Ścinanie kani

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Ścinanie kani (kasz. Scynanié kanie) – kaszubski obrzęd ludowy towarzyszący w tym regionie obrzędowości świętojańskiej, polegający na rytualnym, zwyczajowym straceniu kani, ptaka uznawanego dawniej na Kaszubach za symbol zła[1]. Ceremonia rozpoczynała się przybyciem wszystkich mieszkańców, następnie wójt i Rada Starszych odczytywali publicznie wyrok obwiniając kanię za wszelakie zło i skazywali na śmierć przez ścięcie. Kat czynił swą powinność, a następnie miał miejsce uroczysty pochówek. W tych regionach Kaszub, gdzie nie udało się schwytać kani, ścinano wrony a w ostateczności kury[2].

Etnografom nie udało się do tej pory w pełni jednoznacznie wyjaśnić znaczenia ani pochodzenia tego obrzędu. Prawdopodobnie ceremonia ta miała być przestrogą dla ludzi, jako że odczytujący wyrok zawsze nawiązywał do spraw społeczności wiejskiej i ostrzegał, że za czyny, za które skazuje kanię, ludzie także mogą ponieść taką samą karę[3]. Negatywny obraz kani mógł być związany z tym iż jest to ptak drapieżny i dziesiątkował chłopom drób. Według innej hipotezy na fakt uczynienia z tego właśnie ptaka kozła ofiarnego wpłynął jego głos podobny do słów "pić, pić", co ludzie mogli odczytywać jako zapowiedź klęski suszy[4].

Obecnie ścinanie kani ma charakter imprezy ludowej, żywą kanię zastępuje się kukłą[5].

W 2007 roku nakręcony został film dokumentalny pt. "Ścinanie Kani", który premierę miał na festiwalu "Etniczne inspiracje" w 2008 roku [6] i został wydany na DVD.

Przypisy

  1. Barbara i Adam Podgórscy: Wielka Księga Demonów Polskich - leksykon i antologia demonologii ludowej. Katowice: Wydawnictwo KOS, 2005, s. 236. ISBN 83-89375-40-0.
  2. Barbara Ogrodowska, Polskie obrzędy i zwyczaje doroczne, Warszawa 2004 ISBN 8372009473
  3. Piotr Ostrowski: Kaszubskie obrzędy – Ścinanie Kani (pol.). abcwypoczynku.pl. [dostęp 13 października 2010].
  4. Stanisław Geppert: Nago po kwiat paproci (pol.). naszekaszuby.pl, 1 listopada 2003. [dostęp 13 października 2010].
  5. Język i Obyczaje (pol.). kaszuby.com.pl. [dostęp 13 października 2010].
  6. Etniczne Inspiracje: Program festiwalu Etniczne Inspiracje 2008 (pol.). etniczneinspiracje.art.pl, 1 listopada 2008. [dostęp 4 listopada 2012].