Śpiąca królewna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy baśni. Zobacz też: inne znaczenia tego terminu.
Ilustracja do baśni
Wikimedia Commons

Śpiąca królewna (fr. La Belle au bois dormant) - baśń autorstwa Charlesa Perraulta, który opublikował ją w zbiorze Bajki Babci Gąski w 1697 roku.[1]. Wersja Charlesa Perraulta bazuje częściowo na włoskiej baśni autorstwa Giambattista Basile opublikowanej w 1634 pod tytułem Sole, Luna, e Talia, w zbiorku Lo cunto de li cunti overo lo trattenemiento de peccerille.

Baśń o śpiącej królewnie istnieje też w wersji braci Grimm, którzy spisali ustnie przekazywaną wersję opowieści literackiej pierwotnie opublikowanej przez Perraulta. Opublikowali ją w swoim zbiorze Baśni w 1812 roku (tom 1, nr 50).

Treść według Charlesa Perraulta[edytuj | edytuj kod]

Baśń w wersji Charlesa Perraulta dzieli się w originale na dwie części. Druga część jest mniej znana, gdyż w większości wydań dla dzieci jest pomijana, prawdopodobnie ze względu na swoją drastyczność. Druga część nie występuje w wersji braci Grimm.[2]

Część I [3][edytuj | edytuj kod]

W pewnym królestwie urodziła się długo wyczekiwana córka. Chrzciny były uroczyste. Król zaprosił, jako matki chrzestne, siedem wróżek (u braci Grimm jest ich dwanaście). Pod koniec uroczystości wróżki obdarowały królewnę licznymi cennymi darami, takimi jak uroda, mądrość, poczucie humoru itd. W trakcie przyjęcia nieoczekiwanie zjawiła się ósma wróżka, która przez zapomnienie, nie została zaproszona i była bardzo zła z tego powodu. Wprawdzie król, królowa, a także pozostałe wróżki próbowały ją udobruchać, jednak przez całe przyjęcie wróżka była wyraźnie wściekła. Kiedy przyszła jej kolej na wręczanie darów - oświadczyła, że dary innych wróżek będą królewnie służyć tylko szesnaście lat, gdyż w dniu szesnastych urodzin królewna ukłuje się wrzecionem i umrze. Wypowiedziawszy tę klątwę odeszła, z mściwym śmiechem. Jedna z pozostałych wróżek, oświadczyła królowi, że choć nie może cofnąć klątwy swojej siostry, może ją nieco złagodzić. Królewna nie umrze, ale zaśnie na sto lat. Po tym okresie obudzi ją ze snu piękny książę. Wkrótce potem wróżki odeszły.

Król, chcąc zapobiec spełnieniu się klątwy wydał rozkaz, by nikt w królestwie nie ważył się posiadać wrzeciona. Za złamanie tego zakazu groziła kara śmierci. Poddani, bojąc się kary, posłusznie wypełnili rozkazy króla i pozbyli się wrzecion. Tymczasem królewna urosła. Król, bojąc się o jej bezpieczeństwo, oddał ją pod opiekę lojalnej ochmistrzyni, która miała nie spuszczać jej z oka. Pewnego dnia opiekunka jednak ucięła sobie drzemkę, a królewna bawiła się biegając po komnatach. Pewnej chwili stanęła przed komnatą, w której nigdy jeszcze nie była. Weszła do środka i spotkała tam staruszkę, która przędła na kołowrotku z użyciem wrzeciona. Staruszka rzadko opuszczała komnatę, więc nie znała rozkazu króla dotyczącego wrzecion. Zaciekawiona królewna, podeszła bliżej, gdyż nigdy nie widziała takiej maszyny i przędzenia. Postanowiła sama spróbować tkać, ale chwyciła wrzeciona tak niezdarnie, ze ukłuła się w palec i padła nieprzytomna na ziemię. Choć staruszka wezwała natychmiast pomoc, królewna się nie ocknęła.

Wkrótce potem przybyła dobra wróżka. Na wieść o tym, że klątwa się ziściła, kazała położyć królewnę w łóżku. Potem uśpiła wszystkich w zamku, by mogli wraz z królewną obudzić się po stu latach. Wokół pogrążonego we śnie zamku szybko wyrosła gęstwina krzewów i drzew, tak że nikt nie mógł przejść.

Minęło sto lat. W pobliże zajechał na swoim koniu książę. Słyszał on opowieści o uśpionej księżniczce. Postanowił ją uratować. Przedarł się przez zarośla i dostał do zamku, gdzie wszyscy spali. Wkrótce dotarł do łóżka, gdzie spała królewna. Księciu, wydawała mu się tak piękna, że nie mógł się powstrzymać przed pocałowaniem jej. Kiedy to zrobił królewna obudziła się. Podziękowała mu za zdjęcie klątwy. Wraz z nią obudzili się wszyscy na zamku. Książę natychmiast się oświadczył. Odbyła się huczna uczta połączona z zaręczynami.

Część II [4][edytuj | edytuj kod]

Książę, po poślubieniu pięknej królewny zabrał ją do swojego zamku, gdzie rozpoczęli wspólne, szczęśliwe życie. Wkrótce urodziły się im chłopak i dziewczynka. Jednak matka księcia była potworem, ludożercą, która uwielbiała pieczeń z małych dzieci. Dzieci księcia i królewny znalazły się w śmiertelnym niebezpieczeństwie. Podczas nieobecności księcia, królowa wysłała dzieci i ich matkę do odległego zakątka w lesie. Tam wydała polecenie kucharzowi, by przygotował z nich pieczeń. Kucharz, chcąc ratować dzieci, przygotował dla królowej potrawę z barana i kozy, którą podał jako pieczeń z dzieci. Następnie, królowa, która nie spostrzegła oszustwa, kazała sobie podać potrawę z księżniczki. Kucharz wykonał polecenie, ale zamiast księżniczki podał upieczoną łanie. Wkrótce ludożerczyni odkryła podstęp kucharza. Chcąc się zemścić przygotowała wannę pełną żmij. Zamierzała wrzucić tam księżniczkę, jej dzieci i kucharza. Jednak książę przybył w porę na pomoc. Zdemaskowana królowa sama rzuciła się do przygotowanej wanny.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Charles Perrault napisał baśń podczas wizyty w zamku Ussé nad Loarą, w którym bajkopisarza gościł markiz Louis Bernin de Valentinay. Zamek w Ussé był wzorem dla zamku śpiącej królewny, gdyż otoczony był wówczas trudnymi do przebycia lasami. Obecnie w zamkowym muzeum znajduje się stała wystawa figur woskowych w kilku komnatach, odtwarzająca treść baśni.
  • Baśń opublikowana przez braci Grimm nie ma rodowodu niemieckiego. Została im opowiedziana przez jedną z czterech bajarek, które choć mieszkały Hesji i nosiły po mężach i ojcach niemieckie nazwiska, to z pochodzenie były Francuzkami - z grupy hugenotów, wygnanych w XVII wieku z Francji, którzy osiedlili się w Niemczech. One też prawdopodobnie opowiedziały Grimmom francuskie baśnie o Czerwonym Kapturku, czy Kopciuszku. Baśnie te są teraz mylnie uznawane za niemieckie opowieści o korzeniach ludowych.[5]
  • W wersji Perraulta występuje siedem dobrych wróżek plus jedna zła. W wersji braci Grimm dobrych wróżek jest dwanaście plus trzynasta zła.
  • W wersji braci Grimm księżniczka nosi imię Różyczka, u Perraulta nie ma wymienionego imienia.

Przypisy

  1. Bottigheimer, Ruth. (2008). "Before Contes du temps passe (1697): Charles Perrault's Griselidis, Souhaits and Peau". The Romantic Review, Volume 99, Number 3. pp. 175–189.
  2. Baśnie braci Grimm, wyd. LSW, 1989, tom II, str. 396 (posłowie - Helena Kapełuś)
  3. Charles Perrault "Bajki na bajkami", wyd. Zielona Sowa, 2006
  4. Baśnie braci Grimm, wyd. LSW, 1989, tom II, str. 396 (posłowie - Helena Kapełuś)
  5. Baśnie braci Grimm, wyd. LSW, 1989, tom II, str. 396 (posłowie - Helena Kapełuś

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Charles Perrault "Bajki na bajkami", wyd. Zielona Sowa, 2006.