Święta Paraskewa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Święta
Paraskewa (Petka)
prepodobnaja
Stpetka.jpg
Data urodzenia I połowa XI wieku
Epiwat (Serbia)
Kościół/
wyznanie
prawosławny
Wspomnienie 14/27 października
Galeria ilustracji w Wikimedia Commons Galeria ilustracji w Wikimedia Commons
Cerkiew św. Petki w Ruse w Bułgarii.

Parask(i)ewa Serbska, Tyrnowska, Bułgarska, również: Petka, Piątnica, serb. преподобна Параскева-Петка; ros. Параскева Пятница, bułg. Петка Търновска (ur. w pierwszej połowie XI wieku w Epiwat w Serbii, obecnie Selimpaşa w Turcji) – święta mniszka (prepodobnaja) Kościoła prawosławnego.

Życie[edytuj | edytuj kod]

Paraskewa pochodziła z pobożnej rodziny, jej imię przetłumaczone z języka greckiego na język polski brzmiałoby: Piątek, otrzymała je na cześć męki Jezusa Chrystusa. Brat Paraskewy wstąpił do monasteru, gdzie otrzymał imię Eutymiusz i po latach został biskupem.

Po śmierci rodziców Paraskewa udała się do Ziemi Świętej, a później na Pustynię Jordańską. Tam naśladowała surowe, samotne życie eremitów, żywiąc się korzonkami traw pustynnych. Po wielu latach pustelniczego życia objawił się jej anioł i polecił, aby wróciła do ojczyzny. Wcześniej odwiedziła jednak Konstantynopol, by pokłonić się wszystkim świętym miejscom. Wkrótce zmarła, a jej ciało pochowano w rodzinnej wiosce. Po wielu latach jej nienaruszone zwłoki przeniesiono do cerkwi w Epibacie. Grób świętej stał się źródłem licznych uzdrowień: ślepi odzyskiwali wzrok, chorzy zaczynali chodzić.

Zmarła w wieku 27 lat[1].

Relikwie[edytuj | edytuj kod]

W 1238 r. bułgarski król Iwan Asen II rozkazał przenieść relikwie Paraskewy do stolicy Bułgarii – Tyrnowa. Gdy miasto zostało zdobyte przez sułtana Bajazyta, przeniesiono je do Jass w obecnej Rumunii. Po zajęciu Wołoszczyzny przez Turków, serbska księżna Milica wyprosiła je u władcy i przeniosła do Belgradu. Po zdobyciu i tego miasta przez wojska tureckie w 1521 r. wykupiono je i umieszczono w Konstantynopolu, skąd w 1641 r. powróciło do cerkwi Trzech Ojców Kościoła w Jassach.

Wędrówkę jej relikwii porównywano z ucieczką Słowian przed niewiernymi ze Wschodu, stąd też w Europie Południowo-Wschodniej od XV w. nasilił się kult świętej. Około 1415 metropolita Grzegorz Cambłak ustanowił ją patronką prawosławia na ziemiach polsko-ruskich.

Kult[edytuj | edytuj kod]

Święta czczona jest głównie na Bałkanach.

Jej święto obchodzone jest 14/27 października[2], tj. 27 października według kalendarza gregoriańskiego.

W Polsce znajduje się ponad 30 cerkwi pod wezwaniem św. Paraskewy; m.in. w: Górzance, Radrużu i Kwiatoniu.

Ikonografia[edytuj | edytuj kod]

W ikonografii święta przedstawiana jest w czarnych mniszych szatach z nakryciem głowy i rękoma modlitewnie złożonymi na piersi. Na ikonach hagiograficznych przedstawione są sceny z życia świętej: narodzenie św. Paraskewy; święta doprowadzona przed oblicze cesarza; święta na tle skał na pustyni; św. Paraskewa skarżąca się na rozkładające się ciało kupca, które leży w jej grobie; święta u bram Konstantynopola; śmierć świętej; pochowanie ciała w Belgradzie; przeniesienie relikwii do Tyrnowa.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Przewodnik po ekspozycji sztuki cerkiewnej w Muzeum Historycznym w Sanoku, Sanok 2007

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]