Łyszczec wiechowaty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Łyszczec wiechowaty
Illustration Gypsophila paniculata0.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd goździkowce
Rodzina goździkowate
Rodzaj łyszczec
Gatunek łyszczec wiechowaty
Nazwa systematyczna
Gypsophila paniculata L.
Sp. pl. 1:407. 1753
Synonimy

Gypsophila paniculata Fisch.

"(systm)" Systematyka w Wikispecies
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Pokrój
Kwiaty

Łyszczec wiechowaty, gipsówka wiechowata (Gypsophila paniculata L.) – gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny goździkowatych. Pochodzi z południowo-wschodniej i środkowej Europy, Kaukazu, Syberii, Mongolii i Chin, jako gatunek zawleczony rozprzestrzenił się też w innych rejonach świata[2]. W Polsce występuje na naturalnych siedliskach tylko w nielicznych miejscach: na Nizinie Podlaskiej i w dolinie Bugu w Czumowej koło Hrubieszowa[3]. Spotykany był także w różnych miejscach kraju jako gatunek synantropijny, uciekinier z upraw[3], jest bowiem uprawiany i często dziczejący[4]. Okazy dziko rosnące podlegają w Polsce ochronie.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Łodyga
Wzniesiona, rozgałęziająca się, naga, delikatna. Wysokość rośliny 40-80 cm (odmiany uprawne do 120 cm). Brak pędów płonych, gałązki z kwiatostanami są bezlistne.
Liście
Ulistnienie naprzeciwległe, liście równowąskie i zaostrzone, zrośnięte nasadami. Mają szerokość do 7,5 mm i 3-5 nerwów.
Kwiaty
Białe, lub różowawe, drobne, zebrane w szeroką wiechę o bardzo cienkich gałązkach. Kwiaty promieniste, 5-krotne. Działki kielicha zrośnięte, płatki korony równowąskoklinowate, na szczycie zaokrąglone, 1 słupek z dwoma szyjkami, 10 pręcików dłuższych od płatków[3].
Owoc
Torebka zawierająca brodawkowane nasiona.
Korzeń
Gruby i długi.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Bylina, chamefit. Siedlisko: wydmy, świetliste lasy, zbocza. Preferuje miejsca piaszczyste. Kwitnie od czerwca do września, jedna roślina wytwarza ok. 1000 kwiatów[3]. Liczba chromosomów 2n = 34[4].

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Od 2014 roku roślina objęta w Polsce częściową ochroną gatunkową[5]. W latach 1983–2014 znajdowała się pod ochroną ścisłą[6]. Zagrożony jest przez zalesianie ugorów i innych miejsc, na których występuje[3].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Roślina ozdobna, uprawiana głównie na kwiat cięty, wykorzystywany do wytwarzania wieńców, bukietów, itp. Czasami sadzony także w ogródkach skalnych i na rabatach. Istnieje wiele kultywarów, np. `Bristol Fairy` o pełnych, białych kwiatach, `Compact Plena` o pełnych i lekko różowych kwiatach[7].
  • Roślina lecznicza, dawniej używana w medycynie ludowej.

Uprawa[edytuj | edytuj kod]

Rozmnaża się go najczęściej z nasion wysiewanych w marcu-kwietniu do inspektu, sadzonki należy pikować[8]. Na stałe miejsce wysadza się je we wrześniu. Lubi gleby lekkie, piaszczyste, dobrze nawapnione, stanowiska suche i słoneczne[8]. Jest całkowicie odporny na mróz[7]. Po przekwitnięciu roślinę ścina się, by ponownie zaczęła rosnąć.

Przypisy

  1. P.F. Stevens: Caryophyllales (ang.). Angiosperm Phylogeny Website, 2001–. [dostęp 2010-02-12].
  2. Germplasm Resources Information Network (GRIN) (ang.). [dostęp 2010-02-12].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2006. ISBN 978-83-7073-444-2.
  4. 4,0 4,1 Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  5. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin (Dz. U. z 2014 r. Nr 0, poz. 1409).
  6. Rozporządzenie Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 30 kwietnia 1983 r. w sprawie wprowadzenia gatunkowej ochrony roślin (Dz. U. z 1983 r. Nr 27, poz. 134).
  7. 7,0 7,1 Praca zbiorowa: Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 978-3-8331-1916-3.
  8. 8,0 8,1 Bolesław Chlebowski, Kazimierz Mynett: Kwiaciarstwo. Warszawa: PWRiL, 1983. ISBN 83-09-00544-X.