Ślusarstwo

Klucz – od wieków obiekt zainteresowania ślusarzy

Młotek ślusarski

Ślusarstwo − zawód, dawniej rzemiosło, w którego zakres wchodzi głównie ręczna obróbka metali na zimno, mająca na celu wykonywanie różnych przedmiotów metalowych, montaż oraz naprawianie urządzeń technicznych. W ślusarstwie wykorzystuje się także proste narzędzia z zasilaniem elektrycznym jak np. wiertarki, polerki, szlifierki ostrzarki, szlifierki kątowe czy spawarka elektryczna.

Ślusarstwo, znane już w starożytności, początkowo łączyło się z kowalstwem. W późnym średniowieczu powstały w miastach europejskich cechy kowali i ślusarzy. Tradycyjnie działalnością rzemiosła ślusarskiego jest wytwarzanie wyrobów metalowych, m.in. zamków, kluczy, okuć, ostrzenie noży, narzędzi itp. Rzemiosło ślusarskie wykonywał ślusarz w ślusarni. Wraz z rozwojem manufaktur, a później produkcji przemysłowej, zmalało znaczenie rzemiosła ślusarskiego.

Specjalizacje w zawodzie ślusarza

W końcu XX w. w zawodzie ślusarza rozróżniano następujące specjalizacje:

• ślusarzy narzędziowych (wzorcarzy) – wykonujących i naprawiających narzędzia skrawające do metali, przyrządy i uchwyty obróbkowe oraz przyrządy do pomiaru i kontroli,
• ślusarzy monterów – wykonujących montaż i końcową obróbkę elementów w produkcji jednostkowej,
• ślusarzy mechaników – konserwujących i naprawiających sprzęt mechaniczny,
• ślusarzy artystycznych – wykonujących ozdobną galanterię metalową.

Czynności wykonywane przez ślusarzy

• trasowanie, cięcie, wycinanie, przecinanie, przerzynanie,
• prostowanie, gięcie, wyoblanie
• piłowanie, szlifowanie, skrobanie, docieranie, polerowanie,
• wiercenie, rozwiercanie, przebijanie, pogłębianie
• gwintowanie, zwijanie sprężyn,
• nitowanie, skręcanie, lutowanie, spawanie,
• montaż i demontaż.

Narzędzia używane przez ślusarzy

Do tradycyjnego wyposażenia stanowiska ślusarza należy stół ślusarski z zamocowanym imadłem, komplet pilników, skrobaki, piły do cięcia metali, nożyce gilotynowe, nożyce ręczne , młotki, wycinaki, przecinaki, przebijaki, wiertła, gwintowniki, narzynki, lutownice itp. Materiały pomocnicze takie jak płótna ścierne, pasty do docierania i polerskie, smary stałe i płynne. Narzędzia pomiarowe: suwmiarka, czujnik zegarowy, średnicówka, mikrometr, kątomierz, kątownik ślusarski, płyta traserska, rysik traserski, punktak, cyrkiel, liniał krawędziowy, macki pomiarowe.

Bibliografia

• Czerwiński W.: Poradnik ślusarza. WNT, 1977. (Wyd. VIII)