Łokieć (miara)

Wzorzec łokcia czeskiego na ratuszu w Litomyšli

Łokieć (niem. Elle, franc. Aune, ang. Ell) – jednostka długości o różnej wartości w zależności od państwa, regionu i epoki historycznej. Tradycyjna miara nawiązująca do średniej długości ręki od stawu łokciowego do końca palca środkowego. Dzielił się najczęściej na 2 stopy albo 24 cale.

W Polsce:

• Łokieć chełmiński (w poł. XVI w.) 57,62 cm
• Łokieć warszawski albo staropolski (w I Rzeczypospolitej i po rozbiorach do 1819 r.) 59,6 cm
• Łokieć lwowski albo galicyjski (w Galicji 1787-1857 r.) 59,6 cm
• Łokieć krakowski wiek XIII – 64,66 cm; wiek XIV – 62,5 cm; poł. XVI w. – 58,6 cm; 1836-1857 – 59,6 cm
• Łokieć wrocławski (na Śląsku do 1816) 57,6 cm
• Łokieć nowopolski (w Królestwie Polskim 1819-1849) 57,6 cm
• Łokieć gdański 57,8 cm

Za granicą:

• Łokieć berliński (w Prusach do 1872) 66,7 cm
• Łokieć wiedeński (w Austrii do 1876) 77,9 cm
• Łokieć hamburski 57,3 cm
• Łokieć lubecki 57,7 cm
• Łokieć duński 62,7 cm
• Łokieć szwedzki 59,4 cm
• Turecki długi łokieć (pik halebi) 70,9 cm

W Wielkiej Brytanii stosowany bywał też łokieć (ang. ell) równy 45 calom, tzn. 114,3 cm, a także łokieć szkocki (ok.  37 cali) i flamandzki (27 cali).

Łokieć (nazywany po angielsku cubit) sumeryjski (XX wiek p.n.e.) mierzył 51,72 cm i jest najstarszą znaną standardową jednostką miar. Natomiast łokieć staroegipski, z XXVIII w.p.n.e., wynosił od 52,35 do 52,4 cm.

Bibliografia

• M. Kozera, Łokieć jako miara długości w średniowieczu, w: Problemy 2/1988

Zobacz też

• miary staropolskie - przegląd historyczny