Łeba

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Łeba – rzeka.
Łeba
Widok z lotu ptaka na Łebę
Widok z lotu ptaka na Łebę
Herb Flaga
Herb Łeby Flaga Łeby
Państwo  Polska
Województwo  pomorskie
Powiat lęborski
Gmina gmina miejska
Prawa miejskie 1357
Burmistrz Andrzej Strzechmiński
Powierzchnia 14,81 km²
Populacja (31.03.2011)
• liczba ludności
• gęstość

3 889
262,6 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 59
Kod pocztowy 84-360
Tablice rejestracyjne GLE
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Łeba
Łeba
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Łeba
Łeba
Ziemia 54°45′40″N 17°33′26″E/54,761111 17,557222Na mapach: 54°45′40″N 17°33′26″E/54,761111 17,557222
TERC
(TERYT)
6222808021
Urząd miejski
ul. Kościuszki 90
84–360 Łeba
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Wikisłownik Hasło Łeba w Wikisłowniku
Strona internetowa
Port w Łebie
Statek wycieczkowy "Arno I" wpływa do portu
Hotel Neptun przy plaży
Plaża w Łebie

Łeba (kasz. Łeba, niem. Leba)[1]miasto i gmina w północnej Polsce, w województwie pomorskim, w powiecie lęborskim, położona na Wybrzeżu Słowińskim, nad rzekami Łebą i Chełstem, miejscowość wypoczynkowa z portem morskim i kąpieliskami.

Według danych z 31 marca 2011 r. miasto miało 3 903 mieszkańców[2]

W części miejscowości działało Państwowe Gospodarstwo Rybackie Łeba[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze zasiedlenia na brzegu morskim miały miejsce jeszcze w neolicie, są one lokalizowane na pagórkach np.: koło Potęgowa, nawet na Rowokole archeolodzy znaleźli pojedyncze narzędzia.

Linię brzegu morskiego wskazują do dzisiaj znajdujące się tam grodziska: Gałęzinowo, Żoruchowo, Równo, Siodłonie, Damno... Siodłonie i Damno zdaje się, że były oddalone od brzegu morskiego i posadowione nad brzegiem rzeki, prakoryto tej rzeki jest do dzisiaj czytelne. Grodziska te to wcześniej grody obronne epoki brązu przypisywane kulturze łużyckiej. Ludność tej kultury budowała takie grody od ok. 1000 r. p.n.e. do 400 r. p.n.e. Naukowcy dokonali rekonstrukcji grodu kultury łużyckiej w Biskupinie.

W okresie, kiedy te grody obronne prowadziły swoje normalne życie, z zatoki tworzyły się jeziora lagunowe. Przyrastało z czasem trwałego lądu, w okolicy dominowały jednak cały czas jeszcze bagna.

Przeszli tędy Goci. Niedaleko od dzisiejszej Łeby, w Dębinie znajduje się kamienny krąg ich cmentarzyska (pozostały tylko 3 głazy tego kręgu). Ponadto cmentarzyska Gotów znajdują się (w najbliższej okolicy) w Grzybnicy, inne w Węsiorach i Odrach. Pobyt Gotów w tym regionie to poł. I - pocz. III wieku n.e.

Goci odeszli, posuwając się na południowy wschód. Archeolodzy twierdzą, że pozostawili po sobie niemal wyludniony obszar - brakuje warstw kulturowych z tego okresu. Kronika Jordanesa nie przedstawia tego jako pewnik, ale tubylcza ludność prawdopodobnie odeszła z Gotami w zgodzie.

Na pewien czas miało miejsce „spotkanie” Gotów i Słowian w okolicach południowo-wschodniej Polski. W V w. zajęli już Słowianie cały nadmorski pas wybrzeża. Oto co mówi prof. Aleksander Brückner o języku kaszubskim; (str. 18- 19), Dzieje języka polskiego:

Quote-alpha.png
Język kaszubski jest gwarą staropolską, biorącą udział nawet w późnym rozwoju językowym polskim, i od polszczyzny odrywać go nie można; stanowi pomost od nadnoteckiej polszczyzny ku coraz dalszym, a wskutek tego i odrębniejszym gwarom, od których niegdyś Pomorze, Marchie, Meklemburg aż za samą Łabę do Starej Marchii i Lüneburgu rozbrzmiewały, gdy te ziemie jeszcze słowiańskimi były; wymarli tam Słowianie ostatecznie dopiero w w. XVI i XVII (...)

Opis osadnictwa grodowego w regionie jak i szczególny opis dróg pochodzących jeszcze z kultury łużyckiej jest pokazany w artykule „Grodzisko słowiańskie w Słupsku” i w „Osadnictwie grodowym powiatu słupskiego”.

Łeba jako osada powstała zapewne później niż Gardna Wielka. Jeziora Sarbsko i Łebsko rozdzieliły się, toteż powstał ląd zdatny do osiedleń. Osiedle powstało na mierzei. Tę osadę zbudowali z pewnością Pomorzanie mówiący językiem kaszubskim. Mogło to nawet mieć miejsce jeszcze w VIII wieku. Zalew był bez wątpienia godny uwagi ze względu na łatwe połowy ryb.

Od wieku XIII do ziemi słupskiej napływali kolonizatorzy niemieccy. Zdarzało się bardzo często, że zabudowania niemieckie stały obok kaszubskich. Niemcy jednak nie umieli się w pełni przyzwyczaić do warunków życia w Łebie, a dopiero jej strategiczne położenie przy ujściu rzeki zainteresowało Zakon Krzyżacki.

Oto co pisze na ten temat ks. Stanisław Kujot; Kto założył... Część 2.., Toruń 1904 r.:

Quote-alpha.png
(...) Na jedno jeszcze zwrócić trzeba uwagę. Trzymaliśmy się dotąd zasady, że parafie założone w archidyakonacie pomorskim przez Krzyżaków bez wyjątku były bardzo szczupłe, obejmujące samą tylko miejscowość kościelną i bezpośredni jej majątek, jeżeli go z daru Krzyżaków posiadała. Na zakładanie obszerniejszych parafii nie było, jak się przekonaliśmy, za rządów krzyżackich sposobności, bo już wszystkie były urządzone. Przykłady takich parafii, które na pierwszy rzut oka za krzyżackie uznać wypadało, widzieliśmy w Swarzewie i Chyloni pod Puckiem, w Głównem i Nowem Mieście Gdańsku, w Łebie, Lęborku, Hamersztynie i innych (...)

W grudniu 1912 r. w okolicach Łeby i Smołdzina było trzęsienie ziemi[4].

W latach 1974–2005 Łeba była uznana przez rząd za miejscowość posiadającą warunki do prowadzenia lecznictwa uzdrowiskowego, dzięki czemu mogły być prowadzone tu zakłady lecznictwa[5]. W oparciu o warunki naturalne ustalono dla Łeby pierwszoplanowe kierunki lecznicze: choroby układu oddechowego i choroby układu wydzielania wewnętrznego i przemiany materii (choroby tarczycy). Kierunkiem drugoplanowym były choroby narządów ruchu i reumatyczne oraz kierunek klimatyczno-usprawniający[6].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Według danych z 1 stycznia 2010 r. powierzchnia miasta wynosiła 14,81 km²[7]. Miasto stanowi 2,09% powierzchni powiatu.

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa słupskiego.

Powierzchnia Gminy Miejskiej Łeba wynosi 1 480,96 ha w tym[potrzebne źródło]:

Rodzaj [ha]  %
grunty rolne 262,87 18
grunty leśne 681,54 46
grunty budowlane 249,42 17
grunty pod wodami 14,24 1
nieużytki 208,48 14
tereny różne 64,41 4

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Liczba mieszkańców[edytuj | edytuj kod]

Rok Stan na dzień Liczba W tym kobiet W tym mężczyzn
1993 31.12 4044 2111 1933
1994 31.12 4105 2130 1975
1995 31.12 4157 2165 1992
1996 31.12 4190 2183 2007
1997 31.12 4230 2200 2030
1998 31.12 4213 2198 2015
1999 31.12 4145 2200 1945
2000 31.12 4136 2205 1933
2001 31.12 4086 2210 1876
2002 31.12 4111 2215 1906
2003 31.12 4092 2201 1891
2004 31.12 4032 2199 1833
2005 31.12 3933 2112 1821
2006 31.12 3937 2190 1747
2007 31.12 3933 2014 1919
2008 31.12 3926 2057 1869

Wiek produkcyjny[edytuj | edytuj kod]

Dane ilościowe na 31.12.2005:[potrzebne źródło]

  • w wieku przedprodukcyjnym 0-18 lat - 798
  • w wieku produkcyjnym - 2473
  • w wieku poprodukcyjnym - 397

Warunki naturalne[edytuj | edytuj kod]

  • Na zachód od miasta rozciąga się Słowiński Park Narodowy z ruchomymi wydmami i jeziorami Łebsko i Gardno.
  • Na wschodzie leży jezioro Sarbsko i Rezerwat Przyrody Mierzeja Sarbska, który został założony w 1976 roku i ma status rezerwatu częściowego. Rezerwat ten rozciąga się na mierzei oddzielającej Bałtyk od jeziora Sarbsko. Swoją ochroną obejmuje tereny o powierzchni 546,63 ha. Wysokości zalesionych wydm dochodzą do 24 m n.p.m.
  • Na terenie Łeby zostały ustanowione następujące obszary Natura 2000:
    • obszary specjalnej ochrony ptaków:
      • PLB990002 Przybrzeżne Wody Bałtyku,
      • PLB220003 Ostoja Słowińska,
    • specjalne obszary ochrony siedlisk:
      • PLH220018 Mierzeja Sarbska,
      • PLH220023 Ostoja Słowińska.

Atrakcje i zabytki[edytuj | edytuj kod]

Pozostałości kościoła św. Mikołaja
  • Wydmy ruchome
  • Allegro Cup - cykliczne zawody w windsurfingu zaliczane do klasyfikacji Pucharu Europy w Formule Windsurfing (Euro-Cup).
  • Barokowy kościół z 1683 roku z wieżą szachulcową z XVIII w. Do budowy świątyni użyto częściowo materiałów z kościoła św. Mikołaja zniszczonego przez sztormy w 1558 r.
  • Pozostałości murów gotyckiego kościoła św. Mikołaja z XIV w. (w Starej Łebie) (na zachodnim brzegu rzeki Łeby).
  • Stare domki rybackie nad kanałem portowym i przy głównej ulicy miasta.
  • W Rąbce - dzielnicy Łeby - na Mierzei Łebskiej w okresie II wojny światowej działał doświadczalny poligon niemieckiej broni rakietowej Rheintochter.
  • W okolicznych wsiach zachowały się zabytki kultury Słowińców.
  • Do 25 maja 2004 r. istniał w Łebie mały skansen parowozów z trzema parowozami serii Ty 2 (nr. 446, 921, 860) na stacji kolejowej[potrzebne źródło].
  • Relikwie św. Jakuba Apostoła.
  • Kanał portowy[8]
  • W lipcu i sierpniu w Łebie stacjonują dwa lunaparki: jeden czeski znajdujący się przy kanale portowym[potrzebne źródło], drugi - lunapark "Krasnal" z Bydgoszczy z niemieckimi urządzeniami działający przy stacji kolejowej[9]
  • Park dinozaurów "Łeba Park" otwarty w 2010 r.
  • Labirynt Park Łeba -  m.in. największy labirynt 3D w Polsce

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Letnie kąpieliska w Łebie[10]:

  • Kąpielisko centralne przy plaży „A” – 600 mb linii brzegowej od wysokości Hotelu „Neptun” w kierunku falochronu wschodniego
  • Kąpielisko przy plaży „B” – 200 mb linii brzegowej od wejścia na plażę w rejonie ul. Turystycznej w kierunku zachodnim
  • Kąpielisko przy plaży „C” – 300 mb linii brzegowej od wejścia na plażę przy Hotelu „Łeba” w kierunku wschodnim

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Kościół księży oblatów w Łebie

Współpraca międzynarodowa[edytuj | edytuj kod]

Miasta i gminy partnerskie:

Inne miejscowości z prefiksem Łeb[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Dr F. Lorentz "Polskie i kaszubskie nazwy miejscowości na Pomorzu Kaszubskiem" (ISBN 83-60437-22-X) (ISBN 978-83-60437-22-3)
  2. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 31 III 2011.
  3. Dz. U. z 1966 r. Nr 66, poz. 317
  4. A. Piotrowski, Po kalinigradzkim trzęsieniu ziemi. [dostęp 2010-04-09].
  5. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 kwietnia 1974 r. zmieniające rozporządzenie ws. rozciągnięcia niektórych przepisów o uzdrowiskach na inne miejscowości (Dz. U. z 1974 r. Nr 16, poz. 89)
  6. Zarządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 27 listopada 1974 r. ws. właściwości leczniczych warunków naturalnych i wykorzystania bazy lecznicze (Dz.Urz.MZ z 1974 r. Nr 23, poz.94)
  7. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2010 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010-08-20. ISSN 1505-5507.
  8. Łeba - Kanał portowy. - Wakacje nad morzem
  9. Portal Lunapark
  10. Uchwała Nr VIII/52/2011 Rady Miejskiej w Łebie z dnia 12 maja 2011 r. (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego z 2011 r. Nr 66 poz. 1455)
  11. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 28 stycznia 2013.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]