Śląski Ogród Botaniczny w Mikołowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Śląski Ogród Botaniczny
Prezes zarządu Marek Balcer
Profil działalności ekologia
Rok założenia 2002
Nr KRS 0000163011
Data rejestracji 26 maja 2003
Status organizacja pożytku publicznego
Rodzaj stowarzyszenia Związek Stowarzyszeń
Siedziba Mikołów, Polska
Członkowie 15
Zasięg Polska
Adres ul. Sosnowa 5,
44-190 Mikołów
Strona internetowa

Śląski Ogród Botaniczny w Mikołowieogród botaniczny istniejący od 2002 roku jako Związek Stowarzyszeń, w którego skład wchodzą m.in. Województwo śląskie, Miasto Mikołów, Polska Akademia Nauk, Uniwersytet Śląski i Stowarzyszenie na rzecz Ślaskiego Ogrodu Botanicznego. Związek ten ma formułę otwartą dla innych samorządów, stowarzyszeń i instytucji naukowych. Działalność Ogrodu ma na celu głównie ochronę i zachowanie dla potomności ginących populacji gatunków roślin z terenu województwa śląskiego. Na na obszarze o powierzchni około 80 ha tworzone są kolekcje: dendrologiczna, roślin wrzosowatych, roślin wodnych i szuwarowych, siedliskowa, roślin ozdobnych i zielarskich. Instytucja prowadzi edukację ekologiczną i przyrodniczą, proponując spotkania adresowane do różnych grup wiekowych. Zajęcia i warsztaty dla dzieci i młodzieży odbywają się w ciekawych przyrodniczo miejscach, a formuła gawędy przyrodniczej pozwala odejść od teorii na rzecz praktyki. Ogród jest organizatorem konkursów i projektów związanych z ochroną środowiska, oprócz tego jest placówką naukową[1].


Wikinews-logo.svg
Zobacz wiadomość w serwisie Wikinews na temat Obchody Dnia Wody w Śląskim Ogrodzie Botanicznym

Usytuowanie ogrodu[edytuj | edytuj kod]

Wieża widokowa nad dawnym centrum dowodzenia - CEPiE w Mokrym

Śląski Ogród Botaniczny (ŚOB) znajduje się w Mikołowie w sołectwie Mokre. Zajmuje powierzchnię 78 ha i wpisuje się w pofałdowany krajobraz dolin trzech potoków: Jamna, Promna i Jasienica. Otoczenie Ogrodu stanowią pozostałości historycznych kamieniołomów i drzewostany Fiołkowej Góry. Śląski Ogród Botaniczny znajduje się nadto w bliskiej lokalizacji autostrady A4, w pobliżu dróg krajowych 44 i 81 w bezpośrednim sąsiedztwie drogi wojewódzkiej 927.

Na Sośniej Górze, dawnym terenie wojskowym, należącym do jednostki rakietowej, znajduje się Centrum Edukacji Przyrodniczej i Ekologicznej (CEPiE) Śląskiego Ogrodu Botanicznego. Zachowano część dawnych obiektów wojskowych (bunkier-magazyn rakiet, centrum dowodzenia) i zaadaptowano do nowych celów; wybudowano także wieżę widokową.

Cele działalności[edytuj | edytuj kod]

Śląski Ogród Botaniczny jest jedną z najmłodszych instytucji tego typu w Polsce. Związek Stowarzyszeń został powołany w celu prowadzenia badań naukowych, ochrony przyrody, działalności dydaktycznej, edukacyjnej, prozdrowotnej oraz rekreacyjnej realizowanej m.in. poprzez prowadzenie badań naukowych w zakresie: ochrony i zachowania różnorodności biologicznej i genetycznej roślin; biosystematyki i taksonomii oraz analizy zmienności roślin; gromadzenia kolekcji roślin, które mogą być wykorzystane w produkcji roślinnej i ochronie środowiska oraz w celu ich oceny naukowej i użytkowej; opracowywania i stosowania technik genetyki i biotechnologii do poszerzania zmienności genetycznej roślin i jej praktycznego wykorzystania; badania wpływu zanieczyszczenia środowiska na rośliny oraz roli roślin w ograniczaniu szkodliwego oddziaływania zróżnicowanych zanieczyszczeń; wykorzystania roślin jako wskaźników zmian klimatycznych i innych antropogenicznych przemian środowiska; zrównoważonego rozwoju oraz implementacji międzynarodowych umów i traktatów dotyczących różnorodności biologicznej i zmian klimatycznych; biomimetyki i biotechniki; bio-inwentyki i bio-innowacyjności; botaniki leśnej; botaniki farmaceutycznej; agrobotaniki i aklimatyzacji roślin użytkowych; filozofii przyrody i ekofilozofii; roślin energetycznych i produkcji biomasy roślinnej; historii botaniki oraz w zakresie innych dziedzin związanych z relacją człowieka ze środowiskiem. Zgodnie z Regulaminem Organizacyjnym Śląski Ogród Botaniczny podzielony jest na pięć pracowni: Pracownię Kolekcji Roślin Ozdobnych, Pracownię Kolekcji Naukowych i Zachowawczych, Pracownię Kolekcji Siedliskowych, Pracownię Edukacji Ekologicznej i Przyrodniczej oraz Pracownię Studiów nad Systemami Adaptacyjnymi.

Działalność[edytuj | edytuj kod]

Ogród nauki[edytuj | edytuj kod]

W zakresie realizacji głównego celu jakim jest ochrona różnorodności biologicznej priorytetami są:

  • stworzenie maksymalnie dużej różnorodności siedlisk;
  • wprowadzanie maksymalnie dużej różnorodności roślin;
  • zachowanie zdolności populacji roślin do rozmnażania generatywnego.

Śląski Ogród Botaniczny prowadzi działalność w zakresie badań naukowych. We wskazanym zakresie wyróżnić należy następujące działania: diagnoza przyczyn zanikania różnorodności biologicznej;

  • gromadzenie danych środowiskowych;
  • modelowanie zmian środowiskowych;
  • opracowywanie aplikacji.

Ogród kształcenia[edytuj | edytuj kod]

Podstawowymi założeniami działalności Ogrodu są:

  • Praca z dziećmi, młodzieżą i innymi osobami zainteresowanymi rozwojem własnej osobowości w kontakcie z Przyrodą i innymi ludźmi obdarzonymi pasją pracy na rzecz naszego przyrodniczego środowiska.
  • Organizacja zajęć na profesjonalnym poziomie, prowadzonych przez najlepszych specjalistów w ramach danych dziedzin.
  • Proponowanie edukacji mającej charakter uzupełniający lub alternatywny w stosunku do tradycyjnych form edukacji szkolnej.

Ogród kolekcji[edytuj | edytuj kod]

Pracownie Kolekcji Roślin Ozdobnych, Kolekcji Naukowych i Zachowawczych oraz Kolekcji Siedliskowych realizują jedno z głównych statutowych zadań Ślaskiego Ogrodu Botanicznego jakim jest prowadzenie działalności zgodnie z Decyzją Ministra Środowiska z dnia 7 lutego 2006 r. dotyczącą m.in. uprawy roślin wybranych gatunków oraz ochrony różnorodności biologicznej.

Obecnie na terenie Śląskiego Ogrodu Botanicznego utworzone są:

  • Kolekcja zachowawcza irysów obejmująca 33 odmiany.
  • Kolekcja sadownicza tradycyjnych odmian drzew owocowych w Śląskim Ogrodzie Botanicznym zajmuje powierzchnię wynoszącą 2,38 ha. W dwóch sadach zgromadzone zostało: 528 drzew jabłoni w 260 odmianach, 24 drzewa wiśni w 5 odmianach, 10 drzew gruszy w 3 odmianach, oraz 20 drzew śliw w 5 odmianach. Kolekcja ta jest stale rozbudowywana dzięki dofinansowaniu ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach. Materiał roślinny pochodzi z Ogrodu Botanicznego CZRB PAN w Warszawie oraz ze szkółek drzew owocowych. Pierwszy sad założony został w 2005 roku. W 2009 roku został on powiększony o 74 drzewa jabłoni w 49 odmianach. W 2010 roku w ramach realizacji projektu związanego z rozbudową kolekcji sadowniczych dosadzono kolejne odmiany jabłoni oraz śliwy. Ponadto założona została szkółka podkładek jabłoni, wiśni oraz czereśni. Podkładki te będą w przyszłości wykorzystywane do szczepienia zrazów pobranych z drzew owocowych starych odmian.
  • Kolekcja roślin energetycznych- założona została w 2007 roku. Na powierzchni wynoszącej 300 m² na trzech poletkach nasadzone były: wierzba wiciowa (Salix viminalis), miskant olbrzymi (Miscanthus giganteus) oraz słonecznik bulwiasty zwany potocznie topinamburem (Helianthus tuberosus). W 2010 roku dotychczasowa kolekcja została rozbudowana. Na obszarze zwiększonym do 1600 m² dosadzone zostały kolejne odmiany roślin energetycznych tj.: proso rózgowe (Panicum virgatum), róża bezkolcowa (Rosa multiflora), wierzba wiklina (Salix purpurea), ślazowiec pensylwański (Sida hermaphrodita) oraz rożnik przerośnięty (Sylfium perfoliatum). Realizacja zadania związanego z rozbudową Kolekcji Edukacyjnej Roślin Energetycznych zaplanowana została na lata 2010-2011. Założenie Kolekcji Edukacyjnej Roślin Energetycznych w Śląskim Ogrodzie Botanicznym stwarza możliwość prowadzenia zajęć edukacyjnych w terenie, dotyczących zastosowania i uprawy roślin energetycznych.
  • Kolekcja drzew ozdobnych z nazwy owocowych. Rośliny tej kolekcji uprawiane są ze względu na ich walory ozdobne. W Śląskim Ogrodzie Botanicznym nasadzone zostały drzewa rodzajów Malus i Pyrus.
  • Kolekcji dendrologiczna - jej budowa rozpoczęła się w 2008r. Polegała na przekształceniu zagajników śródpolnych znajdujących się na terenie Śląskiego Ogrodu Botanicznego. Przeprowadzono wówczas prace związane z wycinką części drzew, prace przygotowawcze pod nasadzenia nowych drzew i krzewów. W 2009r. rozpoczęły się prace związane z przygotowaniem terenu pod rozbudowę kolekcji dendrologicznej i objęły powierzchnię około 3100 m² z ogólnej powierzchni 6200 m². W kolekcji nasadzone zostały różnorodne odmiany różaneczników i azalii, a także magnolie, dęby oraz drzewa i krzewy iglaste. Łącznie na powierzchni 1900 m kwadratowych zgromadzono podan 70 odmian roślin.
  • Ericarium - najmniejsza i najmłodsza z obecnie istniejących kolekcji bo założona w 2009 roku. Jej celem jest zaprezentowanie różnorodności roślin wrzosowatych. Na powierzchni 300 m kwadratowych nasadzono 34 odmiany wrzosów, wrzośców i Hebe sp. z wkomponowanymi roślinami iglastymi.

Ogród kultury[edytuj | edytuj kod]

Śląski Ogród Botaniczny będąc przestrzenią otwartą na urzeczywistnianie idei zrównoważonego rozwoju Śląska, planuje udostępnienie swoich terenów dla działań kulturalnych różnego typu. Widzi możliwość organizowania na swoim terenie plenerów artystycznych, wystaw, festynów rodzinnych oraz koncertów. Do współpracy będą zapraszane instytucje, organizacje oraz osoby prowadzące działania kulturalne. Działalność Ogrodu jest skierowana na różnorodne projekty, które łączyłyby realizację misji Śląskiego Ogrodu Botanicznego z prowadzeniem przedsięwzięć w dziedzinie szeroko pojętych działań kulturalnych.

Pracownia Struktury Roślin[edytuj | edytuj kod]

Przy Śląskim Ogrodzie Botanicznym usytuowana jest Pracownia Struktury Roślin powołana przez Ogród Botaniczny - Centrum Zachowania Różnorodności Biologicznej Polskiej Akademii Nauk (Ogród Botaniczny w Warszawie-Powsinie). Wiodącym tematem badawczym Pracowni jest wzrost promieniowy, w tym aktywność i mechanizmy funkcjonowania kambium, i procesy rozwojowe drzew. Rezultaty prac zespołu publikowane są w renomowanych międzynarodowych czasopismach.

Przypisy

  1. Śląski Ogród Botaniczny w Mikołowie (pol.). sibg.org.pl. [dostęp 2011-02-12].