Łowkowice (powiat kluczborski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miejscowości w powiecie kluczborskim. Zobacz też: inne znaczenia tego hasła.
Łowkowice
Rodzaj miejscowości wieś
Państwo  Polska
Województwo opolskie
Powiat kluczborski
Gmina Kluczbork
Strefa numeracyjna 77
Kod pocztowy 46-211
Tablice rejestracyjne OKL
SIMC 0496521
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa opolskiego
Łowkowice
Łowkowice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Łowkowice
Łowkowice
Ziemia 51°02′12″N 18°14′40″E/51,036667 18,244444Na mapach: 51°02′12″N 18°14′40″E/51,036667 18,244444

Łowkowice (niem. Bienendorf[1][2], do 1936 r. Lowkowitz[1]) – wieś w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Kluczbork. Administracyjnie w skład miejscowości wchodzi przysiółek Dąbrowa.

W latach 1945–1954 miejscowość była siedzibą gminy Łowkowice, aż do likwidacji gmin i zastąpienia ich gromadami. W latach 1973–1975 miejscowość wchodziła w skład gminy Kujakowice Górne, zaś od 1975 r. wchodzi w skład gminy Kluczbork.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Według niemieckiego językoznawcy Heinricha Adamy nazwa pochodzi od staropolskiej nazwy polowania - "łowiectwa"[3]. W swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia jako najwcześniej zanotowaną nazwę miejscowości Lowkowice podając jej znaczenie "Jagerdorf" czyli po polsku "Wieś łowczych lub łowiectwa"[3]. Pierwotna nazwa została później przez Niemców zgermanizowana na Lowkowitz i utraciła swoje znaczenie[3].

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego wydany w latach 1880–1906 wymienia miejscowość pod nazwą Loffkowitz, podając jednocześnie jej starsze nazwy: Irschotin, Rengoczin i Vloscha (1253) oraz Ditmarsdorf (1283)[4].

27 maja 1936 r. w miejsce zgermanizowanej nazwy Lowkowitz nazistowska administracja III Rzeszy wprowadziła nową całkowicie niemiecką nazwę Bienendorf[1][5]. 12 listopada 1946 r. nadano miejscowości polską nazwę Łowkowice[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1253 r. miejscowość wzmiankowana jest jako uposażenie Zakonu Krzyżowców z Czerwoną Gwiazdą we Wrocławiu, którzy do 1810 r. prowadzili też duszpasterstwo parafii[6].

W 1869 r. w łowkowickiej parafii mieszkało 1306 katolików, 272 ewangelików i 8 żydów. W 1884 r. w miejscowości mieszkało 1116 osób (89 osadników) w 149 domach[7].

Wedle spisu z 1 grudnia 1910 r. w miejscowości mieszkało 1163 Polaków[8]. Do głosowania podczas plebiscytu uprawnione były w Łowkowicach 872 osoby, z czego 639, ok. 73,3%, stanowili mieszkańcy (w tym 632, ok. 72,5% całości, mieszkańcy urodzeni w miejscowości). Oddano 834 głosy (ok. 95,6% uprawnionych), w tym 824 (ok. 98,8%) ważne; za Niemcami głosowały 664 osoby (ok. 79,6%), a za Polską 160 osób (ok. 19,2%)[9]. W 1933 r.[10] w miejscowości mieszkało 1218 osób, a w 1939 r.[11] – 1164 osoby[1].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Wedle rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisany jest[12]:

Katalog zabytków sztuki w Polsce z 1960 r. wymienia dodatkowo[13]:

  • Domy:
    • Nr 13 z 1. połowy XIX wieku – szczytowy, murowany, otynkowany, piętrowy. W ścianie szczytowej fryz z ornamentem wiciowym. Dach dwuspadowy (siodłowy), kryty dachówką.
    • Nr 20 – szczytowy, murowany, otynkowany, parterowy z piętrem na szczycie. Przy dłuższym boku ganek. W szczycie monogram A K i data budowy 1855.
    • Nr 22 z ok. połowy XIX wieku – murowany, otynkowany, parterowy z piętrem w szczycie. Przy dłuższym boku facjatka z trójkątnym przyczółkiem. Dach dwuspadowy kryty dachówką.
  • Chałupy (nr nr 7, 21, 23) – drewniane, konstrukcji wieńcowej (zrębowej), 2-traktowe z wejściami w dłuższych bokach. Wysokie dachy dwuspadowe kryte strzechą. W nrze 7 szczyt konstrukcji szkieletowej z naczółkiem szalowanym deskami.
  • Kapliczki:
    • Z 1. połowy XIX wieku – murowana, otynkowana, kwadratowa. Wejście zamknięte półkoliście, ujęte 2 pilastrami podtrzymującymi archiwoltę, zwieńczoną trójkątnym szczytem. Wewnętrzne sklepienie o łuku obniżonym. Wewnątrz znajduje się rzeźba Jana Nepomucena, ludowo-barokowa.
    • Nowsza – murowana. Wewnątrz znajduje się rzeźba Matki Bożej.

Ludzie związani z Łowkowicami[edytuj | edytuj kod]

  • Jan Dzierżon (ur. 16 stycznia 1811 r. w Łowkowicach, zm. 26 października 1906 r. tamże) – pszczelarz i uczony, odkrywca zjawiska partenogenezy.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Michael Rademacher: Deutsche Verwaltungsgeschichte Schlesien, Kreis Kreuzburg (niem.). 2006. [dostęp 2013-01-22].
  2. 2,0 2,1 Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262).
  3. 3,0 3,1 3,2 Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 11.
  4. Filip Sulimierski (red.), Bronisław Chlebowski (red.), Władysław Walewski (red.): Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. V. Warszawa: nakładem Władysława Walewskiego, 1884, s. 762. [dostęp 2013-01-22]. (pol.)
  5. Monika Choroś, Łucja Jarczak, Stanisława Sochacka: Słownik nazw miejscowych Górnego Śląska. Wyd. 2. Opole, Kluczbork: 1997, s. 64.
  6. Alfabetycznie (pol.). DIGITA, 2011. [dostęp 2013-01-22].
  7. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, Tom V (niem.). 1884. [dostęp 2013-01-19].
  8. Jan Łangowski (red.), Edmund Osmańczyk (red.): Leksykon Polactwa w Niemczech. Związek Polaków w Niemczech T.z., 1939, s. 462. (pol.)
  9. Herbert Kunze: Landsmannschaft der Oberschlesier in Karlsruhe (niem.). [dostęp 2013-01-22].
  10. Stan na 16 czerwca.
  11. Stan na 17 maja.
  12. ED: Rejestr zabytków nieruchomych woj. opolskiego (pol.). Narodowy Instytut Dziedzictwa, 2012-07-09. [dostęp 2013-01-22]. s. 43.
  13. Tadeusz Chrzanowski (red.), Marian Kornecki (red.): Katalog zabytków sztuki w Polsce. T. VII: Województwo opolskie. Cz. zeszyt 4: Powiat kluczborski. Warszawa: Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk – Dział Inwentaryzacji Zabytków, 1960, s. 35. (pol.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]