Śląski Kościół Ewangelicki Augsburskiego Wyznania

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Śląski Kościół Ewangelicki Augsburskiego Wyznania
Siedziba władz w Czeskim Cieszynie
Siedziba władz w Czeskim Cieszynie
Klasyfikacja systematyczna wyznania
Chrześcijaństwo
 └ Protestantyzm
   └ Luteranizm
Zasięg geograficzny Czechy
Członkostwo Światowa Rada Kościołów, Światowa Federacja Luterańska, Konferencja Kościołów Europejskich
Strona internetowa
Luteranizm
LutherRose.jpg
Róża Lutra
 PortalKategoria
Jiří Třanovský – "słowiański Luter"
Orkiestra dęta Społeczności Chrześcijańskiej w Oldrzychowicach
bp Stanisław Piętak – zwierzchnik Kościoła w latach 2006-2011

Śląski Kościół Ewangelicki Augsburskiego Wyznania (cz. Slezská církev evangelická augsburského vyznání) – największy kościół luterański w Czechach. Większość jego zborów znajduje się po czeskiej stronie Śląska Cieszyńskiego, zaś znaczącą liczbę wiernych stanowi mniejszość polska w Czechach, mieszkająca głównie na Zaolziu. Kościół odwołuje się do dziedzictwa ruchu pietystycznego, znajdując się pod silnym wpływem jego myśli i pielęgnując zdecydowanie ewangelikalną pobożność, co zbliża go do kościołów ewangelicznych.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Kościół został zorganizowany po podziale dawnego Księstwa Cieszyńskiego pomiędzy Polskę i Czechosłowację w 1920 roku przez sześć polskojęzycznych zborów luterańskich w granicach Czechosłowacji (Błędowice, Bystrzyca, Ligotka Kameralna, Nawsie, Orłowa i Trzyniec). Należały one uprzednio w strukturze Kościoła ewangelickiego austriackiej Przedlitawii do senioratu śląskiego superintendentury morawsko-śląskiej. Po wojnie zborami tymi zarządzał seniorat zorganizowanyw Orłowej. W latach 20. zorganizował się zbór w Czeskim Cieszynie przy kościele Na Niwach.

Kiedy w październiku 1938 Polska dokonała aneksji tzw. Zaolzia zbory Śląskiego Kościoła Ewangelickiego połączono z polskim Kościołem ewangelicko-augsburskim. Już rok później, po włączeniu większości terenu Śląska Cieszyńskiego do III Rzeszy podporządkowano je niemieckiemu konsystorzowi we Wrocławiu. Większość polskich duchownych została pozbawiona parafii, a nabożeństwa mogły odbywać się wyłącznie w języku niemieckim.

Po upadku III Rzeszy zbory te ponownie znalazły się w granicach Czechosłowacji. Władze odmawiały uznania Śląskiego Kościoła Ewangelickiego (w ramach planu zacierania polskiego charakteru Zaolzia), a Ewangelicki Kościół Czeskobraterski przy poparciu władz podjął starania o włączenie tego Kościoła do swoich struktur. Dzięki zdecydowanemu sprzeciwowi ŚKE plan ten nie udał się, ale Kościół został uznany przez państwo komunistyczne dopiero w 1948. W 1950 Kościół pod naciskiem władz komunistycznych zmienił polską nazwę na dwujęzyczną: Śląski Kościół Ewangelicki Augsburskiego Wyznania / Slezská církev evangelická a. v.[1].

W 1950 miał odbyć się IV Regularny Synod, a w trakcie przygotowań do niego rozpoczęto dyskusję nad podzieleniem dotychczasowych zbyt dużych zborów i założeniu nowych. Zapowiedzią tego było powstanie 14 stycznia 1949 zboru w Suchej. Synod odbył się 25 czerwca 1950 a przypieczętowano na nim powstanie zborów: w Gutach, Gródku, Cierlicku, Olbrachcicach, Stonawie, Karwinie-Frysztacie, Karwinie-Dołach, Trzanowicach i Oldrzychowicach, objętych przez dwa senioraty (północny i południowy). Po II wojnie światowej i likwidacji Niemieckiego Kościoła Ewangelickiego w Czechach, na Morawach i na Śląsku SCEAV otrzymał i z czasem ustanowił zbory w Ostrawie, Boguminie i Frydku-Mistku.

W 1956 ŚKEWA został członkiem Światowej Rady Kościołów i Światowego Związku Luterańskiego.

W odróżnieniu od Czech, które pod władzą komunistów w szybkim tempie ateizowały się, na Zaolziu, dzięki aktywnej i nielegalnej działalności misyjnej i oświatowej ŚKEWA (pod kierownictwem pastora Władysława Santariusa) powstawały religijne kółka samokształceniowe, a nawet organizowano zjazdy i obozy młodzieżowe oraz wydawano nielegalną prasę religijną.

Po upadku rządów komunistów w Czechosłowacji, 16 marca 1991 synod ŚKEWA w Trzanowicach odwołał biskupa i jego zastępcę. Ci nie uznali decyzji synodu i 19 stycznia 1995 doprowadzili do utworzenia nowego Kościoła pod nazwą Luterański Ewangelicki Kościół Augsburskiego Wyznania w Republice Czeskiej.

ŚKEWA nadal prowadzi aktywną działalność religijną, wydawniczą i oświatową oraz zyskuje wyznawców. W 1998 utworzono pięć senioratów. W XXI wieku powstały dwa nowe zbory: w Nieborach i Piosku, natomiast w 2009 przestał istnieć zbór w Karwinie-Dołach.

Współczesność[edytuj | edytuj kod]

Obecnie Śląski Kościół Ewangelicki Augsburskiego Wyznania liczy około 30 tysięcy wiernych[2]. Jest członkiem Światowej Rady Kościołów, Konferencji Kościołów Europejskich i Światowej Federacji Luterańskiej. Współpracuje także z ewangelikalnymi wspólnotami luterańskimi, a także z Kościołem Luterańskim Synodu Missouri. W ramach Kościoła działa Towarzystwo Ewangelickie, którego zadaniem jest m.in. krzewienie polskości. Biskupem Kościoła jest ks. bp Jan Wacławek.

Struktura[edytuj | edytuj kod]

Kościół podzielony jest na 5 senioratów obejmujących 21 zborów:

Przypisy

  1. Trzysta lat tolerancji..., 2010, s. 263
  2. Trzysta lat tolerancji na Śląsku Cieszyńskim. Renata Czyż, Wacław Gojniczek, Daniel Spratek (redakcja). Cieszyn: Parafia Ewangelicko Augsburska w Ciesszynie, 2010, s. 264. ISBN 978-83-907639-6-5.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]