Święta Kinga

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Święta
Kinga OSC
dziewica, księżna
Święta Kinga.jpeg
Wizerunek św. Kingi na obrazie w klasztorze klarysek w Starym Sączu.
Data urodzenia 5 marca 1234
Królestwo Węgier Ostrzyhom
Data śmierci 24 lipca 1292
Księstwo Krakowskie Stary Sącz
Data beatyfikacji 10 czerwca 1690
Rzym
przez Aleksandra VIII (aprobata kultu)
Data kanonizacji 16 czerwca 1999
Stary Sącz
przez Jana Pawła II
Wspomnienie 24 lipca
Atrybuty makieta klasztoru, bryła soli z pierścieniem
Patronka Królestwa Polskiego i Litwy, diecezji tarnowskiej, Starego Sącza, polskich samorządowców, ubogich i górników solnych
Szczególne miejsca kultu klasztor sióstr klarysek w Starym Sączu
Kinga of Poland.PNG
Herb
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Inkardynacja Zakon Świętej Klary
Śluby zakonne 24 kwietnia 1289

z Bożej łaski księżna krakowska i sandomierska, pani sądecka i Pienin
Kinga węgierska.jpg
Księżna krakowska
Okres panowania od 1243/1247
do 1279
Poprzedniczka Agafia
Następczyni Gryfina
Księżna sandomierska
Okres panowania od 1239/1247
do 1279
Poprzedniczka Grzymisława
Następczyni Gryfina
pani sądecka
Okres panowania od 1257
do 1292
Poprzedniczka -
Następczyni Gryfina
Dane biograficzne
Dynastia Arpadowie
Ojciec Bela IV
Matka Maria Laskarina
Mąż Bolesław V Wstydliwy

Święta Kinga, również Kunegunda (ur. 5 marca 1234 w Ostrzyhomiu, zm. 24 lipca 1292 w Starym Sączu) – węgierska klaryska (OSC) i dziewica, córka króla Węgier Beli IV i Marii Laskariny, żona polskiego władcy, Bolesława V Wstydliwego, święta Kościoła katolickiego.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Święta Kinga pochodziła z dynastii Arpadów, z rodziny wielodzietnej. Jej siostrami były m.in. św. Małgorzata Węgierska, Konstancja, księżna ruska, oraz bł. Jolenta[1]. Ciotką Kingi była św. Elżbieta Węgierska, szwagierką bł. Salomea, a dalszymi krewnymi św. Jadwiga Śląska i św. Agnieszka z Pragi.

W 1239 przybyła jako pięcioletnie dziecko do Polski. W Wojniczu królewna została ze względów politycznych zaręczona z księciem sandomierskim Bolesławem Wstydliwym, synem Leszka Białego[2], a następnie mając 12 lat jemu poślubiona według kanonicznej formy sponsalia de futuro. Podobno przyniosła mu w posagu 40 tysięcy grzywien, a według podania również sól węgierską, którą zaczęto wówczas w Bochni i Wieliczce wydobywać na większą skalę. Chociaż sól znano w Polsce już wcześniej, to jednak pewne jest, że właśnie za czasów Kingi rozwinęło się jej wydobycie, prawdopodobnie za sprawą sprowadzonych przez nią górników węgierskich.

Początkowo przebywała na dworze książęcym w Sandomierzu, a następnie w Krakowie[3]. W wyniku zagrożenia najazdem Tatarów, przebywała później na Węgrzech i na Morawach, w klasztorze cystersów w Welehradzie[3]. Po wycofaniu się wojsk tatarskich i ustaniu wewnętrznych walk o tron oraz pokonaniu Konrada Mazowieckiego, książęca para powróciła w 1243 do Krakowa, mieszkając w Nowym Korczynie[4]. Tutaj zaproponowała Bolesławowi, że pragnie zachować dozgonną czystość w małżeństwie, ślubując to przed biskupem krakowskim Janem Prandotą w kościele franciszkanów. Historycy wiążąc zgodę Bolesława na ślub dziewictwa Kingi nadali mu przydomek „Wstydliwy”[5]. Następnie wstąpiła do III Zakonu św. Franciszka zostając tercjarką[6]. Mając na uwadze dobro księstwa krakowskiego i sandomierskiego czynnie pomagała swemu mężowi w ich odbudowie po niszczycielskim najeździe Tatarów, służąc swoim posagiem. Wsparła finansowo m.in. katedrę krakowską oraz liczne klasztory ojców: benedyktynów, cystersów i franciszkanów. Była fundatorką wielu kościołów, m.in. w Bochni i Nowym Korczynie. Sprowadziła liczne zgromadzenia zakonne, m.in. Kanoników Regularnych od Pokuty do Krakowa oraz siostry norbertanki do Krzyżanowic nad Nidą, fundując im przyklasztorne kościoły[7]. Wzięła czynny udział w staraniach o kanonizację św. Stanisława. Z jej inicjatywy Bolesław Wstydliwy i biskup Prandota wysyłali dwukrotnie poselstwo w tej sprawie do Stolicy Apostolskiej[8].

W uznaniu jej wkładu w dobro księstwa i kościoła Bolesław za radą biskupa Prandoty wydał 2 marca 1257 w Nowym Korczynie przywilej własności Ziemi Sądeckiej dla swojej małżonki[9]. Wykorzystując stan anarchii na Węgrzech księżniczka Kinga, dążąca do zacieśnienia związków Spisza z Polską, obsadziła ten teren swoimi wojskami, które stacjonowały tam aż do jej śmierci.

Przełomowym momentem w jej życiu była śmierć 7 grudnia 1279 w Krakowie jej męża księcia Bolesława, kiedy to podjęła jako wdowa decyzję wstąpienia do zakonu klarysek[7]. Najpierw przywilejem z 6 lipca 1280 dokonała fundacji klasztoru klarysek w Starym Sączu, a następnie przywdziała habit zakonny stając się klaryską[10]. Odtąd zamieszkiwała w tym klasztorze, choć musiała go opuścić pod koniec 1287, kiedy wraz z dwiema siostrami (Jolantą i Konstancją) oraz innymi siedemdziesięcioma zakonnicami uciekła na Zamek Pieniński bronić się przed najazdem tatarskim[11]. 24 kwietnia 1289 złożyła profesję zakonną[12]. We wrześniu 1291 zapadła na poważną, śmiertelną chorobę, w wyniku której 24 lipca 1292 zmarła. Została pochowana po paru dniach pod posadzką klasztornej kaplicy[13]. Obecnie jej relikwie spoczywają po translacji w specjalnej trumience na ołtarzu, na którym umieszczono jej XV-wieczną pozłacaną figurę[14].

Pierścień św. Kingi[edytuj | edytuj kod]

Solna rzeźba Świętej Kingi i górników w kopalni soli w Wieliczce ilustrująca legendę o pierścieniu Świętej Kingi

Według legendy[15], gdy polski książę krakowsko-sandomierski Bolesław Wstydliwy poprosił o rękę węgierskiej królewny Kingi, ta zwróciła się do swego ojca, aby w wianie nie dawano jej złota i kosztowności, gdyż niosą za sobą pot i łzy ludzkie. Nie chciała też roju służby, bo ta jest znamieniem pychy. Życzyła sobie tylko jednego skarbu – soli, którą chciała dać swej przyszłej ojczyźnie. Król Węgier podarował jej więc najbogatszą kopalnię Siedmiogrodu w Marmarosz (Prajd). Kinga, biorąc ją w posiadanie, wrzuciła do szybu swój zaręczynowy pierścień, zaś w drodze do kraju swego męża zabrała ze sobą doświadczonych górników węgierskich. W Polsce kazała im szukać soli. Znaleźli ją - jak pisze Ksiądz Piotr Skarga - „w pierwszym bałwanie [bryle] soli, który wykopano, pierścień się on jej znalazł, który ujrzawszy Kunegunda i poznawszy, dziękowała Panu Bogu, który dziwy czyni tym, którzy Go miłują”. Kinga jest rozpamiętywana do dziś w polskich bajkach i książkach.

Beatyfikacja i kanonizacja[edytuj | edytuj kod]

Liczne łaski i cuda dokonane u grobu Kingi sprawiły, że w 1628 na prośbę synodu piotrkowskiego, papież Urban VIII rozpoczął wstępny proces informacyjny, poprzedzający wyniesienie jej na ołtarze, który zakończył się niepowodzeniem, na skutek niezbyt mocnych dowodów[16]. Następnie kilkakrotne apelacje króla Jana III Sobieskiego skierowane do papieża Innocentego XI spowodowały w 1684 rozpoczęcie nowego procesu, a postulatorem mianowano o. Baltazara Milatiusa de Navo[16]. Ostatecznie 10 czerwca 1690 Kongregacja ds. Obrzędów zatwierdziła odwieczność kultu, a następnego dnia potwierdził to papież Aleksander VIII, nadając Kindze tytuł błogosławionej[16].

Nowe łaski i cuda jakie dokonały się po jej beatyfikacji spowodowały, że już w 1733 podjęto pierwsze starania w kierunku jej kanonizacji. Stolica Apostolska w 1742 poleciła biskupowi krakowskiemu kard. Janowi Lipskiemu, aby dokonał otwarcia procesu kanonizacji, który to proces na skutek licznych trudności został przerwany[17]. Do wznowienia kluczowego procesu doszło w latach 90. XX wieku, kiedy to do procesu kanonizacji włączyli się ojcowie franciszkanie. Postulatorem procesu został o. Ambroży Sanna, a wicepostulatorem o. Izydor Borkiewicz[17]. Biskup tarnowski Józef Życiński powołał specjalną Komisję Historyczną w celu zbadania dokumentacji, która zakończyła swoje prace 26 maja 1994[17]. W dniu 12 lutego 1999 papież Jan Paweł II potwierdził cudowne uzdrowienie za przyczyną bł. Kingi, a 16 czerwca 1999 kanonizował ją podczas swojej pielgrzymki do Polski w uroczystej mszy świętej w Starym Sączu[18][19]. Specjalny obraz z wizerunkiem świętej na uroczystość kanonizacji namalował krakowski artysta Piotr Moskal[20].

Papieski ołtarz w Starym Sączu, przy którym papież Jan Paweł II przewodniczył mszy świętej oraz kanonizował św. Kingę

Kult[edytuj | edytuj kod]

Wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim obchodzone jest w dies natalis (24 lipca). W polskim Kościele ma rangę wspomnienia obowiązkowego.

W 1715 papież Benedykt XIII ogłosił bł. Kingę patronką Królestwa Polskiego i Litwy, a w 1901 biskup Leon Wałęga obrał bł. Kingę patronką diecezji tarnowskiej. Kinga jest również opiekunką górników solnych[21].

16 stycznia 2007, podczas opłatkowego spotkania miast i gmin papieskich, ks. bp Piotr Libera ogłosił, że Św. Kinga została – stosowną decyzją Stolicy Apostolskiej – ustanowiona patronką polskich samorządowców[22]. Natomiast 19 lutego 2014 Rada Miasta Starego Sącza przez aklamację przyjęła rezolucję ustanawiającą św. Kingę patronką miasta[23].

7 kwietnia 1999 biskup tarnowski powołał Stowarzyszenie Czcicieli św. Kingi[24]. W tym samym roku powstał film dokumentalny w reżyserii Piotra Zarębskiego pt. Święta Matka Kinga[25]. Świętej poświęcono również specjalne kaplice w kopalniach soli w Bochni[26] i Wieliczce. Powstało również wiele legend związanych z jej działalnością[27].

Pomnik Św.Kingi w klasztorze Klarysek w Starym Sączu

Pamiątki po świętej[edytuj | edytuj kod]

Do najcenniejszych pamiątek pozostawionych przez świętą zalicza się[28]:

  • pierścień zaręczynowy Kingi w ametystowym oczku z postaciami narzeczonych,
  • krzyż sporządzony z małżeńskich, książęcych diademów ze złota, pereł i kamieni szlachetnych[29],
  • jaspisową łyżeczkę ze srebrną rekojeścią.

Ikonografia[edytuj | edytuj kod]

W ikonografii św. Kinga przedstawiana jest w stroju klaryski lub księżnej, w ręku trzyma makietę klasztoru ze Starego Sącza, czasami bryłę soli w której bywa pierścień.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Bar, Szwarga 1987 ↓, s. 77.
  2. Bar, Szwarga 1987 ↓, s. 78.
  3. 3,0 3,1 Bar, Szwarga 1987 ↓, s. 79.
  4. Bar, Szwarga 1987 ↓, s. 80.
  5. Bar, Szwarga 1987 ↓, s. 83-86.
  6. Bar, Szwarga 1987 ↓, s. 86.
  7. 7,0 7,1 Brewiarz ↓.
  8. Bar, Szwarga 1987 ↓, s. 87.
  9. Bar, Szwarga 1987 ↓, s. 88-89.
  10. Bar, Szwarga 1987 ↓, s. 92.
  11. Bar, Szwarga 1987 ↓, s. 96-97.
  12. Bar, Szwarga 1987 ↓, s. 94.
  13. Bar, Szwarga 1987 ↓, s. 97-98.
  14. Nasza Arka ↓, s. 13.
  15. Legendy o pierścieniu Świętej Kingi (pol.). Klaryski.stary.sacz.pl. [dostęp 2015-05-23].
  16. 16,0 16,1 16,2 Bar, Szwarga 1987 ↓, s. 98.
  17. 17,0 17,1 17,2 Święta Kinga. Dzieje kultu ↓.
  18. Henryk Fros SJ, Franciszek Sowa: Księga imion i świętych. T. 6: W-Z. Kraków: WAM, Księża Jezuici, 2007, s. 606. ISBN 978-83-7318-736-8.
  19. Jan Paweł II: Homilia odczytana przez. kard. Franciszka Macharskiego podczas Mszy Św. i kanonizacji bł. Kingi (Stary Sącz) (pol.). Ekai.pl, 1999-06-16. [dostęp 2015-05-23].
  20. Obraz kanonizacyjny Świętej Kingi (pol.). Klaryski.stary.sacz.pl. [dostęp 2015-05-23].
  21. Święta Kinga – patronka górników solnych (pol.). Franciszkanska3.pl, 2014-07-24. [dostęp 2015-05-23].
  22. Święta Kinga patronką samorządowców. Serwis informacyjny Gminy Dukla. [dostęp 2012-09-09].
  23. Jacek Lelek: Św. Kinga patronką Starego Sącza (pol.). Dts24.pl, 2014-02-20. [dostęp 2015-05-23].
  24. Stowarzyszenie Świętej Kingi (pol.). Centrumopoka.pl. [dostęp 2015-05-23].
  25. Święta Matka Kinga (pol.). Filmpolski.pl. [dostęp 2015-05-23].
  26. Kopalnia soli Bochnia. Kaplica św. Kingi. Kopalnia-bochnia.pl. [dostęp 2015-05-23].
  27. Legenda o Św. Kindze – Zamek Pieniny (pol.). Pieniny.com. [dostęp 2015-05-23].
  28. ks. Stanisław Groń SJ: Pamiątki po św. Kindze (pol.). Gron.com. [dostęp 2015-05-23].
  29. Nasza Arka ↓, s. 6.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]