Środa Śląska

Środa Śląska
Rynek
Herb Środy Śląskiej Flaga Środy Śląskiej
Państwo	Polska
Województwo	dolnośląskie
Powiat	średzki
Gmina	Środa Śląska gmina miejsko-wiejska
Założono	1235
Prawa miejskie	1235
Burmistrz	Bogusław Krasucki
Powierzchnia	14,94 km²
Wysokość	ok. 130 m n.p.m.
Ludność (2012) • liczba • gęstość	9 239 596 os./km²
Strefa numeracyjna	(+48) 71
Kod pocztowy	55-300
Tablice rejestracyjne	DSR
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego Środa Śląska
Położenie na mapie Polski Środa Śląska
51°09′50″N 16°35′42″E
TERC (TERYT)	5020318044
Urząd miejski pl. Wolności 5 55-300 Środa Śląska
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Środa Śląska (niem. Neumarkt in Schlesien, cz. Slezská Středa) – miasto w woj. dolnośląskim, w powiecie średzkim, którego jest siedzibą, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Środa Śląska.

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. wrocławskiego. Według danych z 30.06.12 r. miasto liczyło 9.239 mieszkańców.

Przez miasto przepływa rzeka Średzka Woda, dopływ Odry.

Nazwa

W księdze łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna w latach 1295–1305 miejscowość wymieniona jest w łacińskij formie Novumforum. Kronika wymienia również wieś, która została wchłonięta przez miasto Bielany pod dawniejszą nazwą Slota glowa (Złota głowa).

Niemiecka nazwa oznacza nowy targ (niem. Neumarkt), natomiast polska wskazuje na to, że targ odbywał się w środy. Ze Środy pochodzi prawo średzkie.

Położenie

Środa Śląska historycznie leży na Dolnym Śląsku. Miasto znajduje się na wysokości ok. 130 m n.p.m.^{[potrzebne źródło]}

Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosiła 14,94 km².

Zabytki

Dzwonnica przy kościele św. Andrzeja

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są:

• ośrodek historyczny miasta. Układ centrum jest starszy niż kolonizacja na prawie niemieckim
• kościół par. pw. św. Andrzeja, z XIII w., 1388 r., 1670 r., 1830 r.
• cmentarz kościelny
• dzwonnica, z pierwszej poł. XV w., k. XVI w.
• ogrodzenie murowane z bramą, z XVI w.
• kościół szpitalny, obecnie pomocniczy pw. NMP, z 1220 r., XVII/XVIII w. , 1871 r.
• zespół klasztorny franciszkanów, ul. Kościuszki 60
  • kościół, obecnie par. pw. Podwyższenia Krzyża, z poł. XIV w., XIX/XX w., z l. 1933-35
  • klasztor, obecnie dominikanów, z 1726 r., XIX/XX w.
• ruina zamku, ul. Cmentarna, z drugiej poł. XIII – XIV w.
• mury obronne, z k. XIII-XIV w.
• ratusz, obecnie muzeum, z drugiej poł. XIV w., XV w., XVI w., 1791 r., XIX/XX w.
• zespół pałacowy, z l. 1860-70
  • pałac
  • park z aleją lipową
• poczta, ul. Kolejowa 25, z l. 1886-1888
• dom, ul. Parkowa 1, z 1898 r.

Gospodarka

W podstrefie Legnickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej znalazło swoje siedziby kilka przedsiębiorstw branży motoryzacyjnej. W Środzie Śląskiej działała fabryka koncernu Coca-Cola.

Oświata

• Szkoła Podstawowa im. Władysława Broniewskiego
• Gimnazjum w Środzie Śląskiej im. Jana Pawła II
• Powiatowy Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 1 im. Mikołaja Kopernika
• Powiatowy Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 2 im.Wincentego Witosa
• Jednoroczna Policealna Szkoła Edukacji Innowacyjnej oraz LO dla Dorosłych
• Ośrodek Szkolno-Wychowawczy

Święto Wina w Mieście Skarbów

Święto Wina 2010

Od kilku lat odradzają się na nowo tradycje winiarskie w gminie. Już od czasów średniowiecza produkcja wina w Środzie Śląskiej miała istotne znaczenie dla miasta i okolic oraz okolicznych mieszkańców, co dokumentuje herb miasta, na którym widoczne są winne grona, uprawiane w okolicy.

Zapomniana przez wiele lat tradycja odżyła na nowo i od 2005 roku, w każdy drugi weekend września, organizowane jest Święto Wina w Mieście Skarbów. Święto jest imprezą dwudniową. Pierwszy dzień poświęcony jest konferencji winoroślarzy i winiarzy, mającej na celu poszerzanie wiedzy i wymianę doświadczeń w zakresie uprawy winorośli i kultury winiarskiej. Drugiego dnia organizowany jest festyn etniczno-historyczny. Istotnym punktem festynu jest jarmark o charakterze średniowiecznego targu, na którym odbywa się prezentacja win i produktów lokalnych oraz pokaz dawnej sztuki rzemieślniczej. Uroczysty charakter święta podkreślają historyczne stroje przedstawicieli władz lokalnych i uczestników festynu.

Współpraca międzynarodowa

Gminą partnerską dla Środy Śląskiej jest od 2001 roku gmina Saterland w Niemczech. Umowę partnerską zawarto na bazie zapoczątkowanych wcześniej, intensywnych kontaktów szkolnych oraz prowadzonych regularnie 2 razy w roku (październik w Polsce, maj – w Niemczech), od 1997 roku do dnia dzisiejszego wymian młodzieży z obydwu gmin. Ponadto gmina, jak też szkoły uczestniczą w wielu wspólnych projektach UE. Nawiązana została współpraca i jest ona wciąż rozwijana i poszerzana pomiędzy wieloma stowarzyszeniami w obydwu gminach. Bardzo intensywnie prowadzona jest współpraca pomiędzy strażami pożarnymi: OSP Bukówek oraz Ramsloh. Prężnie rozwijają się kontakty pomiędzy szkołami, organizacjami PCK oraz DRK. Także koła Gospodyń wiejskich od lat prowadzą ożywioną współpracę z organizacją Landfrauen Saterland. W 2007 roku gmina Środa Śląska za współpracę partnerską z Saterlandem otrzymała wyróżnienie i Nagrodę Komisji Środowiska, Rolnictwa oraz Spraw Lokalnych Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy „Dyplom Europy” za osiągnięcia na wielu płaszczyznach w dziedzinie współpracy pomiędzy gminami. W 2011 przyznano Gminie Środa Śląska, a także inicjatorom: Peterowi Zieglerowi i Sławomirowi Siwerskiemu Dyplomu Uznania ]za osiągnięcia w dziedzinie współpracy pomiędzy Gminami Saterland i Środa Śląska z okazji XX-lecia powstania Polsko-Niemieckiej Współpracy Młodzieży w Poczdamie i Warszawie . W dniu 8. czerwca 2012 roku gmina podpisała kolejna Umowę Partnerską z gminą położoną w Czechach - Štěpánov. Podczas Święta Wina w dniu 7. września 2012 roku, po podpisaniu umowy do grona gmin partnerskich dołaczyła jeszcze Kamionka Buska, leżąca na Ukrainie.

Wspólnoty wyznaniowe

• Kościół rzymskokatolicki
  • Dekanat Środa Śląska – jeden z dekanatów archidiecezji wrocławskiej, należą do niego parafie: Podwyższenia Krzyża Świętego i św. Andrzeja Apostoła.
• Świadkowie Jehowy

• • Zbór i Sala Królestwa.

Zobacz też

• Zabytki romańskie w Polsce
• Skarb średzki
• Skarb rodziny Pavel
• Cmentarz żydowski w Środzie Śląskiej
• Kolej średzka

Bibliografia

• Środa Śląska – dzieje miasta wina i skarbów wyd. GAJT 2006
• S. Siwerski "Polska?-Ależ tak!", Środa Śląska, 2002
• S. Siwerski "W dziesiątą rocznicę współpracy partnerskiej"w "Roland", 8. luty 2011