Świadkowie Jehowy w Niemczech

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Świadkowie Jehowy w Niemczech
Świadkowie Jehowy
Kraj  Niemcy
Liczebność
(2013)
164 885 Green Arrow Up.svg 0,01%
 % ludności kraju
(2013)
0,2%
Liczba zborów
(2013)
2228 Red Arrow Down.svg 0,4%
Rozpoczęcie działalności 1891
Mapa lokalizacyjna Niemiec
Bingen-Sponsheim
Bingen-Sponsheim
Büchenbach
Büchenbach
Gelsenkirchen
Gelsenkirchen
Glauchau
Glauchau
Kaiserslautern
Kaiserslautern
Meckenheim
Meckenheim
Monachium
Monachium
Porta Westfalica-Möllbergen
Porta Westfalica-Möllbergen
Reutlingen-Gönningen
Reutlingen-Gönningen
Trappenkamp
Trappenkamp
Velten
Velten
Selters
Selters
Geographylogo.svg
Miejscowości w Niemczech, w których znajdują się Sale Zgromadzeń Świadków Jehowy oraz zaznaczone na niebiesko Biuro Oddziału
Niemieckie Biuro Oddziału w Selters.
Kongres międzynarodowy w Hamburgu, jeden z czterech zorganizowanych w roku 2006 w Niemczech
W 1914 roku rozpoczęto wyświetlanie Fotodramy stworzenia we wszystkich niemieckich miastach
Znak fioletowego trójkąta, który nosili Świadkowie Jehowy w obozach koncentracyjnych od 1937 roku
Tablica pamiątkowa upamiętniająca Świadków Jehowy z hitlerowskiego obozu Mauthausen-Gusen
Dokument przesłuchań Świadka Jehowy przez Gestapo z maja 1937 roku
Tekst hitlerowskiego „Oświadczenia” (o wyrzeczeniu się wiary), podawany do podpisu Świadkom Jehowy („lojalka”, od której podpisania lub nie zależało często życie lub śmierć a prawie zawsze obóz lub więzienie – z reguły nie podpisywana):OŚWIADCZENIE
1. Przekonałem się, że Międzynarodowe Stowarzyszenie Badaczy Pisma Świętego głosi fałszywe nauki i pod płaszczykiem religii realizuje cele wymierzone przeciwko państwu.
2. Z tego powodu całkowicie zrywam z tą organizacją i odcinam się od nauk owej sekty.
3. Zapewniam, że nigdy więcej nie będę uczestniczyć w działalności Międzynarodowego Stowarzyszenia Badaczy Pisma Świętego. Natychmiast zgłoszę każdą osobę, która próbowałaby mi przekazywać ich nauki albo w jakikolwiek inny sposób ujawniłaby swe powiązania z Badaczami. Bezzwłocznie dostarczę na najbliższy posterunek policji wszelkie publikacje Badaczy, gdyby takowe nadeszły pod mój adres.
4. W przyszłości będę przestrzegać obowiązujących praw państwowych, zwłaszcza zaś w razie wojny stanę z bronią w ręku w obronie ojczyzny i pod każdym względem będę lojalnym członkiem społeczeństwa mego kraju.
5. Jest mi wiadomo, że gdybym działał(a) wbrew złożonemu dziś oświadczeniu, muszę się liczyć z natychmiastowym powrotem do aresztu prewencyjnego.
Wyrok hitlerowskiego sądu wojskowego, skazujący Franza Zeinera na śmierć za przynależność do wyznania Świadków Jehowy
Tablica (na ulicy w Berlinie), upamiętniająca Konrada Brzezeka, Świadka Jehowy straconego przez hitlerowców w więzieniu Brandenburg ...
... oraz tablica upamiętniająca Annę Sax straconą w obozie koncentracyjnym Ravensbrück.
Drukarnia ...
... i jadalnia w Biurze Oddziału w Selters.
W roku 2003 zorganizowano publiczne wystawy pt. Fioletowe trójkąty – zapomniane ofiary nazizmu.
Dramat biblijny ...
... i chrzest na kongresie miedzynarodowym w Hamburgu (2006).
Jehovas Zeugen (Świadkowie Jehowy)

Świadkowie Jehowy w Niemczech – wspólnota Świadków Jehowy w Niemczech, licząca w 2013 roku 164 885 głosicieli, należących do 2228 zborów. Na dorocznej uroczystości Wieczerzy Pańskiej w 2013 roku zebrały się 266 974 osoby[1]. Jest to druga pod względem liczebności (po Włoszech) wspólnota tego wyznania w Europie i dziewiąta na świecie. Biuro Oddziału, koordynujące działalność Świadków Jehowy w Niemczech, Austrii, Liechtensteinie, Luksemburgu i w Szwajcarii znajduje się w Selters, mieści się tam również wielka drukarnia Towarzystwa Strażnica, drukująca publikacje Świadków Jehowy[2].

Sale Zgromadzeń znajdują się w Bingen-Sponsheim, Büchenbach (k. Norymbergi), Gelsenkirchen, Glauchau, Kaiserslautern, Meckenheim, Monachium, Porta Westfalica-Möllbergen, Reutlingen-Gönningen, Trappenkamp i Velten (k. Berlina.)

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początki[edytuj | edytuj kod]

W roku 1891 Niemcy odwiedził Charles Taze Russell, wygłosił przemówienia w Berlinie, Dreźnie, Hanowerze, Wittenberdze, Kolonii, Moguncji i Lipsku. W USA opublikowano kilka publikacji tego wyznania w języku niemieckim, które dotarły przez mieszkające w USA osoby pochodzenia niemieckiego do Niemiec. W roku 1897 ukazała się niemiecka edycja Strażnicy. W Berlinie utworzono skład publikacji tego wyznania, a w 1899 roku przeniesiono go do Bremy. W owym czasie w różnych częściach kraju działało już kilka grup ówczesnych Badaczy Pisma Świętego.

W 1902 roku w Elberfeld (dzisiejsza dzielnica Wuppertalu) powstało Biuro Oddziału. Było to drugie po Londynie Biuro Oddziału utworzone na świecie[3]. Działalność nadzorował wysłany z USA, współpracownik C.T. Russela – Otto A. Kötitz. W owym roku powstały zbory m.in. w Tailfingen, Wermelskirchen, Lübeck, w Berlinie i w okolicach na wschód od niego, w Dreźnie (gdzie w latach 20. XX w. był największy zbór w Niemczech, liczący ponad 1000 głosicieli). W roku 1905 rozpoczęto umieszczanie w gazetach ośmiostronicowych wkładek, zawierających wzorcowe egzemplarze Strażnicy, dzięki czemu wzrosło zainteresowanie tym wyznaniem. W owym roku rozpowszechniono ponad pół miliona próbnych egzemplarzy Strażnicy. Powstały grupy wyznawców na Pomorzu m.in. w Szczecinie, Stargardzie i Goleniowie. W 1909 roku Niemcy ponownie odwiedził Charles T. Russell. Przemawiał w Hamburgu, Berlinie, Dreźnie i Barmen[4]. Rok później z krótką wizytą zatrzymał się w Berlinie, gdzie wygłosił przemówienie[5].

W roku 1912 trasa letniej podróży Charlesa T. Russella po Europie, prowadziła przez Monachium, Reichenbach (dzielnica Gery), Drezno, Berlin, Barmen (od 1929 roku dzielnica Wuppertalu) i Kilonię[6]. W 1913 roku zorganizowano trzy podróże z wykładami publicznymi po terenie całych ówczesnych Niemiec. Pierwsza obejmowała północne i środkowe części kraju, druga obejmowała Wittenbergę, okolice Halle i Hamburg, a trzecia sięgnęła aż po granice z Rosją. W 1913 roku przemówienia C.T. Russela opublikowano w tygodniku Der Volksbote. W tym też roku Niemcy odwiedził Joseph Franklin Rutherford. Przemawiał m.in. w stolicy i w Dreźnie.

W roku 1914 rozpoczęto wyświetlanie filmu Fotodrama stworzenia. W 1915 roku zorganizowano kongresy w Barmen (Wuppertalu), Szczecinie, Kilonii i Dreźnie[7]. Rok później w 20 miastach zorganizowano publiczne przemówienia w wynajętych halach. W 1917 roku duże zgromadzenia odbyły się w pięciu miastach. Rok później zorganizowano kongres w Chemnitz. W 1919 roku odbył się on w Lipsku i Wuppertal-Barmen, zorganizowano również tzw. weekendowe zebrania w Kilonii, Dreźnie i dwa w Stuttgarcie. W owym roku małe grupy Badaczy Pisma działały na Warmii i Mazurach m.in. w Węgorzewie – 33 osoby, w Bydgoszczy, Szczecinie i Gdańsku po 30 osób, w Poznaniu – 21 i we Wrocławiu – 19.

27 maja 1920 roku, siedmiu mówców przemawiało w siedmiu olbrzymich salach w różnych częściach Berlina do ok. 9 tys. obecnych. Poza tym zorganizowano zgromadzenia w Królewcu, Gdańsku, Kilonii i Dreźnie a ponad 1 tys. widzów obejrzało w sali Gustav-Siegle-Haus w Stuttgarcie Fotodramę stworzenia (w następnych latach w tym mieście obejrzało ją ponad 50 tys. widzów).

Prawna rejestracja, rozwój działalności i prześladowania[edytuj | edytuj kod]

7 grudnia 1921 roku Towarzystwo Strażnica, zostało w Niemczech uznane jako prawnie zarejestrowana korporacja zagraniczna. 26 lutego tegoż roku wygłoszono wykład Miliony obecnie żyjących nigdy nie umrą aż w 121 miastach do około 70 tys. słuchaczy. Drugim takim ogólnoświatowym dniem świadczenia był dzień 25 czerwca tego samego roku, w którym w Niemczech wygłoszono 119 wykładów do około 31 tys. słuchaczy. Następne wygłoszono 29 października do 75 397 osób, a 10 grudnia do 66 143 zgromadzonych. W tym samym roku kongresy odbyły się też w Stuttgarcie i Lipsku.

W roku 1922 Joseph Rutherford odwiedził Hamburg, Berlin, Drezno, Stuttgart, Karlsruhe, Monachium, Barmen, Kolonię i Lipsk. W tym ostatnim mieście odbył się w lipcu kongres. Na Pamiątce 11 kwietnia 1922 roku w Niemczech było obecnych 7990 osób[8]. 1 października tego samego roku otwarto w Niemczech drukarnie Towarzystwa Strażnica. W styczniu 1923 roku rozpowszechniono 5 milionów ulotek informujących o nowej publikacji pt. Harfa Boża. W 1923 roku Biuro Oddziału przeniesiono do Magdeburga[3]. Magdeburskie Biuro Oddziału sprawowało również nadzór nad zachodnią częścią ówczesnej Czechosłowacji, Rumunii i Węgier. W roku 1924 w tym mieście – z udziałem J. Rutherforda – odbył się kongres na który przybyło 4 tys. wyznawców z całego kraju. Następne kongresy w Magdeburgu zorganizowano w 1925 i 1926 roku.

Na początku lat 20. XX w. policja zatrzymała Badaczy Pisma Świętego, rozpowszechniających publikacje religijne. Do roku 1926 na wokandy sądów trafiło 897 takich spraw. Z powodu tylu procesów Towarzystwo Strażnica w owym roku utworzyło Dział Prawny w magdeburskim Biurze Oddziału. W połowie lat 20. XX w. ok. 1,2 mln osób podpisało się pod petycją przeciwko akcji uniemożliwiającej działalność kaznodziejską temu wyznaniu. Najwięcej aresztowań głosicieli dokonano w Bawarii – ogółem uwięziono 1169 wyznawców. Przed sądami toczyły się 1522 rozprawy z tego tytułu. W 1926 roku na Pamiątce było obecnych 26 038 osób. Najwięcej – powyżej tysiąca osób – w Dreźnie, Lipsku, Berlinie; ok. 500 w Magdeburgu, Essen, Chemnitz i Hamburgu.

W latach 1927-1928 w Magdeburgu wybudowano salę kongresową na ok. 800 miejsc. Wdzięczni za wydaną przez Towarzystwo Strażnica książkę Harfa Boża, wyznawcy nazwali ją Salą Harfy. W roku 1927 w Berlinie odbyło się ogólnokrajowe zgromadzenie. W roku 1928 głosicielom wytoczono 1660 spraw sądowych. W owym roku zgromadzenia odbyły się w Stuttgarcie, Dreźnie, Królewcu, Gdańsku i Essen. W roku 1928 rozpoczęto wyświetlanie nowego filmu Dramat stworzenia – późniejszej niemieckiej wersji Fotodramy stworzenia, której taśmy w tym kraju uległy już zniszczeniu – pokazano go m.in. w Szczecinie, na Pomorzu i w Prusach Wschodnich. W 1929 roku kongres krajowy odbył się w Lipsku. Na przełomie lat 20. i 30. XX w. wielu niemieckich wyznawców wyjechało na tereny zagraniczne na wszystkie kontynenty, aby i tam zapoznawać ludzi z Biblią , prowadząc działalność kaznodziejską.

W latach 20. XX największe skupiska wyznawców były w Dreźnie, Lipsku, Berlinie, w Magdeburgu, Essen, Chemnitz i Hamburgu. Na Pomorzu (dzisiejsza Polska) duże grupy wyznawców działały w takich miastach i ich okolicach jak: Gdańsk, Szczecin, Koszalin, Kołobrzeg, Sławno, Miastko, Goleniów, Bytów, Bobolice, Dygowo, Stargard, Goleniów, Kamień Pomorski, Czaplinek. Na Śląsku: Wrocław, Wałbrzych, Świebodzice, Strzelce Krajeńskie, Nowa Sól, Jelenia Góra, Janowice Wielkie, Boguszów-Gorce, Zgorzelec, Cieplice Śląskie-Zdrój, Kłodzko, Opole, Jedlina-Zdrój, Siemianowice, Bytom, Lubań, Rusinowa, Świebodzin. W ówczesnych Prusach Wschodnich: Królewiec i kilka innych miejscowości w tym rejonie: Węgorzewo, Giżycko, Mrągowo, Lidzbark Warmiński, Pozezdrze, Szczytno, Olsztyn, Leśny Rów, Braniewo.

7-9 czerwca 1930 roku w Berlinie odbył się kongres. W roku 1931 spośród około 3 tys. obecnych na kongresie w Paryżu, 1450 przybyło z Niemiec. A na kongres międzynarodowy do Berlina, aż ok. 10 tys., w tym J.F. Rutherford. Oprócz tego zorganizowano 17 tzw. zgromadzeń weekendowych, m.in. odbyły się one w Goleniowie i Stargardzie. Ok. 30% wszystkich ówczesnych wyznawców na świecie mieszkało w Niemczech, które miały największą po USA liczbę Świadków Jehowy.

Prześladowania w okresie III Rzeszy[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: August Dickmann.
Information icon.svg Osobny artykuł: Emmy Zehden.
Information icon.svg Osobny artykuł: Helene Gotthold.
Information icon.svg Osobny artykuł: Fioletowe trójkąty.

Jeszcze przed dojściem Hitlera do władzy, począwszy od 1929 roku zdarzało się, że nazistowskie bojówki SA napadały na Świadków Jehowy, bijąc ich i przerywając zebrania religijne[9]. Jeszcze przed rozpoczęciem II wojny światowej Towarzystwo Strażnica kilkakrotnie wystosowało w tej sprawie list do Hitlera. 24 kwietnia 1931 biuro i drukarnia Towarzystwa Strażnica zostały zajęte przez nazistów. 25 czerwca – pomimo wprowadzonego dzień wcześniej oficjalnego zakazu działalności – udało się zorganizować kongres w Berlinie, na który przybyli delegaci z niemieckich zborów w liczbie ponad 7 tys. osób. Przyjęto rezolucję pt.: „Oświadczenie”, w której potępiono prześladowania Świadków Jehowy w Niemczech. Po kongresie rozpowszechniono na ulicach 2,1 mln egzemplarzy tej rezolucji. We wrześniu tego samego roku na kongres do Szwajcarii udało się dotrzeć ok. 300 osobom, a ok. 700 zostało aresztowanych przy granicy.

W latach 30. XX w. Świadkowie Jehowy ze zboru Hirschberg (Jelenia Góra) w kilkuosobowych grupach wyglądających na turystów przenosili zakazaną w Niemczech literaturę biblijną poprzez zieloną granicę ze Szpindlerowego Młyna znajdującego się na terenie Czechosłowacji. Następnie literatura była pakowana w paczkach podobnie jak mydło i rozsyłana koleją do różnych części Niemiec. Działalność ta została ograniczona w 1936 roku gdy władze odkryły punkt przechowywania literatury znajdujący się pod Berlinem a w nim wśród wielu innych trzy paczki z Hirschbergu. Pomimo aresztowania trzech miejscowych Świadków transport literatury na szlaku karkonoskim odbywał się dalej choć już w mniejszym stopniu[10].

W 1932 roku zorganizowano 80 dwudniowych zgromadzeń (m.in. w Opolu, Nowej Rudzie, Szczecinie, Gdańsku, Jeleniej Górze, Legnicy, Sławnie, Koszalinie, Kwidzynie, Mrągowie, Wałbrzychu, Nysie, Instenburgu i Królewcu). W 1933 roku kongresy odbyły się w Kolonii, Erfurcie, Berlinie i we Wrocławiu, a w 22 innych miejscach – w tym w Legnicy – odbyły się mniejsze zgromadzenia.

Działalność głoszenia została zakazana w 1933 roku. 13 kwietnia tego samego roku w Bawarii, a w ślad za tym posypały się zakazy w Saksonii (18 kwietnia), w Turyngii (26 kwietnia) i w Badenii (15 maja). Wkrótce zakaz działalności kaznodziejskiej wydano we wszystkich częściach Niemiec. Jednak w owym okresie udało się rozpowszechnić podczas ośmiodniowej kampanii 2 259 983 egzemplarzy broszury Kryzys. W 1934 roku Świadkowie Jehowy w Szwajcarii rozpoczęli organizowanie pomocy humanitarnej dla prześladowanych niemieckich współwyznawców.

Świadkowie Jehowy w III Rzeszy i na terenach przez nią okupowanych[11] byli represjonowani z powodu odmowy służby wojskowej, odmowy używania tzw. „niemieckiego pozdrowienia” (Heil Hitler) i każdej pracy dla wojska od np. czyszczenia mundurów czy zawijania pakietów opatrunkowych pierwszej pomocy[12] po pracę w przemyśle zbrojeniowym, niestosowanie „państwowego” antysemityzmu (Świadkowie Jehowy m.in. nie przestrzegali bojkotu żydowskich sklepów a w swoich publikacjach propagowali – zgodnie z Biblią równość wszystkich narodów i ras). Z tych powodów już od 1933 spotykały ich liczne represje: wyrzucanie z pracy, wstrzymywanie wypłaty emerytur, odbieranie rodzicom dzieci i umieszczanie ich w rodzinach zastępczych lub ośrodkach reedukacyjnych, a od 1935 i wcześniej byli więzieni w obozach koncentracyjnych, gdzie otrzymali oddzielne oznakowanie – fioletowy trójkąt. Udawało im się informować swych współwyznawców z zewnątrz o panujących tam warunkach, dzięki czemu wiele lat przed wojną ujawnili istnienie tych obozów i ich specyfiki wraz z dokładnymi szkicami – w książce Krucjata przeciwko chrześcijaństwu, a w późniejszych latach także zbrodni dokonywanych na Żydach i innych więźniach.

Wkrótce zaczęto ich osadzać także w obozach zagłady, np. w Auschwitz gdzie na 387 więźniów z tego wyznania 138 posiadało trójkąt fioletowy, natomiast pozostali z reguły czerwony (więźniowie polityczni)[13]. Na początku II wojny światowej w całych Niemczech było niespełna 20 tys. Świadków Jehowy. 1 kwietnia 1935 roku w całym kraju wprowadzono zakaz działalności Świadków Jehowy, a 28 sierpnia 1936 roku gestapo przypuściło na nich zmasowany atak. Mimo to Świadkowie Jehowy dalej rozprowadzali ulotki i trzymali się swej wiary[14]. Lata 1936 i 1937 były okresem masowych aresztowań dokonywanych przez gestapo. Tysiące wyznawców zamknięto w więzieniach i obozach koncentracyjnych. Spotkało ich tam sadystyczne traktowanie.

Szwajcarskie Biuro Oddziału w Bernie zgromadziło materiały — między innymi raporty przemycane z obozów do Szwajcarii przez wyznawców przebywających jeszcze na wolności — na kanwie których w 1938 roku, powstała książka Krucjata przeciw chrześcijaństwu, obnażająca zbrodnie hitleryzmu. W tym czasie już ponad 6000 Świadków Jehowy było przetrzymywanych w więzieniach lub obozach koncentracyjnych[15]. August Dickmann był pierwszym rozstrzelanym Świadkiem Jehowy na początku września 1939 roku w Sachsenhausen (KL).

Do roku 1939 ponad sześć tysięcy z nich zostało uwięzionych, a tysiące zesłano do obozów koncentracyjnych. W okresie III Rzeszy 1767 Świadków Jehowy straciło pracę, skonfiskowano 284 firm, 735 mieszkań, 129 majątków ziemskich, 457 osób pozbawiono prawa do wykonywania zawodu, 860 dzieci umieszczono w sierocińcach bez prawa widzeń z rodzicami, unieważniono 30 małżeństw. Aresztowano 8917 wyznawców i ich dzieci. Do obozów trafiło ponad 2 tys. osób, 635 zmarło w więzieniach. Skazano na śmierć 253 wyznawców (w rezultacie wyroków sądów) z tego 203 egzekucje wykonano.

W obozach więziono (na ogół) osoby dorosłe; dzieci przeważnie odbierano i przekazywano na wychowanie innym rodzinom. Świadkowie Jehowy byli jedyną z kilku kategorii więźniów narodowości niemieckiej (zdarzały się pojedyncze przypadki odmowy służby wojskowej wśród przedstawicieli innych wyznań), którzy mogli w każdej chwili wyjść na wolność po podpisaniu deklaracji apostazji[16] – ponad 95% osadzonych nie zrobiło tego, uważając prześladowania za „próbę wiary”. W obozach znęcano się nad nimi i zabijano, (ale także wyznaczano do pracy w charakterze ... służby domowej u członków załóg obozów – esesmanów – wiedziano bowiem, że ze strony Świadków Jehowy nic im nie grozi, i że np. nie uciekną). Rudolf Höss (komendant obozu Auschwitz) zeznał, że imponował mu hart ducha i siła wiary tych więźniów i wspominał, iż zarówno Heinrich Himmler jak i Theodor Eicke powoływali się wielokrotnie na ich religijny fanatyzm i stawiali go za przykład dla postępowania SS-manów w odniesieniu do narodowego socjalizmu i Adolfa Hitlera. Nawet do takich miejsc jak obozy koncentracyjne potajemnie docierały Biblie i publikacje Świadków Jehowy. Organizowano tam po kryjomu nawet zebrania religijne, obchodzono z zachowaniem wielkiej ostrożności rocznicę Wieczerzy Pańskiej – Pamiątkę, dokonywano także chrztów nowych wyznawców. Wielu z uwięzionych wraz ze Świadkami Jehowy zapoznawało się z ich naukami i przyjmowało je. W więzieniach i obozach Świadkowie Jehowy nie tylko pomagali sobie nawzajem, ale także dbali o innych więźniów – wspólne jedzenie, opieka medyczna. Wsparcie było widoczne szczególnie w sferze emocjonalnej i duchowej. Więźniowie z determinacją przestrzegali zasad swojej wiary. Mimo ścisłego zakazu nauczania w obozach koncentracyjnych, wykorzystywali każdą okazję, każdą sposobność aby współwięźniów a nawet esesmanów zaznajomić z Biblią. Hitlerowcy starali się izolować ich liderów od innych więźniów, aby zapobiec głoszeniu i organizowaniu pomocy dla innych osadzonych współwyznawców[17].

W okresie III Rzeszy ok. 11 300 niemieckich Świadków Jehowy zostało uwięzionych, a około 1500 zmarło lub zostało zabitych[18]. Wykonano 270 wyroków śmierci. 6262 wyznawców tego ruchu religijnego zostało umieszczonych w więzieniach, a 8322 – w obozach koncentracyjnych. Po zakończeniu wojny Świadkowie Jehowy byli ważnym źródłem informacji na temat masowych zbrodni na Żydach w obozach zagłady. Do Hitlera trafiło łącznie ok. 20 tysięcy listów i telegramów protestacyjnych od Świadków Jehowy z ok. 50 krajów. Doktor historii Henrik Eberle podsumowuje: „Na tle milionów ofiar nazistowskiego reżimu liczba ta [ofiar spośród Świadków Jehowy] wydaje się znikoma. Mimo to stanowi świadectwo zbiorowej i bezkompromisowej niezłomności, która zasługuje na szacunek[19].

Powojenny rozwój działalności[edytuj | edytuj kod]

3 maja 1945 roku ok. 230 wyznawców 6 narodowości spotkało się na kongresie leśnym w okolicach Schwerina. W tym samym roku odzyskano Biuro w Magdeburgu, należącym wtedy do Niemiec Wschodnich, i wznowiono w nim działalność do 30 sierpnia 1950 roku gdy do biura wtargnęła policja i aresztowała pracowników a działalność Świadków Jehowy w NRD została uznana za nielegalną[3]. Po wojnie w rozgłośniach radiowych w Berlinie, Stuttgarcie, Frankfurcie nad Menem i w Saarbrücken przedstawiano wykłady religijne.

W roku 1946 zorganizowano kongres w Norymberdze na którym było obecnych 9 tys. osób, w tym ok. 3 tys. mieszkańców Norymbergi. W tym kongresie brał udział również przybyły z USA Nathan Knorr. Poza tym zorganizowano 18 innych mniejszych zgromadzeń. Niemieccy Świadkowie Jehowy otrzymali pomoc humanitarną od szwajcarskich, amerykańskich i kanadyjskich współwyznawców[20]. W roku 1947 w Niemczech było 15 856 Świadków Jehowy. W tym też roku Nathan Knorr, Milton Henschel i Hayden C. Covington odwiedzili niemieckich współwyznawców, a w Stuttgarcie odbył się kongres z udziałem ok. 7 tys. słuchaczy. W Karlsruhe otwarto małą drukarnię, gdzie wydawano publikacje religijne. W tym samym roku zakupiono plac w zachodnioniemieckim mieście Wiesbaden gdzie wybudowano kilkakrotnie potem powiększane obiekty służące jako Biuro Oddziału i drukarnię do 1984 roku[3].

Następny kongres odbył się w 1948 roku, w Kassel, gdzie przez 4 tygodnie przygotowywano teren na potrzeby zgromadzenia. Na ten kongres uczestników przywiozło 17 specjalnych pociągów z całych Niemiec. W owym czasie (od stycznia 1946 do sierpnia 1948 roku) – dla ok. 33,5 tys. głosicieli – nadeszła pomoc humanitarna m.in. od amerykańskich, kanadyjskich i szwajcarskich współwyznawców, m.in. dostarczono 22 tys. paczek żywnościowych i 220 ton odzieży.

Niemiecka Republika Demokratyczna:

W połowie 1949 roku na terenie NRD działało ok. 17 tys. głosicieli. Pod koniec lat 40. XX w. odzyskano budynki przedwojennego Biura Oddziału w Magdeburgu i wznowiono tam pracę. Jednak 30 sierpnia 1950 roku wtargnęła do Biura Oddziału policja i aresztowała pracowników. 31 sierpnia 1950 w NRD komunistyczne władze wprowadziły zakaz działalności Świadków Jehowy. Z powodu zakazu musiano przemycać do NRD publikacje z zagranicy. Tajni kurierzy jeździli po nią do Berlina Zachodniego. Nastąpiły aresztowania wyznawców[18]. Uwięziono 2891 głosicieli, w tym dzieci, a 2202 z nich osadzono w więzieniach i obozach pracy, ok. 500 poddano torturom[21][22][23][24][25]. W więzieniach zmarło 50 kobiet i mężczyzn. Sądy skazały 12 osób na dożywocie, jednak później zmniejszone te wyroki do 15 lat więzienia. W następnych latach ogółem uwięziono w 231 różnych więzieniach 4930 Świadków Jehowy. Przez cały okres byli oni obserwowani przez Stasi. Od roku 1979 zachodnioniemieccy współwyznawcy zaopatrywali głosicieli z NRD w specjalne publikacje w małym formacie. W latach 80. XX w. działało w tym kraju (NRD) 20 704 głosicieli. W roku 1989 w ciągu zaledwie dwóch miesięcy zachodnioniemieckie Biuro Oddziału Towarzystwa Strażnica wysłało do samej NRD 275 ton literatury biblijnej, w tym 115 tys. egzemplarzy Pisma Świętego[26]. 14 marca 1990 roku, Świadkowie Jehowy uzyskali osobowość prawną. Od zjednoczenia Niemiec 3 października tego samego roku działają już w RFN.

Republika Federalna Niemiec:

Rok 1948 przyniósł 83% wzrostu liczby głosicieli w RFN, i utrzymywał się przez następne lata: w roku 1949 zanotowano 33% (43 820 głosicieli); w roku 1950 – 23%, a w 1951 roku – 26% wzrostu. W roku 1949 publikacje Towarzystwa Strażnica zaczęto drukować w Wiesbaden. Kongresy odbyły się w Hanowerze, Düsseldorfie, Monachium i Berlinie Zachodnim. Deutsche Post wydał okolicznościowy stempel z okazji kongresu w Monachium[27].

W tym też roku do kraju przybyli pierwsi misjonarze Szkoły Gilead, a w 1950 roku kolejnych 13 absolwentów tej szkoły.

W roku 1950 zorganizowano kongresy we Frankfurcie nad Menem, Berlinie Zachodnim i Hamburgu. W latach 1951-1991 stacja radiowa w Berlinie Zachodnim nadawała wykłady biblijne przygotowane przez Świadków Jehowy. W 1951 roku we Frankfurcie nad Menem zgromadzili się delegaci z 24 krajów na kongresie międzynarodowym z udziałem ponad 47 tysięcy obecnych. Rok później zorganizowano 9 kongresów w różnych częściach RFN. W 1953 w Norymberdze odbył się kolejny kongres międzynarodowy z udziałem delegatów z 62 krajów. Dodatkowy kongres odbył się w Berlinie Zachodnim. W 1955 roku w Norymberdze odbył się podobny kongres międzynarodowy. Zanotowano liczbę 107 423 obecnych. Delegaci z USA i Kanady przybyli nań dwoma wynajętymi statkami (każdy po 700 osób) i 42 samolotami czarterowymi. Grupa 17 729 osób zgromadziła się dodatkowo w Berlinie Zachodnim i w Waldbuhne, gdzie dotarli delegaci z ówczesnego NRD. W roku 1956 przekroczono w RFN liczbę 50 tys. głosicieli, którzy latem tego samego roku brali udział w ogólnokrajowej kampanii rozpowszechniania czasopism. W tym samym roku kraj odwiedził N. Knorr. W roku 1958 rozpowszechniono ok. 7 mln egzemplarzy specjalnej rezolucji a na 4 stadionach odbyły się kongresy międzynarodowe.

Następny taki kongres odbył się w lipcu roku 1961 w Hamburgu. W roku 1963 kongres okołoziemski miał miejsce w Monachium. Od początku lat 60. XX w. powstawały zbory obcojęzyczne, najpierw w 1962 greckojęzyczny, dwa lata później włoskojęzyczny, a na początku lat 70. angielsko-, turecko- i serbsko-chorwackojęzyczny (pierwszy zbór polskojęzyczny powstał w 1992 w Berlinie). W sierpniu 1969 roku w Norymberdze odbył się kolejny kongres międzynarodowy z udziałem delegacji z 78 krajów. Zebrało się wówczas 150 645 osób, ochrzczono 5095 osób, sesje programu wygłoszono: po niemiecku, chorwacku, grecku, holendersku i turecku a 40 specjalnych pociągów przywiozło ok. 48 tys. uczestników; w czasie przerwy w specjalnych stołówkach-namiotach w ciągu godziny obsłużono 65 tys. osób. Od lat 60. XX w. (do roku 1998) niemieckie Biuro Oddziału sprawowało nadzór nad współwyznawcami na Ukrainie, w Polsce i w innych krajach Europy Wschodniej, gdzie w tym czasie panował zakaz działalności.

Na początku lat 70. XX w. w Berlinie Zachodnim otwarto pierwszą Salę Zgromadzeń w zachodniej części Niemiec. W roku 1972 wydano całe Pismo Święte w Przekładzie Nowego Świata w języku niemieckim. W roku 1973 odbyły się dwa kongresy międzynarodowe, w Düsseldorfie i Monachium na których obecnych było ponad 146 tys. delegatów z 75 krajów[28]. W maju 1975 roku w RFN działało 100 351 aktywnych głosicieli. W 1978 roku na kolejnych kongresach międzynarodowych w Düsseldorfie i Monachium zebrało się 108 745 osób.

W 1979 roku nabyto 30-hektarową parcelę koło Selters. Po pięciu latach budowy 21 kwietnia 1984 roku odbyła się uroczystość otwarcia nowego Biura Oddziału wraz z drukarnią w Selters[3], w której udział wzięło 13 spośród 14 ówczesnych członków Ciała Kierowniczego a uroczystości inauguracyjne odbyły się również na sześciu stadionach: w Berlinie Zachodnim, Essen, Frankfurcie, Friedrichshafen, Hamburgu, Hanowerze, Kolonii, Monachium, Münster, Norymberdze i Sindelfingen, gdzie były obecne 97 562 osoby. Na wykładach, które 22 kwietnia wygłosili w kilku Salach Zgromadzeń członkowie Ciała Kierowniczego, było obecnych 14 248 delegatów. Po rozbudowie w nowych obiektach pracowało ponad tysiąc wolontariuszy, co pozwala na druk ponad 16 milionów czasopism w przeszło 30 językach[3].

W grudniu 1981 roku utworzono w Niemczech filię Szkoły Gilead (pięć klas). Do połowy lat 80. XX w. powstały kolejne Sale Zgromadzeń, dzięki czemu w 1986 roku wszystkie zgromadzenia obwodowe tamtejsi współwyznawcy zorganizowali we własnych obiektach.

W 1990 roku odbył się w Berlinie Zachodnim kongres międzynarodowy z udziałem współwyznawców z NRD (ok. 30 tys. delegatów z tego ok. 9,5 tys. przybyło 13 specjalnymi pociągami i ok. 200 autokarami z Niemiec Wschodnich), oraz z Polski (ok. 4,5 tys. delegatów), Wielkiej Brytanii, USA i 62 innych państw, w którym wzięło udział łącznie ponad 44 tys. osób. W owym roku liczba głosicieli w zjednoczonych Niemczech wynosiła 154 108. Od tego okresu ponad 1500 Greków powróciło do swego kraju, aby wesprzeć działalność kaznodziejską w Grecji. 13 sierpnia 1994 roku w Glauchau k. Drezna otwarto dziesiątą niemiecką Salę Zgromadzeń z 4 tys. miejsc – jest to obecnie największy tego typu obiekt Świadków Jehowy w Niemczech. 6 listopada 1996 roku w muzeum byłego obozu koncentracyjnego Ravensbrück (KL) odbyła się premiera filmu Niezłomni w obliczu prześladowań – Świadkowie Jehowy a hitleryzm. W ciągu dwóch lat urządzono 331 publicznych projekcji tego filmu, na które przybyło ok. 269 tys. osób. 7 grudnia 1996 roku otwarto w stolicy budynek administracyjny Świadków Jehowy. W roku 1997 oraz 2002 roku zorganizowano pomoc humanitarną dla poszkodowanych przez powódź. W 1998 roku z udziałem prawie 218 tys. delegatów odbyły się kongresy międzynarodowe w pięciu miastach: Berlinie, Norymberdze (uczestniczyła w nim polska delegacja) oraz w Monachium, Dortmundzie i Stuttgarcie. W latach 90. XX w. kilkutysięczne delegacje niemieckich Świadków brały udział w kilku kongresach międzynarodowych w różnych częściach świata, m.in. w Polsce, na Węgrzech i Ukrainie, w Czechach, Rosji, USA, Francji. W ciągu dekady od zjednoczenia Niemiec, w nowych krajach związkowych wybudowano 123 Sale Królestwa i 2 Sale Zgromadzeń.

W 2001 roku zostało rozbudowane Biuro Oddziału w Selters.

9 maja 2002 roku w Buchenwaldzie odsłonięto tablicę upamiętniającą Świadków Jehowy, którzy cierpieli w tamtejszym hitlerowskich obozie koncentracyjnym. Rok później wydano w j. niemieckim specjalną broszurę Fioletowe trójkąty – zapomniane ofiary nazizmu, którą rozpowszechniano również na zorganizowanych wystawach pod tym samym tytułem. Również władze lokalne poszczególnych miast honorowały poszczególnych Świadków Jehowy za ich niezłomną postawę w czasach nazizmu. Na przykład na początku 2004 roku w Lörrach, gdy oddano do użytku nową Salę Królestwa w uznaniu postawy małżeństwa Anny Marii i Oskara Denzów, Świadków Jehowy, którzy zginęli w obozach koncentracyjnych w Ravensbrück i Mauthausen, ulicę przy której ona powstała rada miejska przemianowała na Denzstraße — ulicę Denzów[29][a].

5 czerwca 2006 roku władze Berlina oficjalnie uznały Związek Świadków Jehowy w Niemczech za stowarzyszenie prawa publicznego[30]. W roku 2006 odbyły się kongresy międzynarodowe we Frankfurcie nad Menem, Hamburgu, Lipsku i Monachium, a w roku 2009 kongresy międzynarodowe odbyły się: w Berlinie (ponad 47 tys. obecnych) w Monachium, Frankfurcie n. M., Düsseldorfie, Dortmundzie i Hamburgu. W 2010 roku zanotowano 165 568 aktywnych głosicieli. Pod koniec roku 2011 do kraju przybyli misjonarze z 131. klasy Szkoły Gilead[31]. W 2011 roku zanotowano 165 384 głosicieli, a na Pamiątkę przybyło 272 867 osób.

22 lutego 2013 roku Mathilde Hartl, będąca Świadkiem Jehowy, otrzymała z rąk premiera Bawarii Horsta Seehofera Order Zasługi Republiki Federalnej Niemiec[32].

23 czerwca 2013 roku w miejscowości Lautertal-Reichenbach odsłonięto pomnik Maxa Liebstera, Świadka Jehowy, który ponad pięć lat był więziony w hitlerowskich obozach koncentracyjnych[33].

Wiosną 2014 roku Świadkowie Jehowy w Niemczech zorganizowali pomoc humanitarną dla współwyznawców poszkodowanych przez powódź na Bałkanach[34]. 18-20 lipca 2014 roku we Frankfurcie n. Menem odbył się kongres międzynarodowy[35].

Obecnie w całym kraju działa ok. 164 tys. aktywnych głosicieli. W Niemczech znajduje się druga co do wielkości na świecie (po USA) drukarnia Towarzystwa Strażnica wraz z Działem Tłumaczeń. Obecnie ponad 200 niemieckich misjonarzy Szkoły Gilead działa na wszystkich kontynentach. W Niemczech Świadkowie Jehowy organizują kursy językowe od początku lat 70. XX – uczono 9 języków i w sumie przeszkolono ponad 1 tys. głosicieli, którzy działają w zborach obcojęzycznych. W kraju organizuje się zebrania religijne w prawie 50 językach, a kongresy w 17 językach.

Zbory polskojęzyczne w Niemczech[edytuj | edytuj kod]

W latach 80. XX w. powstały pierwsze grupy polskojęzyczne należące do zborów niemieckojęzycznych. W roku 1992 utworzono w Berlinie pierwszy zbór polskojęzyczny w Niemczech. W owym roku zorganizowano pierwsze zgromadzenie w języku polskim w którym uczestniczyło 2523 osób pochodzenia polskiego. W 2011 i 2012 roku kongres w języku polskim odbył się w Hanowerze, natomiast w roku 2013 w Glauchau i w Monachium. W 2014 roku w Niemczech istnieje 52 zborów i 21 grup polskojęzycznych[36].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons

Uwagi

  1. Anna Maria i Oskar Denzowie zostali uwięzieni na dwa lata w 1938 roku. Gdy kara dobiegła końca oświadczono im, że zostaną wypuszczeni na wolność jedynie pod warunkiem wyrzeczenia się wiary. Ponieważ nie ulegli Anna trafiła do Ravensbrück a Oskar do Dachau. Ponieważ Anna wraz z innymi Świadkami odmówiła wykonywania pracy na rzecz wojska przez trzy dni i noce była zmuszona do stania na mrozie a potem zamknięta przez 40 dni w ciemnej celi otrzymując w tym czasie racje głodowe. Na koniec wymierzono im chłostę, a trzy tygodnie po tym bestialskim pobiciu zmarła 31 stycznia 1942 roku. Oskar Denz z Dachau został przewieziony do Mauthausen w Austrii gdzie znajdował się obóz służący do systematycznej eksterminacji więźniów, głodzonych i zmuszanych do wyniszczającej pracy. Zmarł sześć miesięcy po swojej żonie a przyczyną jego śmierci były przeprowadzane na nim eksperymenty medyczne. Córka Anny i Oskara Denzów, Anna Denz (po mężu Turpin), którą w 1938 roku potajemnie przetransportowano do Szwajcarii, w 1948 roku ukończyła jedenastą klasę Szkoły Gilead.

Galeria niektórych Sal Królestwa w Niemczech[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Rocznik Świadków Jehowy 2014. Nowy Jork: Towarzystwo Strażnica, 2014, s. 182-183.
  2. Watchtower: Biuro Oddziału w Niemczech (pol.). jw.org. [dostęp 2013-12-12].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Pierwsze utworzono sto lat temu. „Przebudźcie się!”. LXXXI, s. 17-19, 22 grudnia 2000. Watch Tower Bible and Tract Society. ISSN 1234-1169. 
  4. Strażnica: 1909/04, s. 58 (niem.), 1909/07, ss. 115-117 (niem.)
  5. Strażnica: 03.1911, s. 34; 04.1911, s. 50; 09.1911, s. 130; 10.1911, s. 146; 11.1911, ss. 170-171 (niem.)
  6. Strażnica: 08.1912, s. 114; 10.1912, ss. 159, 160 (niem.)
  7. Strażnica: czerwiec 1915, s. 82; grudzień 1915, s. 178; marzec 1916, s. 48 (niem.)
  8. Strażnica 1 sierpnia 1922, s. 114 (niem.)
  9. Jehovah's Witnesses: Victims of the Nazi Era, strona 3. dokumentu PDF
  10. Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy 15 grudnia 2013 ss. 3-5, Jehowa osłaniał ich w cieniu gór
  11. Laurence Rees Auschwitz. Naziści i „ostateczne rozwiązanie”., Prószyński i S-ka, Warszawa, 2005, ss. 129-132.
  12. Autobiografia Rudolfa Hössa, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1990 r., s. 87
  13. www.AUSCHWITZ.org
  14. Betrayal — German Churches and the Holocaust
  15. Johannes Wrobel Kurzchronik zur Verfolgung der Zeugen Jehovas (Bibelforscher) im NS-Regime, w książce: Gerhard Besier, Clemens Vollnhals. Repression und Selbstbehauptung: Die Zeugen Jehovas unter der NS- und der SED-Diktatur, Berlin 2003, s. 379
  16. Jehovah's Witnesses: Victims of the Nazi Era, wstęp.
  17. Jehovah's Witnesses in National Socialist concentration camps, 1933 – 45 Johannes S. Wrobel Religion, State and Society, 1465-3974, Volume 34, Issue 2, 2006, ss. 89 – 125
  18. 18,0 18,1 Watchtower: Zmarł 102-letni Richard Rudolph — były więzień obozu koncentracyjnego (pol.). jw.org. [dostęp 2014-04-07].
  19. Henrik Eberle Briefe an Hitler za Strażnicą z 1 października 2011 s.14
  20. Królestwo Boże panuje! ss. 193, 211]]
  21. Depesza DPA 20.09.50
  22. Depesza AP 26.11.50
  23. Depesza UP 30.11.50
  24. Daily News 8.11.50
  25. Reuters 7.12.50
  26. 1991 Britannica Book of the Year
  27. Okolicznościowy stempel z pocztowy z okazji kongresu
  28. Süddeutsche Zeitung z 28 lipca 1973
  29. Ufałam, że Jehowa zatroszczy się o mnie. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”. CXV, s. 24-29, 1 grudnia 2004. Watch Tower Bible and Tract Society. ISSN 1234-1150. 
  30. Obecnie 12 z 16 landów (oprócz Badenii-Wirtembergii, Nadrenii-Palatynatu, Bremy i Nadrenii-Północnej Westfalii), a Świadkowie Jehowy są zalegalizowani dodatkowo jako stowarzyszenie religijne prawa publicznego, poza tym każdy zbór w Niemczech również jest zarejestrowany prawnie
  31. Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy 1 lutego 2012 s. 31
  32. Watchtower: Niemka będąca Świadkiem Jehowy otrzymuje order za zasługi (pol.). jw.org, 2013-05-1. [dostęp 2014-03-18].
  33. Watchtower: Odsłonięcie w Niemczech pomnika upamiętniającego Świadka Jehowy ocalałego z Holocaustu (pol.). jw.org, 2013-10-09. [dostęp 2014-03-18].
  34. Watchtower: Świadkowie Jehowy organizują akcję pomocy na Bałkanach (pol.). jw.org. [dostęp 2014-07-25].
  35. Rozpoczyna się seria międzynarodowych kongresów Świadków Jehowy, www.jw.org
  36. Watchtower: Znajdź miejsce zebrań Świadków Jehowy (pol.). jw.org. [dostęp 2014-03-08].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]