Śruba nastawna

Śruba nastawna - rodzaj śruby okrętowej, która posiada zdolność zmiany skoku poprzez obrót jej skrzydeł wokół osi prostopadłej do osi obrotu pędnika. Zmiana skoku skrzydeł śruby powoduje zmianę siły naporu generowanej przez pędnik. Własciwość ta, w warunkach zmiennego obciążenia, pozwala na optymalne wykorzystanie mocy silnika napędowego poprzez dobór siły naporu pędnika stosownie do oporów stawianych przez środowisko. Możliwa jest również zmiana kierunku poruszania się statku bez zmieniania kierunku czy prędkości obrotowej zarówno wału śrubowego czy silnika - tylko poprzez zmianę kąta wychylenia skrzydeł śruby. Dzięki temu statki wyposażone w śrubę nastawną nie muszą mieć kosztownej przekładni dla biegu wstecz lub (w przypadku braku przekładni) silnika nawrotnego przystosowanego do uruchomienia w przeciwnym kierunku, niż podczas jazdy naprzód.

Dzięki zastosowaniu tego typu śruby, na niektórych statkach (okrętach), stałe obroty wału śruby umożliwiły wykorzystanie silnika głównego do produkcji energii elektrycznej. Rozwiązanie te nazywane jest prądnicą wałową i jest stosowane m.in. na trawlerach rybackich. Zmiana skoku skrzydła śruby w większości przypadków realizowana jest za pomocą napędu hydraulicznego. Śruba nastawna jest obecnie szeroko stosowana na małych i średnich jednostkach pływających.