Łukasz Gołębiowski
Łukasz Gołębiowski (ur. 13 października 1773 w Pohoście na Polesiu, zm. 7 stycznia 1849 w Kaźmierówce pod Hrubieszowem) – jeden z pierwszych polskich etnografów (badacz tzw. starożytności słowiańskich oraz zwyczajów i obyczajów ludu polskiego), powstaniec kościuszkowski, bibliotekarz i opiekun zbiorów Biblioteki Poryckiej, członek Towarzystwa Przyjaciół Nauk.
Podczas insurekcji kościuszkowskiej brał udział m.in. w bitwie pod Szczekocinami i obronie Warszawy. Po rozbiorach, w latach 1795–1818 przebywał w Porycku na Wołyniu, będąc bibliotekarzem Tadeusza Czackiego – uporządkował wówczas Bibliotekę Porycką i napisał Przedmowę do rejestru Biblioteki Poryckiej (1814). Od 1818 r. został czynnym członkiem Towarzystwa Przyjaciół Nauk, a w pięć lat później – po przeprowadzce do Warszawy – Towarzystwa do Ksiąg Elementarnych. W 1827 r. został profesorem literatury w nowo otwartym Instytucie Pedagogicznym.
Warszawskie lata Gołębiowskiego (1826–31) były najbardziej intensywnym okresem jego pracy naukowej. Opracował wówczas i wydał m.in. pierwszy przegląd historiografii polskiej O dziejopisach Polski, ich duchu, zaletach i wadach (1826), a także jedną z pierwszych książek o historii Warszawy, z opisem jej zabytków i przewodnikiem po mieście Opisanie historyczno-statystyczne miasta Warszawy (1826), a wreszcie – pierwszą pracę etnograficzną w Polsce, pt. Gry i zabawy różnych stanów w kraju całym, lub niektórych tylko prowincyach (1831) oraz Ubiory w Polszcze od najdawniejszych czasów aż do chwil obecnych (1830)
Po upadku powstania listopadowego został zwolniony (1833) przez władze carskie ze stanowiska sekretarza Towarzystwa Przyjaciół Nauk (za ukrycie funduszy Towarzystwa przed konfiskatą rosyjską); przeprowadził się wtedy na wieś, gdzie dokończył rozpoczęte prace naukowe: czterotomowy Gabinet medalów polskich oraz tych, które się dziejów polskich tyczą z czasów panowania Stanisława Augusta (1841–43) oraz trzytomowe Dzieje Polski (1846–48), tyczące kultury materialnej oraz obyczajów szlachty, mieszczaństwa i chłopów.
[edytuj] Inne publikacje
- Lud polski, jego zwyczaje, zabobony, Lwów 1830, online
- Ubiory w Polszcze. Od najdawniejszych czasów aż do chwil obecnych sposobem dykcyonarza, drukiem A. Gałęzowskiego i Komp., Warszawa 1830, online
[edytuj] Bibliografia
- Encyklopedia PWN
- Popularna Encyklopedia Powszechna Wyd. Fogra
