Łódkodziób czarnogardły

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Łódkodziób czarnogardły
Clytoctantes atrogularis[1]
Lanyon, Stotz & Willard, 1990
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd pierwowróblowce
Rodzina chronkowate
Podrodzina chronki
Rodzaj Clytoctantes
Gatunek łódkodziób czarnogardły
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 VU pl.svg
Systematyka Systematyka w Wikispecies

Łódkodziób czarnogardły (Clytoctantes atrogularis) — gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny chronkowatych. Opisany po raz pierwszy w 1990 roku. Występuje endemicznie w Brazylii. Posiada status narażonego na wyginięcie.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Holotyp pochodził ze stanu Rondônia w Brazylii. Zebrano go w trakcie wyprawy odbywającej się w 1986 roku (od maja do lipca i w październiku oraz listopadzie), obejmującej zachodnie wybrzeże rzeki Jiparaná. Była to samica złapana w specjalną sieć 22 października 1986 roku na wysokości 100 m n.p.m. Poza tym obserwowano dwa samce. Holotyp dostarczono do Museum of Zoology of the University of São Paulo. Samicę nowoodkrytego gatunku od samicy łódkodzioba kolumbijskiego (Clytoctantes alixii) odróżniono na podstawie czarnego śliniaka, braku wzorów na pokrywach skrzydłowych oraz ciemnoszarych pokrywach nadogonowych.

Nazwa gatunkowa atrogularis odnosi się do czarnego śliniaka.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Występuje dymorfizm płciowy. Dziób czarny, gruby, bocznie spłaszczony. Dolna szczęka na końcu zagięta do góry. Nie zostały złapane żadne osobniki męskie, jednak z obserwacji wynika, że są całkowicie czarne.

Opis dotyczy holotypu będącego samicą. Skrzydło mierzy 79 mm, skok 19,5 mm, ogon 64,5 mm, dziób mierzony od końca nozdrzy bliższemu głowie 15 mm, zaś dziób od nasady 15,4 mm. Szerokość dzioba przy bliższemu głowie krańcu nozdrzy wynosi 4,3 mm, zaś jego wysokość w tym samym miejscu 9,5 mm. Masa ciała 31 gram. Upierzenie głowy i wyższej części grzbietu ciemnokasztanowe; w niższej części grzbietu przechodzi w brązowe. Pokrywy nadogonowe ciemnoszare, sterówki prawie czarne. Broda, gardło, policzki i górna część piersi czarne, na policzkach kilka kasztanowych piór. Reszta piersi jasnokasztanowa. Brzuch i pokrywy podogonowe szare. Lotki ciemnoszare, brązowawe, z brązowymi obrzeżeniami. Tęczówka brązowa, zaś nogi i stopy czarne. Jajniki 5x2 mm.

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Według BirdLife International całkowity zasięg występowania wynosi 30 100 km2[3]. Gatunek znany jedynie ze stanu Rondônia w Brazylii. Prawdopodobnie jednokrotnie obserwowano samca w stanie Mato Grosso[4]. 20 lipca 2004 roku miała miejsce prawie pewna obserwacja w stanie Amazonas (także w Brazylii). Obserwowano wtedy samca i samicę różniącą się m.in. zasięgiem barwy czarnej na gardle[5]. Zasięg występowania łódkodzioba kolumbijskiego oddalony jest o około 2100 km od miejsca odnalezienia holotypu C. atrogularis.

Obserwacje miały miejsce w lesie deszczowym typu terra firma (gdzie ziemia nie jest nawadniana z pomocą przepływającej przezeń rzeki, mieszczący się na suchej glebie, z dużą różnorodnością gatunków). Łódkodziób kolumbijski zasiedla także gęsto splątane masy roślin.

Behawior[edytuj | edytuj kod]

W trakcie pierwszej obserwacji samców w 1986 roku jeden z nich siedział na pniu około metra nad ziemią, następnie wchodzącego po pnączu na wysokość 2-5 m. Odzywał się bardzo głośnym gwizdem tree tree tree. W opisie obserwacji z 2005 roku doniesiono o dwóch ptakach (samiec z samicą), przebywających na ziemi w gęstej roślinności. Nie obawiały się obserwującego[5].

Status, zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

Przez IUCN łódkodziób czarnogardły klasyfikowany jest jako narażony na wyginięcie (VU, Vulnerable). Populacja szacowana na nie więcej niż 10 000 osobników, jednak słabo poznana. Prawdopodobnie zmniejsza się w wyniku postępu rolnictwa, wycinki drzew oraz budowy autostrady[3].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Clytoctantes atrogularis w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Clytoctantes atrogularis. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  3. 3,0 3,1 Rondonia Bushbird Clytoctantes atrogularis. BirdLife International. [dostęp 19 września 2013].
  4. K.J. Zimmer, T.A. Parker, M.L. Isler, P.R. Isler. Survey of a southern Amazonian avifauna: the Alta Floresta region, Mato Grosso, Brazil. „Ornithological Monograph”. 48, 1997. 
  5. 5,0 5,1 Bret M. Whitney. Clytoctantes (atrogularis?) in Amazonas, Brazil, and its relationship to Neoctantes niger (Thamnophilidae). „Bulletin of British Ornithologists' Club”. 125, 2005.