Środa Śląska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Środa Śląska
Rynek
Rynek
Herb Flaga
Herb Środy Śląskiej Flaga Środy Śląskiej
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat średzki
Gmina Środa Śląska
gmina miejsko-wiejska
Data założenia 1235
Prawa miejskie 1235
Burmistrz Bogusław Krasucki
Powierzchnia 14,94 km²
Wysokość ok. 130 m n.p.m.
Populacja (2012)
• liczba ludności
• gęstość

9239 Green Arrow Up.svg [1]
596 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 71
Kod pocztowy 55-300
Tablice rejestracyjne DSR
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Środa Śląska
Środa Śląska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Środa Śląska
Środa Śląska
Ziemia 51°09′50″N 16°35′42″E/51,163889 16,595000Na mapach: 51°09′50″N 16°35′42″E/51,163889 16,595000
TERC
(TERYT)
5020318044
Urząd miejski
pl. Wolności 5
55-300 Środa Śląska
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Strona internetowa

Środa Śląska (niem. Neumarkt in Schlesien, cz. Slezská Středa) – miasto w województwie dolnośląskim, w powiecie średzkim, którego jest siedzibą, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Środa Śląska.

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. wrocławskiego. Według danych z 30.06.12 r. miasto liczyło 9.239 mieszkańców.

Przez miasto przepływa rzeka Średzka Woda, dopływ Odry.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

W księdze łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna w latach 1295–1305 miejscowość wymieniona jest w łacińskiej formie Novumforum. Kronika wymienia również wieś, która została wchłonięta przez miasto Bielany pod dawniejszą nazwą Slota glowa (Złota głowa)[2][3].

Niemiecka nazwa oznacza nowy targ (niem. Neumarkt), natomiast polska wskazuje na to, że targ odbywał się w środy. Polską nazwę Nowy Targ oraz niemiecką Neumarkt w książce „Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej” wydanej w Głogówku w 1847 wymienił śląski pisarz Józef Lompa[4]. Ze Środy pochodzi prawo średzkie.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Środa Śląska historycznie leży na Dolnym Śląsku. Miasto znajduje się na wysokości ok. 130 m n.p.m.[potrzebne źródło]

Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosiła 14,94 km²[5].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Dzwonnica przy kościele św. Andrzeja

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[6]:

  • ośrodek historyczny miasta. Układ centrum jest starszy niż kolonizacja na prawie niemieckim
  • kościół par. pw. św. Andrzeja, z XIII w., 1388 r., 1670 r., 1830 r.
  • cmentarz kościelny
  • dzwonnica, z pierwszej poł. XV w., k. XVI w.
  • ogrodzenie murowane z bramą, z XVI w.
  • kościół szpitalny, obecnie pomocniczy pw. NMP, z 1220 r., XVII/XVIII w., 1871 r.
  • zespół klasztorny franciszkanów, ul. Kościuszki 60
    • kościół, obecnie par. pw. Podwyższenia Krzyża, z poł. XIV w., XIX/XX w., z l. 1933-35
    • klasztor, obecnie dominikanów, z 1726 r., XIX/XX w.
  • ruina zamku, ul. Cmentarna, z drugiej poł. XIII – XIV w.
  • mury obronne, z k. XIII-XIV w.
  • ratusz, obecnie muzeum, z drugiej poł. XIV w., XV w., XVI w., 1791 r., XIX/XX w.
  • zespół pałacowy, z l. 1860-70
    • pałac
    • park z aleją lipową
  • poczta, ul. Kolejowa 25, z l. 1886-1888
  • dom, ul. Parkowa 1, z 1898 r.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

W podstrefie Legnickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej znalazło swoje siedziby kilka przedsiębiorstw branży motoryzacyjnej. W Środzie Śląskiej działała fabryka koncernu Coca-Cola.

Oświata[edytuj | edytuj kod]

  • Szkoła Podstawowa im. Władysława Broniewskiego
  • Gimnazjum w Środzie Śląskiej im. Jana Pawła II
  • Powiatowy Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 1 im. Mikołaja Kopernika
  • Powiatowy Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 2 im.Wincentego Witosa
  • Jednoroczna Policealna Szkoła Edukacji Innowacyjnej oraz LO dla Dorosłych
  • Ośrodek Szkolno-Wychowawczy

Święto Wina w Mieście Skarbów[edytuj | edytuj kod]

Święto Wina 2010

Od kilku lat odradzają się na nowo tradycje winiarskie w gminie. Już od czasów średniowiecza produkcja wina w Środzie Śląskiej miała istotne znaczenie dla miasta i okolic oraz okolicznych mieszkańców, co dokumentuje herb miasta, na którym widoczne są winne grona, uprawiane w okolicy.

Zapomniana przez wiele lat tradycja odżyła na nowo i od 2005 roku, w każdy drugi weekend września, organizowane jest Święto Wina w Mieście Skarbów. Święto jest imprezą dwudniową. Pierwszy dzień poświęcony jest konferencji winoroślarzy i winiarzy, mającej na celu poszerzanie wiedzy i wymianę doświadczeń w zakresie uprawy winorośli i kultury winiarskiej. Drugiego dnia organizowany jest festyn etniczno-historyczny. Istotnym punktem festynu jest jarmark o charakterze średniowiecznego targu, na którym odbywa się prezentacja win i produktów lokalnych oraz pokaz dawnej sztuki rzemieślniczej. Uroczysty charakter święta podkreślają historyczne stroje przedstawicieli władz lokalnych i uczestników festynu[7].

Współpraca międzynarodowa[edytuj | edytuj kod]

Gminą partnerską dla Środy Śląskiej jest od 2001 roku gmina Saterland w Niemczech. Umowę partnerską zawarto na bazie zapoczątkowanych wcześniej, intensywnych kontaktów szkolnych oraz prowadzonych regularnie 2 razy w roku (październik w Polsce, maj – w Niemczech), od 1997 roku do dnia dzisiejszego wymian młodzieży z obydwu gmin. Ponadto gmina, jak też szkoły uczestniczą w wielu wspólnych projektach UE. Nawiązana została współpraca i jest ona wciąż rozwijana i poszerzana pomiędzy wieloma stowarzyszeniami w obydwu gminach. Bardzo intensywnie prowadzona jest współpraca pomiędzy strażami pożarnymi: OSP Bukówek oraz Ramsloh. Prężnie rozwijają się kontakty pomiędzy szkołami, organizacjami PCK oraz DRK. Także koła Gospodyń wiejskich od lat prowadzą ożywioną współpracę z organizacją Landfrauen Saterland. W 2007 roku gmina Środa Śląska za współpracę partnerską z Saterlandem otrzymała wyróżnienie i Nagrodę Komisji Środowiska, Rolnictwa oraz Spraw Lokalnych Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy „Dyplom Europy” za osiągnięcia na wielu płaszczyznach w dziedzinie współpracy pomiędzy gminami[8]. W 2011 przyznano Gminie Środa Śląska, a także inicjatorom: Peterowi Zieglerowi i Sławomirowi Siwerskiemu Dyplomu Uznania[9]]za osiągnięcia w dziedzinie współpracy pomiędzy Gminami Saterland i Środa Śląska z okazji XX-lecia powstania Polsko-Niemieckiej Współpracy Młodzieży w Poczdamie i Warszawie[8]. W dniu 8 czerwca 2012 roku gmina podpisała kolejna Umowę Partnerską z gminą położoną w Czechach – Štěpánov. Podczas Święta Wina w dniu 7 września 2012 roku, po podpisaniu umowy do grona gmin partnerskich dołączyła jeszcze Kamionka Buska, leżąca na Ukrainie.

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Ludność 2012.
  2. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online.
  3. H. Markgraf, J. W. Schulte, „Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis”, Breslau 1889.
  4. Józef Lompa, „Krótki rys jeografii Śląska dla nauki początkowej”, Głogówek 1847, s. 20.
  5. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2011 r. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-08-10. ISSN 1505-5507.
  6. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 7.10.2012]. s. 156.
  7. Środa Śląska – Portal informacyjny.
  8. 8,0 8,1 Środa Śl. – Portal informacyjny.
  9. [1].
  10. Strażnica 15.07.1992 s. 26 Zbieranie „kosztowności” w Polsce (Pionierzy torują drogę).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Środa Śląska – dzieje miasta wina i skarbów wyd. GAJT 2006
  • S. Siwerski „Polska?-Ależ tak!”, Środa Śląska, 2002
  • S. Siwerski „W dziesiątą rocznicę współpracy partnerskiej”w „Roland”, 8. luty 2011