Łódzki Zespół Oświaty Niezależnej
Łódzki Zespół Oświaty Niezależnej (ŁZON) - niezależna organizacja oświatowa, kulturalna i wydawnicza, działająca w Łodzi w latach 1986-1989.
Organizacja została utworzona w Łodzi w dniu 3 maja 1986 r. przez działaczy oświatowych NSZZ "Solidarność". Członkowie: Paweł Lipski, Izabela Wasiak, Walerian Wiśniewski, Irena Kucza-Kuczyńska, Halina Nicpan, Iwona Książek, Elżbieta Malińska.
Zespół związany był organizacyjnie, technicznie i personalnie ze strukturami związkowymi NSZZ "Solidarność" Ziemi Łódzkiej: Regionalną Komisją Wykonawczą, Międzyzakładowym Komitetem Organizacyjnym i Regionalną Komisją Organizacyjną.
Działalność ŁZON koncentrowała się na wydawaniu książek, broszur, czasopism. Organizacja nie posiadała własnej bazy poligraficznej, współpracowała z łódzką oficyną niezależną "Solidarność Walcząca", od 1988 r. funkcjonującą pod nazwą Wydawnictwo Społeczne "Fakt". ŁZON był wydawcą (lub zleceniodawcą) 26 druków zwartych. Wydawano dwie serie publikacji:
- Biblioteczka Lektur Szkolnych,
- Biblioteczka Wiedzy Historycznej.
Popularyzowały one teksty literackie i historyczne nieobecne w obiegu oficjalnym, autorstwa: Czesława Miłosza, Josipa Brodskiego, Mariana Brandysa, Józefa Czapskiego, Artura Schroedera, Stefana Żeromskiego, Józefa Piłsudskiego, Marka Edelmana. ŁZON był wydawcą materiałów "Koniec polskiego państwa podziemnego" w ramach serii Zeszyty Edukacji Narodowej. Wznowiono także książkę Edgara Vincenta d’Abernona - Osiemnasta decydująca bitwa w dziejach świata - pod Warszawą 1920 r. (Łódź, 1988). ŁZON wydał także dwa wybory tekstów Lektury naszych dziadków (Łódź, 1987) i Lektury naszych rodziców (Łódź, 1989), opracowane przez Izabelę Wasiak.
ŁZON był wydawcą w latach 1989-1989 miesięcznik "Oświata Niezależna" (początkowo pod tytułem "Oświata"), w którym zamieszczane były artykuły o sytuacji oświaty w Polsce, informacje o działalności opozycji, noty o publikacjach II obiegu. Podawany przez wydawców nakład 3000 – 4000 egzemplarzy był zawyżany.
ŁZON prowadził „Kino-Video” – projekcje filmów fabularnych niedostępnych w obiegu oficjalnym oraz filmów dokumentalnych (np. relację z wizyty Lecha Wałęsy, czy pielgrzymki Jana Pawła II w Łodzi).
ŁZON współpracował z łódzkimi oddziałami niezależnych organizacji młodzieżowych, m.in.: Federacji Młodzieży Walczącej (finansował wydawanie pisma Agentura), Niezależnego Zrzeszenia Studentów (m.in. wydał dwie edycje Zeszytów Samokształceniowych NZS), Związku Harcerstwa Rzeczypospolitej (m.in. sfinansował i wydał Bratnie Słowo oraz ulotki).
W ramach podpisanej w 1988 r. umowy o współpracy z francuskim związkiem zawodowym SGEN-CFDT odbyła się wakacyjna wymiana młodzieży polskiej i francuskiej.
W listopadzie 1988 r. członkowie ŁZON (Irena Kucza-Kuczyńska, Halina Nicpan, Izabela Wasiak, Walerian Wiśniewski) utworzyli jawny (choć nielegalny) Komitet Organizacyjny Pracowników Oświaty i Wychowania NSZZ "Solidarność" Ziemi Łódzkiej.
[edytuj] Bibliografia
M. Wasiak, Wydawnictwo "Solidarność Walcząca", Wydawnictwo Społeczne "Fakt", Łódzki Zespół Oświaty Niezależnej: materiały bibliograficzne. Łódź, 1991.
