W celu usprawnienia transportu średniowieczne bramy miejskie zostały zniszczone. W 1851 roku ukończono budowę linii kolejowej łączącej Pragę z Dreznem. W 1867 roku powstał działający do dziś browar w dzielnicy Krásné Březno, produkujący piwo Zlatopramen. Od 1900 r. (do 1970) miasto posiadało sieć tramwajową, która w latach 30.i 40. była trzecią co do wielkości w Czechosłowacji. Rozwój przemysłu spowodował wzrost ludności - w 1910 Uście nad Łabą z liczbą mieszkańców przekraczającą 40000 było piątym co do wielkości miastem Czech. 9 października 1938 miasto, tak jak cały Kraj Sudecki zajęli Niemcy. W dniach 17 - 19 kwietnia 1945 roku miasto zostało zbombardowane przez amerykańskie samoloty. Nalot zniszczył 572 domy i kosztował życie ponad 500 ludzi. W tym samym roku, 31 lipca miał miejsce samosąd ludności niemieckej - śmierć poniosło około 100 Niemców.
[edytuj] Demografia
| Rok | 1970 | 1980 | 1991 | 2001 | 2003 | 2004 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Liczba ludności | 79 544 | 89 272 | 98 178 | 95 436 | 94 105 | 93 859 |
Dane demograficzne za rok 2004
| Liczba ludności | 93 859 |
|---|---|
| Liczba mężczyzn | 45 206 |
| Liczba kobiet | 48 653 |
| 0-14 lat | 14 958 |
| 15-59 lat | 61 503 |
| 60 lat i więcej | 17 398 |
| Urodzenia | 1084 |
| Zgony | 989 |
| Przyrost naturalny | 95 |
| Saldo migracji | - 341 |
Źródło: Czeski Urząd Statystyczny
[edytuj] Zabytki
- Zamek Střekov z XIV wieku.
- Gotycki kościół Wniebowzięcia NMP (Nanebevzetí Panny Marie) - zbudowany w 1318, następnie zniszczony podczas wojen husyckich w 1426. Odbudowany w latach 1452 - 1530. W rekonstrukcji brali udział najwięksi czescy architekci. Podczas amerykańskiego bombardowania w 1945 wieża kościoła przechyliła się o 1,98 metra i jest obecnie najbardziej krzywą wieżą w Czechach.
- Kościół świętego Wojciecha - na miejscu kościoła z 1181 roku, w 1731 wybudowano barokową świątynię dla zakonu Dominikanów.
- Ratusz w stylu empire z lat 1847 - 1848
- Liczne, ciekawe architektonicznie budynki przemysłowe z końca XIX wieku.
- Rezydencje przy ulicy Churchilla i Dvořáka zbudowane w latach 20. XIX wieku w stylu eklektycznym z elementami antyku, renesansu i klasycyzmu.
- Ogród zoologiczny utworzony w 1908 - na powierzchni 26 ha żyje blisko 1300 zwierząt.
- Pałacyk Větruše - wybudowany w 1847 roku na szczycie wzgórza. Po pożarze w 2000 kupiony przez miasto i odrestaurowany w latach 2002 - 2004. Obecnie mieści restaurację, doskonały punkt widokowy na miasto.
[edytuj] Transport
[edytuj] Sport
- FK Ústí nad Labem - klub piłkarski
- SKV Uście nad Łabą - klub piłki siatkowej mężczyzn
- Slovan Ústečtí Lvi - klub hokejowy
[edytuj] Ludzie związani z miastem
- Anton Rafael Mengs - niemiecki malarz i teoretyk sztuki, jeden z prekursorów neoklasycyzmu w malarstwie, urodził się w Usti 12 marca 1728
- Milena Velba - czeska modelka, ur. 19 czerwca 1970
- Jiří Jarošík - czeski piłkarz, ur. 1977
[edytuj] Miasta partnerskie
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
|
||||||||||
