Łańcut

Łańcut
Herb Łańcuta Flaga Łańcuta
Państwo	Polska
Województwo	podkarpackie
Powiat	łańcucki
Gmina	gmina miejska
Aglomeracja	rzeszowska
Burmistrz	Stanisław Gwizdak
Powierzchnia	19,42 km²
Ludność (2011) • liczba • gęstość	18 199 937,12 os./km²
Strefa numeracyjna	(+48) 17
Kod pocztowy	37-100
Tablice rejestracyjne	RLA
Położenie na mapie województwa podkarpackiego Łańcut
Położenie na mapie Polski Łańcut
50°04′N 22°14′E
TERC (TERYT)	3182410011
Urząd miejski pl. Sobieskiego 18 37-100 Łańcut
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło Łańcut w Wikisłowniku
Strona internetowa

Zamek Lubomirskich

Planty w Łańcucie

Łańcut – miasto w województwie podkarpackim, na granicy Podgórza Rzeszowskiego i Pradoliny Podkarpackiej. Siedziba władz powiatu i gminy.

Łańcut należy do województwa podkarpackiego i leży 16 km na wschód od jego stolicy – Rzeszowa. Przez tereny miasta przebiega szlak tranzytowy Jędrzychowice – Korczowa (E40), który łączy zachód Europy z Ukrainą. Według danych z 31 grudnia 2008 roku Łańcut miał 18 025 mieszkańców.

Historia

Miasto założone zostało przez króla Kazimierza Wielkiego. Lokacja miasta na prawie magdeburskim nastąpiła w roku 1349 z nadania księcia Władysława Opolczyka w dolinie rzeki Wisłok. Król sprowadził tu kolonistów niemieckich (zob. Głuchoniemcy) z miejscowości Landshut (= strażnica kraju) w Bawarii. W XV wieku wybudowano tu zamek początkowo drewniany, który do XVI wieku dawał odpór najazdom tatarskim. Historyczne nazwy miasta Landshut, Lanczuth (1375), Landssuth (1381), Lanchth (1384), Lanczuth (1494), jeszcze w roku 1650 Landshut. W pobliżu Łańcuta założono w roku 1450 niemiecką wieś Helwigau. Ludność niemiecka z okolic Łańcuta i Albigowej zachowała swoją odrębność językową do I. poł. XVIII wieku. W latach 1918-1921, podczas wojny polsko-bolszewickiej, Łańcut był miejscem przetrzymywania jeńców z Ukraińskiej Armii Halickiej (powstał tu pierwszy obóz w Polsce).. Podczas II wojny światowej niemiecka administracja okupacyjna tzw. Generalnego Gubernatorstwa ponownie wprowadziła w roku 1941 dla miasta nazwę Landshut.

Struktura powierzchni

Według danych z roku 2002 Łańcut ma obszar 19,43 km², w tym:

• użytki rolne: 59%
• użytki leśne: 2%

Miasto stanowi 4,3% powierzchni powiatu.

Demografia

Dane z 31 grudnia 2008 r.:

Opis	Ogółem		Kobiety		Mężczyźni
jednostka	osób	%	osób	%	osób	%
populacja	18 025	100	9493	52,67	8532	47,33
gęstość zaludnienia (mieszk./km²)	928,0		488,8		439,2

Zabytki i atrakcje turystyczne

• Zamek Lubomirskich
• Powozownia
• Muzeum Ikon
• Muzeum Gorzelnictwa zarządzane przez „Polmos Łańcut”
• Synagoga
• Muzyczny Festiwal w Łańcucie
• Letnie warsztaty muzyczne
• Kościół Farny
• Browar Łańcut (zał. 1777 r.)

Przemysł

• Fabryka śrub „Śrubex” SA obecnie „Koelner” SA
• Łańcucka Fabryka Wódek „Polmos Łańcut”
• Zakład Poligraficzny „Techgraf”
• Zakłady odzieżowe „Vipo”
• Veolia Transport Podkarpacie (wcześniej PKS Connex Łańcut)
• Lancerto S.A.

Ludzie związani z Łańcutem

• Józef Czyrek, polityk PRL,
• Zbigniew Ćwiąkalski, Minister Sprawiedliwości w rządzie Donalda Tuska,
• Ryszard Marek Groński, pisarz,
• Tomasz Jurasz, literat,
• Wacław Kuchar, najlepszy sportowiec Polski 1926, z Pogonią Lwów wielokrotny mistrz Polski w co najmniej 9 dyscyplinach, trener piłkarski, reprezentant Polski, olimpijczyk, oficer Wojska Polskiego,
• Anna Podolec, siatkarka, reprezentantka Polski, Mistrzyni Europy z 2003,
• Wanda Rutkiewicz, alpinistka i himalaistka,
• Jan Zeh, wynalazca przetwórstwa ropy naftowej,
• Bogusław Kaczyński, twórca oraz wieloletni kierownik Festiwalu Muzyki.

Edukacja

Liceum Ogólnokształcące nr 1

Obecnie w Łańcucie działają 3 szkoły podstawowe, 2 gimnazja, 4 licea ogólnokształcące oraz 4 profilowane, 6 szkół zawodowych i technicznych. Działają również szkoła artystyczna oraz szkoła policealna. W Łańcucie istnieje również Uniwersytet Trzeciego Wieku.

Szkoły podstawowe

• Szkoła Podstawowa nr 2 im. ks. Jana Twardowskiego (ul. Kościuszki 17)
• Szkoła Podstawowa nr 3 im. 10 Pułku Strzelców Konnych (ul. 29 Listopada 21)
• Szkoła Podstawowa nr 4 im. Jana Pawła II w Łancucie (ul. Kochanowskiego 6)

Szkoły gimnazjalne

W roku szkolnym 2006/2007 do gimnazjów w Łańcucie uczęszczało 841 osób.

• Publiczne Gimnazjum nr 1 im. Stefana Kardynała Wyszyńskiego (ul. Józefa Piłsudskiego 7)
• Publiczne Gimnazjum nr 2 (ul. Jana Kochanowskiego 6)

Szkoły ponadgimnazjalne

• I Liceum Ogólnokształcące im. Henryka Sienkiewicza
• Zespół Szkół Nr 1 im. Janusza Korczaka (ul. Grunwaldzka 11)
• Medyczna Szkoła Policealna (ul. Grunwaldzka 11)
• Zespół Szkół Nr 2 im. Jana Kochanowskiego (ul. Podzwierzyniec 41)
• Zespół Szkół nr 3 im. M. Kopernika
• Zespół Szkół Technicznych (ul. Armii Krajowej 51)

Szkoły artystyczne

• Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia im. T. Leszetyckiego w Łańcucie (ul. 3 Maja 19)
• Szkoła Muzyczna I i II st. Łańcuckiego Towarzystwa Muzycznego (z uprawnieniami szkoły publicznej) (ul. 3 Maja 19)

Kościoły i związki wyznaniowe

Kościół farny św. Stanisława

Kościół św. Józefa

Katolicyzm

W Łańcucie mają swoją siedzibę dwa dekanaty należące do archidiecezji przemyskiej:

• Dekanat Łańcut I z parafiami:
  • Parafia św. Stanisława Biskupa i Męczennika (Parafia Farna) z kościołem farnym
  • Parafia św. Michała Archanioła na osiedlu Braci Śniadeckich
• Dekanat Łańcut II – parafie:
  • Parafia Chrystusa Króla
  • Parafia św. Józefa – Podzwierzyniec

Protestantyzm

• Kościół Adwentystów Dnia Siódmego –
  • zbór w Łańcucie, ul. Konopnickiej 7

Inne

• Świecki Ruch Misyjny „Epifania” – Zbór w Łańcucie, ul. Czarnieckiego 22
• Świadkowie Jehowy – Sala Królestwa, ul. Kopernika 4b

Sport

• PTG Sokół Łańcut – koszykówka mężczyzn
• UMKS Łańcut – siatkówka kobiet
• ŁKS Łańcut – Piłka nożna mężczyzn

Linki zewnętrzne

• Portal informacyjny miasta oraz powiatu łańcuckiego

• Łańcut w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom V (Kutowa Wola – Malczyce) z 1884 r.