Łukta

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Inne znaczenia Ten artykuł dotyczy wsi. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Łukta
Herb
Herb Łukty
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat ostródzki
Gmina Łukta
Liczba ludności (2006) 1000
Strefa numeracyjna (+48) 89
Kod pocztowy 14-105
Tablice rejestracyjne NOS
SIMC 0480916
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Łukta
Łukta
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Łukta
Łukta
Ziemia 53°48′19″N 20°05′07″E/53,805278 20,085278

Łukta (niem. Locken) – duża wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie ostródzkim, w gminie Łukta. Miejscowość jest siedzibą gminy Łukta. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

Łukta położona jest w obrębie krainy historycznej Prus Górnych (w przeszłości zamieszkałej przez plemiona Pogezanów), około 17 km od Morąga. Przez wieś przepływa rzeka Łukta. Na terenie wsi działa Fundacja Rozwoju Regionu Łukta, piłkarski klub sportowy Warmiak Łukta. We wsi znajduje się kościół wraz z ogrodzeniem i wieżą, restauracje, sklepy spożywcze, mleczarnia.

Komunikacja i transport[edytuj | edytuj kod]

Transport drogowy[edytuj | edytuj kod]

Wieś jest lokalnym węzłem drogowym – krzyżują się w niej trzy drogi wojewódzkie:

  • przez miejscowość przebiega droga wojewódzka nr 527: Dzierzgoń – Łukta – Olsztyn
  • przez miejscowość przebiega droga wojewódzka nr 530: Ostróda – Łukta – Dobre Miasto
  • przez miejscowość przebiega droga wojewódzka nr 531: Łukta – Podlejki

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś powstała w 1340. W 1352 Winrych von Kniprode nadał Prusom: Jonemu i Girmannowi 5 włók. W 1407 r. wielki mistrz krzyżacki Urlich von Jungingen udzielił wsparcia przy budowie tutejszego kościoła. W roku 1414, w czasie wojen, Łukta została zniszczona przez polskie wojsko, które spaliło młyn, 4 karczmy oraz 12 gospodarstw. Kościół gotycki wybudowano w XV w. W 1448 r. wieś obejmowała 20 włók a majątek rycerski - 6 włók. Poza chłopami czynszowymi w Łukcie mieszkało 12 zagrodników, 23 pszczelarzy, piekarz i rzeźnik. Działał także tartak. W roku 1454 we wsi stacjonowali zaciężni rycerze czescy, będący na służbie Zakonu. W XVI wieku we wsi były dwie karczmy, młyn, kowal i garncarz. Pod koniec XVI wieku funkcjonowały 4 karczmy, szkoła oraz cegielnia. W roku 1538 bp Paweł Speratus wysłał do Łukty pastora. W 1542 r. pastorem w Łukcie był Wojciech Skudejski z Krakowa. W tym czasie w Łukcie mieszkała w większości ludność polska. W 1587 roku Łukta posiadała 20 włók (z czego cztery były własnością kościoła). W 1578 r. do wsi należało 39 włók. Wśród wolnych pruskich wymieniani są: Grzegorz Sobotka, Jedam, Sikora. W czasie wizytacji biskupiej z roku 1578 ustalono, że nabożeństwa będą odprawiane na zmianę w języku polskim i niemieckim. W tym czasie Antoni Borck zapisał kościołowi 900 grzywien na uposażenie pastora i nauczyciela. W 1630 roku spłonęły tartak i młyn.

W 1706 r., za zgoda starostwa, zaczęły się odbywać w Łukcie stałe targi końskie. W tym czasie do parafii w Łukcie należało pięć majątków ziemskich i sześć wsi. W 1714 r. 17 włók było uprawianych a 18 leżało odłogiem. W tym czasie pastorem był Marcin Luttermann, natomiast w 1724 r. pastorem w Łukcie został Andrzej Popławski, później niejaki Zacha. W 1783 r. Łukta była wsią królewską z 33 domami.

W latach 1806-1807 we wsi kwaterowali żołnierze 13. pułku grenadierów francuskich. W tym czasie dwudziestu dwóch chłopów poniosło z tego tytułu duże straty. W 1807 r. został zniszczony kościół przez wojska francuskie. W 1861 r. we wsi mieszkało 818 osób. W 1895 r. wieś miała 866 ha i mieszkało w niej 818 ludzi.

W 1939 r. we wsi mieszkało 780 osób. Od 1945 roku Łukta była wsią gminną,

W 1978 r. we wsi było 733 mieszkańców. W 1990 r. Łukta została siedziba gminy, zgodnie z nową ustawą o samorządzie gminnym. Pierwszym wójtem gminy został Jan Leonowicz. W 31 grudnia 2011 roku we wsi mieszkało 1190 osób.

Instytucje publiczne[edytuj | edytuj kod]

Zespół szkół w Łukcie, za drzewami budynek przedszkola
Remiza Ochotniczej Straży Pożarnej w Łukcie
  • Urząd Gminy
  • Gminny Ośrodek Zdrowia
  • Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej
  • Gminny Ośrodek Kultury
  • Komisariat Policji
  • OSP w Łukcie
  • Zespół szkół w Łukcie (szkoła podstawowa i gimnazjum)
  • Gminna biblioteka publiczna
  • Urząd pocztowy

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Kościół parafialny w Łukcie

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Trasy rowerowe[edytuj | edytuj kod]

Przez Kozią Górę przebiegają trzy szlaki rowerowe:

Sport[edytuj | edytuj kod]

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Budynek Fundacji Rozwoju Regionu Łukta
  • Zakłady Mięsne Wieczorek
  • PPUH "Prosper" Sp. z o.o. (ubój i rozbiór drobiu)
  • Warmiński Bank Spółdzielczy – oddział w Łukcie
  • Bank Pocztowy – placówka w urzędzie pocztowym

Kościoły i związki wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Łukty działalność duszpasterską prowadzą dwa kościoły:

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Darmochwał T., Rumiński M. J., 1996. Warmia Mazury, przewodnik. Agencja TD, Białystok
  • Jan Dąbrowski, 2007, Siedem wieków Łukty. Wyd. WPW C. Porycki, P. Wasześcik Sp.J. ISBN 83-917924-6-3
  • Ostróda. Z dziejów miasta i okolic. Pojezierze, Olsztyn, 1976, 448 str.
  • Historia Łukty [1]

Przypisy