Łokieć (miara)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wzorzec łokcia czeskiego na ratuszu w Litomyšli

Łokieć (niem. Elle, franc. Aune, ang. Ell) – jednostka długości o różnej wartości w zależności od państwa, regionu i epoki historycznej. Tradycyjna miara nawiązująca do średniej długości ręki od stawu łokciowego do końca palca środkowego[1]. Dzielił się najczęściej na 2 stopy albo 24 cale.

W Polsce:

  • Łokieć chełmiński (w poł. XVI w.) 57,62 cm
  • Łokieć warszawski albo staropolski (w I Rzeczypospolitej i po rozbiorach do 1819 r.) 59,6 cm
  • Łokieć lwowski albo galicyjski (w Galicji 1787-1857 r.) 59,6 cm
  • Łokieć krakowski wiek XIII – 64,66 cm; wiek XIV – 62,5 cm; poł. XVI w. – 58,6 cm; 1836-1857 – 59,6 cm
  • Łokieć wrocławski (na Śląsku do 1816) 57,6 cm
  • Łokieć nowopolski (w Królestwie Polskim 1819-1849) 57,6 cm
  • Łokieć gdański 57,8 cm

Za granicą:

  • Łokieć austriacki 77,92 cm
  • Łokieć bawarski 88,30 cm
  • Łokieć berliński (w Prusach do 1872) 66,7 cm
  • Łokieć brabancki 69,50 cm
  • Łokieć duński 62,77 cm
  • Łokieć hamburski 57,3 cm
  • Łokieć hanowerski 58,42 cm
  • Łokieć holenderski 68,78 cm
  • Łokieć lubecki 57,7 cm
  • Łokieć norweski 62,75 cm
  • Łokieć pruski 66,09 cm
  • Łokieć saski 56,64 cm
  • Łokieć szwedzki 59,4 cm
  • Łokieć szwajcarski 60,00 cm
  • Łokieć wiedeński (w Austrii do 1876) 77,9 cm
  • Łokieć wirtemberski 61,42 cm
  • Turecki długi łokieć (pik halebi) 70,9 cm

W Wielkiej Brytanii stosowany bywał też łokieć (ang. ell) równy 45 calom, tzn. 114,3 cm, a także łokieć szkocki (ok.  37 cali) i flamandzki (27 cali).

Łokieć (nazywany po angielsku cubit) sumeryjski (XX wiek p.n.e.) mierzył 51,72 cm i jest najstarszą znaną standardową jednostką miar. Natomiast łokieć staroegipski, z XXVIII w.p.n.e., wynosił od 52,35 do 52,4 cm.

Przypisy

  1. Encyklopedia PWN (pol.). PWN. [dostęp 2011-04-19].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • M. Kozera, Łokieć jako miara długości w średniowieczu, w: Problemy 2/1988
  • M. Bukowski, M. Zlat, Ratusz Wrocławski, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1958, str. 132

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]