Łysostopek pospolity

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Łysostopek pospolity
Gymnopus dryophilus P32.JPG
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina Omphalotaceae
Rodzaj łysostopek
Gatunek łysostopek pospolity
Nazwa systematyczna
Gymnopus dryophilus (Bull.) Murrill
N. Amer. Fl. (New York) 9(5): 362 (1916)
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Gymnopus dryophilus 97221 crop.jpg

Łysostopek pospolity (Gymnopus dryophilus (Bull.) Murrill) – gatunek grzybów należący do rodziny twardzioszkowatych Omphalotaceae[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Nazwę polską podał Władysław Wojewoda w 2003. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był wcześniej pod nazwami: bedłka opieńka sosnowa, pieniążek dębowy, pieniążek pospolity[2]. Niektóre synonimy łacińskie[3]:

  • Agaricus dryophilus Bull. 1790
  • Collybia dryophila (Bull.) P. Kumm. 1871
  • Collybia dryophila var. alvearis Cooke 1908
  • Collybia dryophila var. aurata Quél. 1886
  • Collybia dryophila var. oedipoides Singer 1947
  • Marasmius dryophilus (Bull.) P. Karst. 18892
  • Omphalia dryophilus (Bull.) Gray 1821

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

O średnicy 1,5-6 cm, gładki i nagi. Kolor jasnoochrowy, czerwonawożółty, żółtobrązowawy do czerwonobrązowego. Jest higrofaniczny; po deszczach bladobrązowy, podczas suszy bladokremowy i ciemniejszy w środkowej części. Za młodu dzwonkowaty potem płaski. Brzeg przeważnie nieżłobkowany, jedynie u starszych okazów faliście powyginany[4][5].

Blaszki

Blaszki bardzo gęste, cienkie i kruche, początkowo białe, później ochrowokremowe[5].

Trzon

Wysokość 3-6 cm, grubość 2-4 mm, cylindryczny, rurkowato dęty, kruchy. Powierzchnia gładka i naga, kolor ochrowobrązowy (podobnie zabarwiony jak kapelusz). Podstawa opleciona nitkami grzybni. Podczas zbierania często wyciąga się przyczepione delikatne sznury grzybni, białe do żółtawych[4].

Miąższ

Cienki, białawy i wodnisty. Smak nieznaczny, zapach niewyraźny[5].

Wysyp zarodników

Biały. Zarodniki o średnicy 6-7 x 3-4 µm, jajowate, gładkie, bezbarwne[4].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Jest szeroko rozprzestrzeniony na całej półkuli północnej[6]. W Europie Środkowej jest pospolity[7]. Również w Polsce jest częsty. Owocniki pojawiają się od maja do grudnia w lasach iglastych i liściastych, na łąkach leśnych, w parkach, sadach i ogrodach[4]. Łacińska nazwa gatunkowa (dryophilus) pochodzi z języka greckiego i oznacza lubiący dęby, w rzeczywistości jednak gatunek ten rośnie nie tylko pod dębami, ale również pod wieloma innymi gatunkami drzew. Rożnie na ziemi wśród liści i traw, na podłożu zarówno kwaśnym, jak i alkalicznym, czasami także na martwych, powalonych pniach topoli osiki[2].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb jadalny jako grzyb domieszkowy, trzony się usuwa[4]. W Polsce zazwyczaj nie jest zbierany przez grzybiarzy. Grzyb mikoryzowy[8].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. 2,0 2,1 Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-04-15].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Aurel Dermek: Grzyby. 1981. ISBN 8321723578.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  6. Kuo, M. (2008, May). Gymnopus dryophilus at the MushroomExpert.Com Web site)
  7. 7,0 7,1 Andreas Gminder: Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.
  8. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.