Święty Walenty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Święty
Walenty z Rzymu (Terni)
biskup
męczennik
Hl-Valentin-mit-Stifter-150.jpg
Św. Walenty, obraz Lucasa Cranacha Starszego.
Data urodzenia ok. 175
Interamna (dzis. Terni, Umbria)
Data śmierci 14 lutego ok. 268-269
starożytny Rzym
Kościół/
wyznanie
katolicki, syryjski, ewangelicko-luterański
Wspomnienie 14 lutego
Atrybuty kielich, miecz
Patron orędownik podczas ciężkich chorób (szczególnie psychicznych i epilepsji) oraz patron zakochanych
Galeria ilustracji w Wikimedia Commons Galeria ilustracji w Wikimedia Commons

Walenty z Rzymu, również Walenty z Terni (ur. ok. 175 w Interamnie, zm. ok. 268-269 w Rzymie)[1][2]biskup i męczennik chrześcijański, święty Kościoła katolickiego, syryjskiego[1], wspominany przez Kościół anglikański i luterański (LCMS)[2].

Żywot świętego[edytuj | edytuj kod]

W Martyrologium Rzymskim wymieniany jest dwukrotnie: jako kapłan rzymski, ścięty w czasie prześladowań chrześcijan za panowania cesarza Klaudiusza II Gockiego oraz biskup Terni koło Rzymu. Wobec braków materiałów źródłowych potwierdzających istnienie dwóch postaci uważa się, że jest to ta sama osoba. Kwestią pozostającą nierozstrzygniętą pozostaje czy kult zawędrował z Rzymu do Terni czy odwrotnie[3].

Ołtarz św. Walentego w kościele parafialnym w Urazie

Już w IV wieku grób świętego otoczony był kultem. Papież Juliusz I wybudował nad tym grobem bazylikę, a papież Teodor I odrestaurował ją[3].

Legendy[edytuj | edytuj kod]

Walenty z wykształcenia był lekarzem, z powołania duchownym. Żył w III wieku w Cesarstwie rzymskim za panowania Klaudiusza II Gockiego. Cesarz ten za namową swoich doradców zabronił młodym mężczyznom wchodzić w związki małżeńskie w wieku od 18 do 37 lat. Uważał on, że najlepszymi żołnierzami są legioniści niemający rodzin. Zakaz ten złamał biskup Walenty i błogosławił śluby młodych legionistów. Został za to wtrącony do więzienia, gdzie zakochał się w niewidomej córce swojego strażnika. Legenda mówi, że jego narzeczona pod wpływem tej miłości odzyskała wzrok. Gdy o tym dowiedział się cesarz, kazał zabić Walentego. W przeddzień egzekucji Walenty napisał list do swojej ukochanej, który podpisał: „Od Twojego Walentego”. Egzekucję wykonano 14 lutego 269.

Patronat[edytuj | edytuj kod]

W polskim Kościele katolickim jest patronem diecezji przemyskiej[3]. Za sprawą splecenia zwyczajów ludowych, folkloru i legend został postrzegany jako obrońca przed ciężkimi chorobami (zwłaszcza umysłowymi, nerwowymi i epilepsją), a w Stanach Zjednoczonych, Anglii i współcześnie w Polsce patronem zakochanych[3].

Dzień obchodów[edytuj | edytuj kod]

Wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim na mocy decyzji papieża Gelazjusza I obchodzone jest od 496 roku w dniu 14 lutego[4], jako Dzień św. Walentego.

Ikonografia[edytuj | edytuj kod]

W ikonografii Walenty przedstawiany jest najczęściej w stroju kapłana z kielichem w lewej ręce, a z mieczem w prawej lub w stroju biskupa w momencie, gdy uzdrawia chłopca z padaczki.

Relikwie[edytuj | edytuj kod]

Ołtarz z relikwiami św. Walentego w Kościele Karmelitów przy Whitefriar Street w Dublinie (Irlandia)

W kościele mieszczącym się w Zespole Klasztorno-Pałacowym w Rudach Raciborskich w bocznym ołtarzu znajdują się jego relikwie.

Inna relikwia świętego, a dokładnie jak podaje ks. Jakub Fankidejski w pracy pt. „Obrazy cudowne i miejsca dzisiejszej diecezji chełmińskiej”, Pelplin 1880 - „jest to głowa świętego – właściwie nieznaczna cząstka, znajduje się w Kościele Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Chełmnie. Relikwie są umieszczone w puszce w kształcie regularnego ośmioboku. Puszka jest cała ze srebra, wysoka na jedną stopę, waży około trzy funty. U góry ma okrągłą pokrywę w kształcie kopuły, w której spoczywa relikwia i może być przez szkło widziana i całowana. Objętość ma ta relikwia około dwa palce”. Relikwia od dawna słynęła z cudów. Około 1630 roku Jadwiga z Czarnków Działyńska wraz z córką z wdzięczności za pomoc w uzdrowieniu za przyczyną św. Walentego kazała wykonać relikwiarz. Umieszczono również na nim napis: „ Bogu w Trójcy Św. Jedynemu/ Św. Walentemu/ Męczennikowi/ Jadwiga z Czarnków Działyńska/ starościna bratyańska jasieniecka/ Za doznaną pomoc w chorobie/ Córki i swojej za przyczyną/ Św. Walentego Męczennika Chrystusowego / Ku czci tego Świętego/ Ten upominek ofiarują / D. 22 maja roku 1630”. Relikwiarz został wykonany w Toruniu przez Wilhelma de Lassensy. W roku 1715 w Farze chełmińskiej Księża misjonarze przeznaczyli Św. Walentemu nowy osobny ołtarz. Istnieje on do dziś. Mieści się przy ołtarzu głównym, rozdzielając nawę główną od południowej. Obraz na nim przedstawia ścięcie tego męczennika. Według tradycji miał on być namalowany w Rzymie, lecz brak jest na to dowodów. Na ołtarzu tym w przeszłości wierni składali liczne srebrne wota za uzyskane łaski. W XVIII i XIX wieku relikwie św. Walentego były związane z kościołem św. Ducha. Czczono je podczas dwóch odpustów. Pierwszy przypadał właśnie na dzień 14 lutego. W wigilię tego odpustu przenoszono relikwiarz głowy św. Walentego z Fary do kościoła św. Ducha, gdzie był wystawiany u wielkiego ołtarza. Wierni śpiewali pieśni i odmawiali litanie do św. Walentego. Wiele osób przynosiło również dary. Jeden z księży podawał relikwiarz do ucałowania. Natomiast od samego rana 14 lutego w kościele św. Ducha odbywało się kilka Mszy św., między innymi wotywa z wystawieniem oraz nieszpory, podczas których również można było ucałować szczątki męczennika. Całość uroczystości kończyła procesja z kościoła św. Duch do Fary. Drugi odpust przypadał na drugi dzień Zielonych Świątek. Wierni uczestniczący w tych uroczystościach dostępowali odpustu zupełnego.

Relikwie Świętego znajdują się również w Lublinie w dwóch kościołach: pw. Nawrócenia Świętego Pawła i św. Mikołaja[5] , Kościele pw. Św. Katarzyny w Grodzisku oraz w Kościele pw. Św. Walentego w Kłocku. Poza Polską relikwie Św. Walentego znajdują się m.in. w Samborze na Ukrainie w cerkwi pw. Narodzenia NMP, w Kościele Karmelitów przy Whitefriar Street[6] w Dublinie oraz w Bazylice Santa Maria w Cosmedin we Włoszech, gdzie w jednym z bocznych ołtarzy w szklanej skrzyni można zobaczyć czaszkę świętego przystrojoną kwiatami[7]. Domniemane relikwie Świętego znajdują również w Roquemaure w południowej Francji, w Katedra św. Szczepana w Wiedniu Katedrze Św. Szczepana w Wiedniu w Austrii, w Balzan na Malcie, w Glasgow w Szkocji oraz w Birmingham w Anglii.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Valentin von Terni (niem.). Ökumenisches Heiligenlexikon. [dostęp 2014-02-15].
  2. 2,0 2,1 Valentin von Rom (niem.). Ökumenisches Heiligenlexikon. [dostęp 2014-02-15].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Henryk Fros SJ, Franciszek Sowa: Księga imion i świętych. T. 6: W-Z. Kraków: WAM, Księża Jezuici, 2007, s. 16. ISBN 978-83-7318-736-8.
  4. Święty Walenty. na brewiarz.katolik.pl
  5. Na tropie Świętego Walentego. na magiczny-lublin.pl
  6. Shrine of St Valentine, Whitefriar Street Church (ang.).
  7. Flickr: The skull of St Valentine in the Basilica of Santa Maria in Cosmedin (ang.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]