Świadkowie Jehowy w Niemczech

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Świadkowie Jehowy w Niemczech
Świadkowie Jehowy
Kraj  Niemcy
Liczebność
(2013)
164 885 Green Arrow Up.svg 0,01%
 % ludności kraju
(2013)
0,2%
Liczba zborów
(2013)
2228 Red Arrow Down.svg 0,4%
Rozpoczęcie działalności 1891
Mapa lokalizacyjna Niemiec
Bingen-Sponsheim
Bingen-Sponsheim
Büchenbach
Büchenbach
Gelsenkirchen
Gelsenkirchen
Glauchau
Glauchau
Kaiserslautern
Kaiserslautern
Meckenheim
Meckenheim
Monachium
Monachium
Porta Westfalica-Möllbergen
Porta Westfalica-Möllbergen
Reutlingen-Gönningen
Reutlingen-Gönningen
Trappenkamp
Trappenkamp
Velten
Velten
Selters
Selters
Geographylogo.svg
Miejscowości w Niemczech, w których znajdują się Sale Zgromadzeń Świadków Jehowy oraz zaznaczone na niebiesko Biuro Oddziału
Niemieckie Biuro Oddziału w Selters.
Kongres międzynarodowy w Hamburgu, jeden z czterech zorganizowanych w roku 2006 w Niemczech
W 1914 roku rozpoczęto wyświetlanie Fotodramy stworzenia we wszystkich niemieckich miastach
Znak fioletowego trójkąta, który nosili Świadkowie Jehowy w obozach koncentracyjnych od 1937 roku
Tablica pamiątkowa upamiętniająca Świadków Jehowy z hitlerowskiego obozu Mauthausen-Gusen
Dokument przesłuchań Świadka Jehowy przez Gestapo z maja 1937 roku
Tekst hitlerowskiego „Oświadczenia” (o wyrzeczeniu się wiary), podawany do podpisu Świadkom Jehowy („lojalka”, od której podpisania lub nie zależało często życie lub śmierć a prawie zawsze obóz lub więzienie – z reguły nie podpisywana):OŚWIADCZENIE
1. Przekonałem się, że Międzynarodowe Stowarzyszenie Badaczy Pisma Świętego głosi fałszywe nauki i pod płaszczykiem religii realizuje cele wymierzone przeciwko państwu.
2. Z tego powodu całkowicie zrywam z tą organizacją i odcinam się od nauk owej sekty.
3. Zapewniam, że nigdy więcej nie będę uczestniczyć w działalności Międzynarodowego Stowarzyszenia Badaczy Pisma Świętego. Natychmiast zgłoszę każdą osobę, która próbowałaby mi przekazywać ich nauki albo w jakikolwiek inny sposób ujawniłaby swe powiązania z Badaczami. Bezzwłocznie dostarczę na najbliższy posterunek policji wszelkie publikacje Badaczy, gdyby takowe nadeszły pod mój adres.
4. W przyszłości będę przestrzegać obowiązujących praw państwowych, zwłaszcza zaś w razie wojny stanę z bronią w ręku w obronie ojczyzny i pod każdym względem będę lojalnym członkiem społeczeństwa mego kraju.
5. Jest mi wiadomo, że gdybym działał(a) wbrew złożonemu dziś oświadczeniu, muszę się liczyć z natychmiastowym powrotem do aresztu prewencyjnego.
Wyrok hitlerowskiego sądu wojskowego, skazujący Franza Zeinera na śmierć za przynależność do wyznania Świadków Jehowy
Tablica (na ulicy w Berlinie), upamiętniająca Konrada Brzezeka, Świadka Jehowy straconego przez hitlerowców w więzieniu Brandenburg ...
... oraz tablica upamiętniająca Annę Sax straconą w obozie koncentracyjnym Ravensbrück.
Drukarnia ...
... i jadalnia w Biurze Oddziału w Selters.
W roku 2003 zorganizowano publiczne wystawy pt. Fioletowe trójkąty – zapomniane ofiary nazizmu.
Dramat biblijny ...
... i chrzest na kongresie miedzynarodowym w Hamburgu (2006).
Jehovas Zeugen (Świadkowie Jehowy)

Świadkowie Jehowy w Niemczech – wspólnota Świadków Jehowy w Niemczech, licząca w 2013 roku 164 885 głosicieli, należących do 2228 zborów. Na dorocznej uroczystości Wieczerzy Pańskiej w 2013 roku zebrały się 266 974 osoby[1]. Jest to druga pod względem liczebności (po Włoszech) wspólnota tego wyznania w Europie i dziewiąta na świecie. Biuro Oddziału, koordynujące działalność Świadków Jehowy w Niemczech, Austrii, Liechtensteinie, Luksemburgu i w Szwajcarii znajduje się w Selters, mieści się tam również wielka drukarnia Towarzystwa Strażnica, drukująca publikacje Świadków Jehowy[2].

Sale Zgromadzeń znajdują się w Bingen-Sponsheim, Büchenbach (k. Norymbergi), Gelsenkirchen, Glauchau, Kaiserslautern, Meckenheim, Monachium, Porta Westfalica-Möllbergen, Reutlingen-Gönningen, Trappenkamp i Velten (k. Berlina.)

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początki[edytuj | edytuj kod]

W roku 1891 Niemcy odwiedził Charles Taze Russell, wygłosił przemówienia w Berlinie, Dreźnie, Hanowerze, Wittenberdze, Kolonii, Moguncji i Lipsku. W USA opublikowano kilka publikacji tego wyznania w języku niemieckim, które dotarły przez mieszkające w USA osoby pochodzenia niemieckiego do Niemiec. W roku 1897 ukazała się niemiecka edycja Strażnicy. W Berlinie utworzono skład publikacji tego wyznania, a w 1899 roku przeniesiono go do Bremy. W owym czasie w różnych częściach kraju działało już kilka grup ówczesnych Badaczy Pisma Świętego.

W 1902 roku w Elberfeld (dzisiejsza dzielnica Wuppertalu) powstało Biuro Oddziału. Było to drugie po Londynie Biuro Oddziału utworzone na świecie[3]. Działalność nadzorował wysłany z USA, współpracownik C.T. Russela – Otto A. Kötitz. W owym roku powstały zbory m.in. w Tailfingen, Wermelskirchen, Lübeck, w Berlinie i w okolicach na wschód od niego, w Dreźnie (gdzie w latach 20. XX w. był największy zbór w Niemczech, liczący ponad 1000 głosicieli). W roku 1905 rozpoczęto umieszczanie w gazetach ośmiostronicowych wkładek, zawierających wzorcowe egzemplarze Strażnicy, dzięki czemu wzrosło zainteresowanie tym wyznaniem. W owym roku rozpowszechniono ponad pół miliona próbnych egzemplarzy Strażnicy. Powstały grupy wyznawców na Pomorzu m.in. w Szczecinie, Stargardzie i Goleniowie. W 1909 roku Niemcy ponownie odwiedził Charles T. Russell. Przemawiał w Hamburgu, Berlinie, Dreźnie i Barmen[4]. Rok później z krótką wizytą zatrzymał się w Berlinie, gdzie wygłosił przemówienie[5].

W roku 1912 trasa letniej podróży Charlesa T. Russella po Europie, prowadziła przez Monachium, Reichenbach (dzielnica Gery), Drezno, Berlin, Barmen (od 1929 roku dzielnica Wuppertalu) i Kilonię[6]. W 1913 roku zorganizowano trzy podróże z wykładami publicznymi po terenie całych ówczesnych Niemiec. Pierwsza obejmowała północne i środkowe części kraju, druga obejmowała Wittenbergę, okolice Halle i Hamburg, a trzecia sięgnęła aż po granice z Rosją. W 1913 roku przemówienia C.T. Russela opublikowano w tygodniku Der Volksbote. W tym też roku Niemcy odwiedził Joseph Franklin Rutherford. Przemawiał m.in. w stolicy i w Dreźnie.

W roku 1914 rozpoczęto wyświetlanie filmu Fotodrama stworzenia. W 1915 roku zorganizowano kongresy w Barmen (Wuppertalu), Szczecinie, Kilonii i Dreźnie[7]. Rok później w 20 miastach zorganizowano publiczne przemówienia w wynajętych halach. W 1917 roku duże zgromadzenia odbyły się w pięciu miastach. Rok później zorganizowano kongres w Chemnitz. W 1919 roku odbył się on w Lipsku i Wuppertal-Barmen, zorganizowano również tzw. weekendowe zebrania w Kilonii, Dreźnie i dwa w Stuttgarcie. W owym roku małe grupy Badaczy Pisma działały na Warmii i Mazurach m.in. w Węgorzewie – 33 osoby, w Bydgoszczy, Szczecinie i Gdańsku po 30 osób, w Poznaniu – 21 i we Wrocławiu – 19.

27 maja 1920 roku, siedmiu mówców przemawiało w siedmiu olbrzymich salach w różnych częściach Berlina do ok. 9 tys. obecnych. Poza tym zorganizowano zgromadzenia w Królewcu, Gdańsku, Kilonii i Dreźnie a ponad 1 tys. widzów obejrzało w sali Gustav-Siegle-Haus w Stuttgarcie Fotodramę stworzenia (w następnych latach w tym mieście obejrzało ją ponad 50 tys. widzów).

Prawna rejestracja, rozwój działalności i prześladowania[edytuj | edytuj kod]

7 grudnia 1921 roku Towarzystwo Strażnica, zostało w Niemczech uznane jako prawnie zarejestrowana korporacja zagraniczna. 26 lutego tegoż roku wygłoszono wykład Miliony obecnie żyjących nigdy nie umrą aż w 121 miastach do około 70 tys. słuchaczy. Drugim takim ogólnoświatowym dniem świadczenia był dzień 25 czerwca tego samego roku, w którym w Niemczech wygłoszono 119 wykładów do około 31 tys. słuchaczy. Następne wygłoszono 29 października do 75 397 osób, a 10 grudnia do 66 143 zgromadzonych. W tym samym roku kongresy odbyły się też w Stuttgarcie i Lipsku.

W roku 1922 Joseph Rutherford odwiedził Hamburg, Berlin, Drezno, Stuttgart, Karlsruhe, Monachium, Barmen, Kolonię i Lipsk. W tym ostatnim mieście odbył się w lipcu kongres. Na Pamiątce 11 kwietnia 1922 roku w Niemczech było obecnych 7990 osób[8]. 1 października tego samego roku otwarto w Niemczech drukarnie Towarzystwa Strażnica. W styczniu 1923 roku rozpowszechniono 5 milionów ulotek informujących o nowej publikacji pt. Harfa Boża. W 1923 roku Biuro Oddziału przeniesiono do Magdeburga[3]. Magdeburskie Biuro Oddziału sprawowało również nadzór nad zachodnią częścią ówczesnej Czechosłowacji, Rumunii i Węgier. W roku 1924 w tym mieście – z udziałem J. Rutherforda – odbył się kongres na który przybyło 4 tys. wyznawców z całego kraju. Następne kongresy w Magdeburgu zorganizowano w 1925 i 1926 roku.

Na początku lat 20. XX w. policja zatrzymała Badaczy Pisma Świętego, rozpowszechniających publikacje religijne. Do roku 1926 na wokandy sądów trafiło 897 takich spraw. Z powodu tylu procesów Towarzystwo Strażnica w owym roku utworzyło Dział Prawny w magdeburskim Biurze Oddziału. W połowie lat 20. XX w. ok. 1,2 mln osób podpisało się pod petycją przeciwko akcji uniemożliwiającej działalność kaznodziejską temu wyznaniu. Najwięcej aresztowań głosicieli dokonano w Bawarii – ogółem uwięziono 1169 wyznawców. Przed sądami toczyły się 1522 rozprawy z tego tytułu. W 1926 roku na Pamiątce było obecnych 26 038 osób. Najwięcej – powyżej tysiąca osób – w Dreźnie, Lipsku, Berlinie; ok. 500 w Magdeburgu, Essen, Chemnitz i Hamburgu.

W latach 1927-1928 w Magdeburgu wybudowano salę kongresową na ok. 800 miejsc. Wdzięczni za wydaną przez Towarzystwo Strażnica książkę Harfa Boża, wyznawcy nazwali ją Salą Harfy. W roku 1927 w Berlinie odbyło się ogólnokrajowe zgromadzenie. W roku 1928 głosicielom wytoczono 1660 spraw sądowych. W owym roku zgromadzenia odbyły się w Stuttgarcie, Dreźnie, Królewcu, Gdańsku i Essen. W roku 1928 rozpoczęto wyświetlanie nowego filmu Dramat stworzenia – późniejszej niemieckiej wersji Fotodramy stworzenia, której taśmy w tym kraju uległy już zniszczeniu – pokazano go m.in. w Szczecinie, na Pomorzu i w Prusach Wschodnich. W 1929 roku kongres krajowy odbył się w Lipsku. Na przełomie lat 20. i 30. XX w. wielu niemieckich wyznawców wyjechało na tereny zagraniczne na wszystkie kontynenty, aby i tam zapoznawać ludzi z Biblią , prowadząc działalność kaznodziejską.

W latach 20. XX największe skupiska wyznawców były w Dreźnie, Lipsku, Berlinie, w Magdeburgu, Essen, Chemnitz i Hamburgu. Na Pomorzu (dzisiejsza Polska) duże grupy wyznawców działały w takich miastach i ich okolicach jak: Gdańsk, Szczecin, Koszalin, Kołobrzeg, Sławno, Miastko, Goleniów, Bytów, Bobolice, Dygowo, Stargard, Goleniów, Kamień Pomorski, Czaplinek. Na Śląsku: Wrocław, Wałbrzych, Świebodzice, Strzelce Krajeńskie, Nowa Sól, Jelenia Góra, Janowice Wielkie, Boguszów-Gorce, Zgorzelec, Cieplice Śląskie-Zdrój, Kłodzko, Opole, Jedlina-Zdrój, Siemianowice, Bytom, Lubań, Rusinowa, Świebodzin. W ówczesnych Prusach Wschodnich: Królewiec i kilka innych miejscowości w tym rejonie: Węgorzewo, Giżycko, Mrągowo, Lidzbark Warmiński, Pozezdrze, Szczytno, Olsztyn, Leśny Rów, Braniewo.

7-9 czerwca 1930 roku w Berlinie odbył się kongres. W roku 1931 spośród około 3 tys. obecnych na kongresie w Paryżu, 1450 przybyło z Niemiec. A na kongres międzynarodowy do Berlina, aż ok. 10 tys., w tym J.F. Rutherford. Oprócz tego zorganizowano 17 tzw. zgromadzeń weekendowych, m.in. odbyły się one w Goleniowie i Stargardzie. Ok. 30% wszystkich ówczesnych wyznawców na świecie mieszkało w Niemczech, które miały największą po USA liczbę Świadków Jehowy.

Prześladowania w okresie III Rzeszy[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: August Dickmann.
Information icon.svg Osobny artykuł: Emmy Zehden.
Information icon.svg Osobny artykuł: Helene Gotthold.
Information icon.svg Osobny artykuł: Fioletowe trójkąty.

Jeszcze przed dojściem Hitlera do władzy, począwszy od 1929 roku zdarzało się, że nazistowskie bojówki SA napadały na Świadków Jehowy, bijąc ich i przerywając zebrania religijne[9]. Jeszcze przed rozpoczęciem II wojny światowej Towarzystwo Strażnica kilkakrotnie wystosowało w tej sprawie list do Hitlera. 24 kwietnia 1931 biuro i drukarnia Towarzystwa Strażnica zostały zajęte przez nazistów. 25 czerwca – pomimo wprowadzonego dzień wcześniej oficjalnego zakazu działalności – udało się zorganizować kongres w Berlinie, na który przybyli delegaci z niemieckich zborów w liczbie ponad 7 tys. osób. Przyjęto rezolucję pt.: „Oświadczenie”, w której potępiono prześladowania Świadków Jehowy w Niemczech. Po kongresie rozpowszechniono na ulicach 2,1 mln egzemplarzy tej rezolucji. We wrześniu tego samego roku na kongres do Szwajcarii udało się dotrzeć ok. 300 osobom, a ok. 700 zostało aresztowanych przy granicy.

W 1932 roku zorganizowano 80 dwudniowych zgromadzeń (m.in. w Opolu, Nowej Rudzie, Szczecinie, Gdańsku, Jeleniej Górze, Legnicy, Sławnie, Koszalinie, Kwidzynie, Mrągowie, Wałbrzychu, Nysie, Instenburgu i Królewcu). W 1933 roku kongresy odbyły się w Kolonii, Erfurcie, Berlinie i we Wrocławiu, a w 22 innych miejscach – w tym w Legnicy – odbyły się mniejsze zgromadzenia.

Działalność głoszenia została zakazana w 1933 roku. 13 kwietnia tego samego roku w Bawarii, a w ślad za tym posypały się zakazy w Saksonii (18 kwietnia), w Turyngii (26 kwietnia) i w Badenii (15 maja). Wkrótce zakaz działalności kaznodziejskiej wydano we wszystkich częściach Niemiec. Jednak w owym okresie udało się rozpowszechnić podczas ośmiodniowej kampanii 2 259 983 egzemplarzy broszury Kryzys. W 1934 roku Świadkowie Jehowy w Szwajcarii rozpoczęli organizowanie pomocy humanitarnej dla prześladowanych niemieckich współwyznawców.

Świadkowie Jehowy w III Rzeszy i na terenach przez nią okupowanych[10] byli represjonowani z powodu odmowy służby wojskowej, odmowy używania tzw. „niemieckiego pozdrowienia” (Heil Hitler) i każdej pracy dla wojska od np. czyszczenia mundurów czy zawijania pakietów opatrunkowych pierwszej pomocy[11] po pracę w przemyśle zbrojeniowym, niestosowanie „państwowego” antysemityzmu (Świadkowie Jehowy m.in. nie przestrzegali bojkotu żydowskich sklepów a w swoich publikacjach propagowali – zgodnie z Biblią równość wszystkich narodów i ras). Z tych powodów już od 1933 spotykały ich liczne represje: wyrzucanie z pracy, wstrzymywanie wypłaty emerytur, odbieranie rodzicom dzieci i umieszczanie ich w rodzinach zastępczych lub ośrodkach reedukacyjnych, a od 1935 i wcześniej byli więzieni w obozach koncentracyjnych, gdzie otrzymali oddzielne oznakowanie – fioletowy trójkąt. Udawało im się informować swych współwyznawców z zewnątrz o panujących tam warunkach, dzięki czemu wiele lat przed wojną ujawnili istnienie tych obozów i ich specyfiki wraz z dokładnymi szkicami – w książce Krucjata przeciwko chrześcijaństwu, a w późniejszych latach także zbrodni dokonywanych na Żydach i innych więźniach.

Wkrótce zaczęto ich osadzać także w obozach zagłady, np. w Auschwitz gdzie na 387 więźniów z tego wyznania 138 posiadało trójkąt fioletowy, natomiast pozostali z reguły czerwony (więźniowie polityczni)[12]. Na początku II wojny światowej w całych Niemczech było niespełna 20 tys. Świadków Jehowy. Dnia 1 kwietnia 1935 roku w całym kraju wprowadzono zakaz działalności Świadków Jehowy, a 28 sierpnia 1936 roku gestapo przypuściło na nich zmasowany atak. Mimo to Świadkowie Jehowy dalej rozprowadzali ulotki i trzymali się swej wiary[13]. Lata 1936 i 1937 były okresem masowych aresztowań dokonywanych przez gestapo. Tysiące wyznawców zamknięto w więzieniach i obozach koncentracyjnych. Spotkało ich tam sadystyczne traktowanie.

Szwajcarskie Biuro Oddziału w Bernie zgromadziło materiały — między innymi raporty przemycane z obozów do Szwajcarii przez wyznawców przebywających jeszcze na wolności — na kanwie których w 1938 roku, powstała książka Krucjata przeciw chrześcijaństwu, obnażająca zbrodnie hitleryzmu. W tym czasie już ponad 6000 Świadków Jehowy było przetrzymywanych w więzieniach lub obozach koncentracyjnych[14]. August Dickmann był pierwszym rozstrzelanym Świadkiem Jehowy na początku września 1939 roku w Sachsenhausen (KL).

Do roku 1939 ponad sześć tysięcy z nich zostało uwięzionych, a tysiące zesłano do obozów koncentracyjnych. W okresie III Rzeszy 1767 Świadków Jehowy straciło pracę, skonfiskowano 284 firm, 735 mieszkań, 129 majątków ziemskich, 457 osób pozbawiono prawa do wykonywania zawodu, 860 dzieci umieszczono w sierocińcach bez prawa widzeń z rodzicami, unieważniono 30 małżeństw. Aresztowano 8917 wyznawców i ich dzieci. Do obozów trafiło ponad 2 tys. osób, 635 zmarło w więzieniach. Skazano na śmierć 253 wyznawców (w rezultacie wyroków sądów) z tego 203 egzekucje wykonano. W obozach więziono (na ogół) osoby dorosłe; dzieci przeważnie odbierano i przekazywano na wychowanie innym rodzinom. Świadkowie Jehowy byli jedyną z kilku kategorii więźniów narodowości niemieckiej (zdarzały się pojedyncze przypadki odmowy służby wojskowej wśród przedstawicieli innych wyznań), którzy mogli w każdej chwili wyjść na wolność po podpisaniu deklaracji apostazji[15] – ponad 95% osadzonych nie zrobiło tego, uważając prześladowania za „próbę wiary”. W obozach znęcano się nad nimi i zabijano, (ale także wyznaczano do pracy w charakterze ... służby domowej u członków załóg obozów – esesmanów – wiedziano bowiem, że ze strony Świadków Jehowy nic im nie grozi, i że np. nie uciekną). Rudolf Höss (komendant obozu Auschwitz) zeznał, że imponował mu hart ducha i siła wiary tych więźniów i wspominał, iż zarówno Heinrich Himmler jak i Theodor Eicke powoływali się wielokrotnie na ich religijny fanatyzm i stawiali go za przykład dla postępowania SS-manów w odniesieniu do narodowego socjalizmu i Adolfa Hitlera. Nawet do takich miejsc jak obozy koncentracyjne potajemnie docierały Biblie i publikacje Świadków Jehowy. Organizowano tam po kryjomu nawet zebrania religijne, obchodzono z zachowaniem wielkiej ostrożności rocznicę Wieczerzy Pańskiej – Pamiątkę, dokonywano także chrztów nowych wyznawców. Wielu z uwięzionych wraz ze Świadkami Jehowy zapoznawało się z ich naukami i przyjmowało je. W więzieniach i obozach Świadkowie Jehowy nie tylko pomagali sobie nawzajem, ale także dbali o innych więźniów – wspólne jedzenie, opieka medyczna. Wsparcie było widoczne szczególnie w sferze emocjonalnej i duchowej. Więźniowie z determinacją przestrzegali zasad swojej wiary. Mimo ścisłego zakazu nauczania w obozach koncentracyjnych, wykorzystywali każdą okazję, każdą sposobność aby współwięźniów a nawet esesmanów zaznajomić z Biblią. Hitlerowcy starali się izolować ich liderów od innych więźniów, aby zapobiec głoszeniu i organizowaniu pomocy dla innych osadzonych współwyznawców[16].

W okresie III Rzeszy ok. 11 300 Świadków Jehowy zostało uwięzionych, a około 1490 zmarło lub zostało zabitych. Wykonano 270 wyroków śmierci. 6262 wyznawców tego ruchu religijnego zostało umieszczonych w więzieniach, a 8322 – w obozach koncentracyjnych. Po zakończeniu wojny Świadkowie Jehowy byli ważnym źródłem informacji na temat masowych zbrodni na Żydach w obozach zagłady. Do Hitlera trafiło łącznie ok. 20 tysięcy listów i telegramów protestacyjnych od Świadków Jehowy z ok. 50 krajów. Doktor historii Henrik Eberle podsumowuje: „Na tle milionów ofiar nazistowskiego reżimu liczba ta [ofiar spośród Świadków Jehowy] wydaje się znikoma. Mimo to stanowi świadectwo zbiorowej i bezkompromisowej niezłomności, która zasługuje na szacunek[17].

Powojenny rozwój działalności[edytuj | edytuj kod]

3 maja 1945 roku ok. 230 wyznawców 6 narodowości spotkało się na kongresie leśnym w okolicach Schwerina. W tym samym roku odzyskano Biuro w Magdeburgu, należącym wtedy do Niemiec Wschodnich, i wznowiono w nim działalność do 30 sierpnia 1950 roku gdy do biura wtargnęła policja i aresztowała pracowników a działalność Świadków Jehowy w NRD została uznana za nielegalną[3]. Po wojnie w rozgłośniach radiowych w Stuttgarcie, Frankfurcie nad Menem i w Saarbrücken przedstawiano wykłady religijne.

W roku 1946 zorganizowano kongres w Norymberdze na którym było obecnych 9 tys. osób, w tym ok. 3 tys. mieszkańców Norymbergi. W tym kongresie brał udział również przybyły z USA Nathan Knorr. Poza tym zorganizowano 18 innych mniejszych zgromadzeń. W roku 1947 w Niemczech było 15 856 Świadków Jehowy. W tym też roku Nathan Knorr, Milton Henschel i Hayden C. Covington odwiedzili niemieckich współwyznawców, a w Stuttgarcie odbył się kongres z udziałem ok. 7 tys. słuchaczy. W Karlsruhe otwarto małą drukarnię, gdzie wydawano publikacje religijne. W tym samym roku zakupiono plac w zachodnioniemieckim mieście Wiesbaden gdzie wybudowano kilkakrotnie potem powiększane obiekty służące jako Biuro Oddziału i drukarnię do 1984 roku[3].

Następny kongres odbył się w 1948 roku, w Kassel, gdzie przez 4 tygodnie przygotowywano teren na potrzeby zgromadzenia. Na ten kongres uczestników przywiozło 17 specjalnych pociągów z całych Niemiec. W owym czasie – dla ok. 33,5 tys. głosicieli – nadeszła pomoc humanitarna od amerykańskich współwyznawców, m.in. dostarczono 22 tys. paczek żywnościowych i 220 ton odzieży.

Niemiecka Republika Demokratyczna:

W połowie 1949 roku na terenie NRD działało ok. 17 tys. głosicieli. Pod koniec lat 40. XX w. odzyskano budynki przedwojennego Biura Oddziału w Magdeburgu i wznowiono tam pracę. Jednak 30 sierpnia 1950 roku wtargnęła do Biura Oddziału policja i aresztowała pracowników. 31 sierpnia 1950 w NRD komunistyczne władze wprowadziły zakaz działalności Świadków Jehowy. Z powodu zakazu musiano przemycać do NRD publikacje z zagranicy. Tajni kurierzy jeździli po nią do Berlina Zachodniego. Nastąpiły aresztowania wyznawców. Uwięziono 2891 głosicieli, w tym dzieci, a 2202 z nich osadzono w więzieniach i obozach pracy, ok. 500 poddano torturom[18][19][20][21][22]. W więzieniach zmarło 50 kobiet i mężczyzn. Sądy skazały 12 osób na dożywocie, jednak później zmniejszone te wyroki do 15 lat więzienia. W następnych latach ogółem uwięziono w 231 różnych więzieniach 4930 Świadków Jehowy. Przez cały okres byli oni obserwowani przez Stasi. Od roku 1979 zachodnioniemieccy współwyznawcy zaopatrywali głosicieli z NRD w specjalne publikacje w małym formacie. W latach 80. XX w. działało w tym kraju (NRD) 20 704 głosicieli. W roku 1989 w ciągu zaledwie dwóch miesięcy zachodnioniemieckie Biuro Oddziału Towarzystwa Strażnica wysłało do samej NRD 275 ton literatury biblijnej, w tym 115 tys. egzemplarzy Pisma Świętego[23]. 14 marca 1990 roku, Świadkowie Jehowy uzyskali osobowość prawną. Od zjednoczenia Niemiec 3 października tego samego roku działają już w RFN.

Republika Federalna Niemiec:

Rok 1948 przyniósł 83% wzrostu liczby głosicieli w RFN, i utrzymywał się przez następne lata: w roku 1949 zanotowano 33% (43 820 głosicieli); w roku 1950 – 23%, a w 1951 roku – 26% wzrostu. W roku 1949 publikacje Towarzystwa Strażnica zaczęto drukować w Wiesbaden. Kongresy odbyły się w Hanowerze, Düsseldorfie, Monachium i Berlinie. Deutsche Post wydał okolicznościowy stempel z okazji kongresu w Monachium[24].

W tym też roku do kraju przybyli pierwsi misjonarze Szkoły Gilead, a w 1950 roku kolejnych 13 absolwentów tej szkoły.

W roku 1950 zorganizowano kongresy we Frankfurcie nad Menem, Berlinie i Hamburgu. W 1951 roku we Frankfurcie nad Menem zgromadzili się delegaci z 24 krajów na kongresie międzynarodowym z udziałem ponad 47 tysięcy obecnych. Rok później zorganizowano 8 kongresów w różnych częściach RFN. W 1952 roku odbyło się 9 kongresów. W 1953 w Norymberdze odbył się kolejny kongres międzynarodowy z udziałem delegatów z 62 krajów. Dodatkowy kongres odbył się w Berlinie Zachodnim. W 1955 roku w Norymberdze odbył się podobny kongres. Zanotowano liczbę 107 423 obecnych. Delegaci z USA i Kanady przybyli nań dwoma wynajętymi statkami (każdy po 700 osób) i 42 samolotami czarterowymi. Grupa 17 729 osób zgromadziła się dodatkowo w Berlinie Zachodnim i w Waldbuhne, gdzie dotarli delegaci z ówczesnego NRD. W roku 1956 przekroczono w RFN liczbę 50 tys. głosicieli, którzy latem tego samego roku brali udział w ogólnokrajowej kampanii rozpowszechniania czasopism. W tym samym roku kraj odwiedził N. Knorr. W roku 1958 rozpowszechniono ok. 7 mln egzemplarzy specjalnej rezolucji a na 4 stadionach odbyły się kongresy międzynarodowe.

Następny taki kongres odbył się w lipcu roku 1961 w Hamburgu. W roku 1963 kongres okołoziemski miał miejsce w Monachium. Od początku lat 60. XX w. powstawały zbory obcojęzyczne, najpierw w 1962 greckojęzyczny, dwa lata później włoskojęzyczny, a na początku lat 70. angielsko-, turecko- i serbsko-chorwackojęzyczny (pierwszy zbór polskojęzyczny powstał w 1992 w Berlinie). W sierpniu 1969 roku w Norymberdze odbył się kolejny kongres międzynarodowy z udziałem delegacji z 78 krajów. Zebrało się wówczas 150 645 osób, ochrzczono 5095 osób, sesje programu wygłoszono: po niemiecku, chorwacku, grecku, holendersku i turecku a 40 specjalnych pociągów przywiozło ok. 48 tys. uczestników; w czasie przerwy w specjalnych stołówkach-namiotach w ciągu godziny obsłużono 65 tys. osób. Od lat 60. XX w. (do roku 1998) niemieckie Biuro Oddziału sprawowało nadzór nad współwyznawcami na Ukrainie, w Polsce i w innych krajach Europy Wschodniej, gdzie w tym czasie panował zakaz działalności.

Na początku lat 70. XX w. w Berlinie Zachodnim otwarto pierwszą Salę Zgromadzeń w zachodniej części Niemiec. W roku 1972 wydano całe Pismo Święte w Przekładzie Nowego Świata w języku niemieckim. W roku 1973 odbyły się dwa kongresy międzynarodowe, w Düsseldorfie i Monachium na których obecnych było ponad 146 tys. delegatów z 75 krajów[25]. W maju 1975 roku w RFN działało 100 351 aktywnych głosicieli. W 1978 roku na kolejnych kongresach międzynarodowych w Düsseldorfie i Monachium zebrało się 108 745 osób.

W 1979 roku nabyto 30-hektarową parcelę koło Selters. Po pięciu latach budowy 21 kwietnia 1984 roku odbyła się uroczystość otwarcia nowego Biura Oddziału wraz z drukarnią w Selters[3], w której udział wzięło 13 spośród 14 ówczesnych członków Ciała Kierowniczego a uroczystości inauguracyjne odbyły się również na sześciu stadionach: w Berlinie Zachodnim, Essen, Frankfurcie, Friedrichshafen, Hamburgu, Hanowerze, Kolonii, Monachium, Münster, Norymberdze i Sindelfingen, gdzie były obecne 97 562 osoby. Na wykładach, które 22 kwietnia wygłosili w kilku Salach Zgromadzeń członkowie Ciała Kierowniczego, było obecnych 14 248 delegatów. Po rozbudowie w nowych obiektach pracowało ponad tysiąc wolontariuszy, co pozwala na druk ponad 16 milionów czasopism w przeszło 30 językach[3].

W grudniu 1981 roku utworzono w Niemczech filię Szkoły Gilead (pięć klas). Do połowy lat 80. XX w. powstały kolejne Sale Zgromadzeń, dzięki czemu w 1986 roku wszystkie zgromadzenia obwodowe tamtejsi współwyznawcy zorganizowali we własnych obiektach.

W 1990 roku odbył się w Berlinie Zachodnim kongres międzynarodowy z udziałem współwyznawców z NRD (ok. 30 tys. delegatów z tego ok. 9,5 tys. przybyło 13 specjalnymi pociągami i ok. 200 autokarami z Niemiec Wschodnich), oraz z Polski (ok. 4,5 tys. delegatów), Wielkiej Brytanii, USA i 62 innych państw, w którym wzięło udział łącznie ponad 44 tys. osób. W owym roku liczba głosicieli w zjednoczonych Niemczech wynosiła 154 108. Od tego okresu ponad 1500 Greków powróciło do swego kraju, aby wesprzeć działalność kaznodziejską w Grecji. 13 sierpnia 1994 roku w Glauchau k. Drezna otwarto dziesiątą niemiecką Salę Zgromadzeń z 4 tys. miejsc – jest to obecnie największy tego typu obiekt Świadków Jehowy w Niemczech. 6 listopada 1996 roku w muzeum byłego obozu koncentracyjnego Ravensbrück (KL) odbyła się premiera filmu Niezłomni w obliczu prześladowań – Świadkowie Jehowy a hitleryzm. W ciągu dwóch lat urządzono 331 publicznych projekcji tego filmu, na które przybyło ok. 269 tys. osób. 7 grudnia 1996 roku otwarto w stolicy budynek administracyjny Świadków Jehowy. W roku 1997 oraz 2002 roku zorganizowano pomoc humanitarną dla poszkodowanych przez powódź. W 1998 roku z udziałem prawie 218 tys. delegatów odbyły się kongresy międzynarodowe w pięciu miastach: Berlinie, Norymberdze (uczestniczyła w nim polska delegacja) oraz w Monachium, Dortmundzie i Stuttgarcie. W latach 90. XX w. kilkutysięczne delegacje niemieckich Świadków brały udział w kilku kongresach międzynarodowych w różnych częściach świata, m.in. w Polsce, na Węgrzech i Ukrainie, w Czechach, Rosji, USA, Francji. W ciągu dekady od zjednoczenia Niemiec, w nowych krajach związkowych wybudowano 123 Sale Królestwa i 2 Sale Zgromadzeń. W 2001 roku zostało rozbudowane Biuro Oddziału w Selters.

9 maja 2002 roku w Buchenwaldzie odsłonięto tablicę upamiętniającą Świadków Jehowy, którzy cierpieli w tamtejszym hitlerowskich obozie koncentracyjnym. Rok później wydano w j. niemieckim specjalną broszurę Fioletowe trójkąty – zapomniane ofiary nazizmu, którą rozpowszechniano również na zorganizowanych wystawach pod tym samym tytułem. Również władze lokalne poszczególnych miast honorowały poszczególnych Świadków Jehowy za ich niezłomną postawę w czasach nazizmu. Na przykład na początku 2004 roku w Lörrach, gdy oddano do użytku nową Salę Królestwa w uznaniu postawy małżeństwa Anny Marii i Oskara Denzów, Świadków Jehowy, którzy zginęli w obozach koncentracyjnych w Ravensbrück i Mauthausen, ulicę przy której ona powstała rada miejska przemianowała na Denzstraße — ulicę Denzów[26][a].

5 czerwca 2006 roku władze Berlina oficjalnie uznały Związek Świadków Jehowy w Niemczech za stowarzyszenie prawa publicznego[27]. W roku 2006 odbyły się kongresy międzynarodowe we Frankfurcie nad Menem, Hamburgu, Lipsku i Monachium, a w roku 2009 kongresy międzynarodowe odbyły się: w Berlinie (było obecnych ponad 47 tys. osób) w Monachium, Frankfurcie n. M., Düsseldorfie, Dortmundzie i Hamburgu. W 2010 roku zanotowano 165 568 aktywnych głosicieli. Pod koniec roku 2011 do kraju przybyli misjonarze z 131. klasy Szkoły Gilead[28]. W 2011 roku zanotowano 165 384 głosicieli, a na Pamiątkę przybyło 272 867 osób.

22 lutego 2013 roku Mathilde Hartl, będąca Świadkiem Jehowy, otrzymała z rąk premiera Bawarii Horsta Seehofera Order Zasługi Republiki Federalnej Niemiec[29].

23 czerwca 2013 roku w miejscowości Lautertal-Reichenbach odsłonięto pomnik Maxa Liebstera, Świadka Jehowy, który ponad pięć lat był więziony w hitlerowskich obozach koncentracyjnych[30].

Obecnie w całym kraju działa ok. 164 tys. aktywnych głosicieli. W Niemczech znajduje się druga co do wielkości na świecie (po USA) drukarnia Towarzystwa Strażnica wraz z Działem Tłumaczeń. Obecnie ponad 200 niemieckich misjonarzy Szkoły Gilead działa na wszystkich kontynentach. W Niemczech Świadkowie Jehowy organizują kursy językowe od początku lat 70. XX – uczono 9 języków i w sumie przeszkolono ponad 1 tys. głosicieli, którzy działają w zborach obcojęzycznych. W kraju organizuje się zebrania religijne w prawie 50 językach, a kongresy w 17 językach.

Zbory polskojęzyczne w Niemczech[edytuj | edytuj kod]

W latach 80. XX w. powstały pierwsze grupy polskojęzyczne należące do zborów niemieckojęzycznych. W roku 1992 utworzono w Berlinie pierwszy zbór polskojęzyczny w Niemczech. W owym roku zorganizowano pierwsze zgromadzenie w języku polskim w którym uczestniczyło 2523 osób pochodzenia polskiego. W 2011 i 2012 roku kongres w języku polskim odbył się w Hanowerze, natomiast w roku 2013 w Glauchau i w Monachium. W 2014 roku w Niemczech istnieje 52 zborów i 21 grup polskojęzycznych[31].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons

Uwagi

  1. Anna Maria i Oskar Denzowie zostali uwięzieni na dwa lata w 1938 roku. Gdy kara dobiegła końca oświadczono im, że zostaną wypuszczeni na wolność jedynie pod warunkiem wyrzeczenia się wiary. Ponieważ nie ulegli Anna trafiła do Ravensbrück a Oskar do Dachau. Ponieważ Anna wraz z innymi Świadkami odmówiła wykonywania pracy na rzecz wojska przez trzy dni i noce była zmuszona do stania na mrozie a potem zamknięta przez 40 dni w ciemnej celi otrzymując w tym czasie racje głodowe. Na koniec wymierzono im chłostę, a trzy tygodnie po tym bestialskim pobiciu zmarła 31 stycznia 1942 roku. Oskar Denz z Dachau został przewieziony do Mauthausen w Austrii gdzie znajdował się obóz służący do systematycznej eksterminacji więźniów, głodzonych i zmuszanych do wyniszczającej pracy. Zmarł sześć miesięcy po swojej żonie a przyczyną jego śmierci były przeprowadzane na nim eksperymenty medyczne. Córka Anny i Oskara Denzów, Anna Denz (po mężu Turpin), którą w 1938 roku potajemnie przetransportowano do Szwajcarii, w 1948 roku ukończyła jedenastą klasę Szkoły Gilead.

Galeria niektórych Sal Królestwa w Niemczech[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Rocznik Świadków Jehowy 2014. Nowy Jork: Towarzystwo Strażnica, 2014, s. 182-183.
  2. Watchtower: Biuro Oddziału w Niemczech (pol.). jw.org. [dostęp 2013-12-12].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Pierwsze utworzono sto lat temu. „Przebudźcie się!”. LXXXI, s. 17-19, 22 grudnia 2000. Watch Tower Bible and Tract Society. ISSN 1234-1169. 
  4. Strażnica: 1909/04, s. 58 (niem.), 1909/07, ss. 115-117 (niem.)
  5. Strażnica: 03.1911, s. 34; 04.1911, s. 50; 09.1911, s .130; 10.1911, s. 146; 11.1911, ss. 170-171 (niem.)
  6. Strażnica: 08.1912, s. 114; 10.1912, ss. 159, 160 (niem.)
  7. Strażnica: czerwiec 1915, s. 82; grudzień 1915, s. 178; marzec 1916, s. 48 (niem.)
  8. Strażnica 1 sierpnia 1922, s. 114 (niem.)
  9. Jehovah's Witnesses: Victims of the Nazi Era, strona 3. dokumentu PDF
  10. Laurence Rees Auschwitz. Naziści i „ostateczne rozwiązanie”., Prószyński i S-ka, Warszawa, 2005, s. 129-132.
  11. Autobiografia Rudolfa Hössa, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1990 r., s. 87
  12. www.AUSCHWITZ.org
  13. Betrayal — German Churches and the Holocaust
  14. Johannes Wrobel Kurzchronik zur Verfolgung der Zeugen Jehovas (Bibelforscher) im NS-Regime, w książce: Gerhard Besier, Clemens Vollnhals. Repression und Selbstbehauptung: Die Zeugen Jehovas unter der NS- und der SED-Diktatur, Berlin 2003, s. 379
  15. Jehovah's Witnesses: Victims of the Nazi Era, wstęp.
  16. Jehovah's Witnesses in National Socialist concentration camps, 1933 – 45 Johannes S. Wrobel Religion, State and Society, 1465-3974, Volume 34, Issue 2, 2006, ss. 89 – 125
  17. Henrik Eberle Briefe an Hitler za Strażnicą z 1 października 2011 s.14
  18. Depesza DPA 20.09.50
  19. Depesza AP 26.11.50
  20. Depesza UP 30.11.50
  21. Daily News 8.11.50
  22. Reuters 7.12.50
  23. 1991 Britannica Book of the Year
  24. Okolicznościowy stempel z pocztowy z okazji kongresu
  25. Süddeutsche Zeitung z 28 lipca 1973
  26. Ufałam, że Jehowa zatroszczy się o mnie. „Strażnica”. CXV, s. 24-29, 1 grudnia 2004. Watch Tower Bible and Tract Society. ISSN 1234-1150. 
  27. Obecnie 12 z 16 landów (oprócz Badenii-Wirtembergii, Nadrenii-Palatynatu, Bremy i Nadrenii-Północnej Westfalii), a Świadkowie Jehowy są zalegalzowani dodatkowo jako stowarzyszenie religijne prawa publicznego, poza tym każdy zbór w Niemczech również jest zarejestrowany prawnie
  28. Strażnica 1 lutego 2012 s. 31
  29. Watchtower: Niemka będąca Świadkiem Jehowy otrzymuje order za zasługi (pol.). jw.org, 2013-05-1. [dostęp 2014-03-18].
  30. Watchtower: Odsłonięcie w Niemczech pomnika upamiętniającego Świadka Jehowy ocalałego z Holocaustu (pol.). jw.org, 2013-10-9. [dostęp 2014-03-18].
  31. Watchtower: Znajdź miejsce zebrań Świadków Jehowy (pol.). jw.org. [dostęp 2014-03-08].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]