Świadkowie Jehowy w Polsce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Świadkowie Jehowy w Polsce
Świadkowie Jehowy
Kraj  Polska
Liczebność
(2013)
124 280[1]Red Arrow Down.svg 0,96%
 % ludności kraju
(2013)
0,33%
Liczba zborów
(2013)
1418[1][a]Red Arrow Down.svg 4,64%
Rozpoczęcie działalności 1891
Mapa lokalizacyjna Polski
Warszawa
Warszawa
Sosnowiec
Sosnowiec
Lublin
Lublin
Stęszew
Stęszew
Malbork
Malbork
Mosty
Mosty
Łódź
Łódź
Skarbimierz
Skarbimierz
Nadarzyn
Nadarzyn
Geographylogo.svg
Miejscowości w Polsce, w których znajdują się Sale Zgromadzeń Świadków Jehowy (kolor czerwony), Centrum Kongresowe (zielony) oraz Biuro Oddziału (niebieski)

Świadkowie Jehowy w Polsce – wspólnota Świadków Jehowy w Polsce, licząca w 2013 roku około 124 tys. głosicieli, należących do ponad 1400 zborów (w tym zbory i grupy obcojęzyczne oraz języka migowego)[1][b].

Na dorocznej uroczystości Wieczerzy Pańskiej w 2014 roku zebrało się 201 135 Świadków Jehowy, sympatyków oraz osób zaproszonych[2]. Biuro Oddziału, koordynujące działalność Świadków Jehowy w Polsce, znajduje się w Nadarzynie niedaleko Warszawy[3]. Korzystają z ośmiu Sal Zgromadzeń, znajdujących się w Łodzi, Malborku, Mostach, Lublinie, Skarbimierzu, Sosnowcu, Stęszewie i Warszawie[4].

Początki[edytuj | edytuj kod]

Historia Świadków Jehowy w Polsce sięga roku 1891, kiedy to do Krakowa przybył Charles Taze Russell. I chociaż nie doszło do publicznego przemówienia z powodu restrykcji rządowych, niemniej jednak przeprowadził kilkanaście indywidualnych rozmów[5]. W roku 1892, Hipolit Oleszyński – Badacz Pisma Świętego – wrócił z USA do Polski. Kolejnym Badaczem Pisma Świętego był Szwajcar Bente, który w 1905 roku objął wakat dyrektora w warszawskiej fabryce koronek. Prawdopodobnie Oleszyńskiemu udało się dokonać 17 października 1905 roku pierwszej rejestracji grupy polskich Badaczy Pisma Świętego. W Warszawie, a później w Gdańsku rozpoczęto organizowanie spotkań w celu analizy Biblii. Działania tych osób sprawiły, że w roku 1909 wydano po polsku szereg publikacji (m.in. Wykłady Pisma Świętego), a w 1915 roku regularnie (co miesiąc) była wydawana „Strażnica” w języku polskim.

Zapowiedź wykładu publicznego C.T. Russella we Lwowie w dniu 24 marca 1911 (gazeta Wiek Nowy)

3 maja 1910 roku w 14-osobowym warszawskim zborze złożył wizytę C.T. Russell wraz z J.F. Rutherfordem, a w następnym roku odwiedził Lwów i ponownie Warszawę. Mimo że już wtedy w Warszawie i Łodzi było wiele osób, które interesowały się studiowaniem Biblii, w urządzaniu ich spotkań przeszkadzała carska policja[6]. Podczas wizyty Russell złożył do władz wniosek o prawną rejestrację wyznania. W odpowiedzi generał-gubernator Warszawy wydał reskrypt nr 2167/5 wydany na Wincentego Kina[7], który umożliwił działalność na większą skalę. Potwierdzał on istnienie zboru warszawskiego od 1905 roku. Akta urzędowe i sądowe, powołujące się na ten dokument, nawiązują równocześnie do 17 października 1906 roku, kiedy to car wydał ukaz tolerancyjny, potwierdzający istnienie zboru[8]. W roku 1911 zbór w Warszawie liczył około 25 osób, w Pabianicach – 20, w Raszynie – około 8. 15 sierpnia owego roku 7 osób zostało ochrzczonych[9]. W 1911 roku H. Oleszyński ponownie odwiedził zbory w Warszawie, Łodzi, Pabianicach, Krakowie i innych miastach.

W roku 1913 udało się zalegalizować działalność Badaczy Pisma Świętego. Uzyskano statut wyznania uznanego przez państwo. W kwietniu 1915 roku 90 osób zebrało się w Warszawie na uroczystości Wieczerzy Pańskiej (Pamiątce). W 1918 roku warszawski zbór liczył już ok. 50 osób, które regularnie przychodziły na wykłady. W 1919 roku zarząd główny polskiej filii Towarzystwa Strażnica w Detroit przysłał do Polski jako głównych przedstawicieli W. Kołomyjskiego i Czesława Kasprzykowskiego.

Brak kontaktu z resztą Badaczy Pisma Świętego podczas I wojny światowej (np. wiadomość o śmierci C.T. Russella dotarła do Warszawy aż dwa lata po fakcie) spowodował, że doszło do podziałów i rozłamów. Jedna z grup – Wincentego Kina – wprowadziła swoje nauki i przejęła polski oddział Towarzystwa Strażnica (w tym salę w Warszawie). Wysłana przez amerykański oddział Towarzystwa Strażnica delegacja złożona z dwóch mężczyzn (nadzorowana przez Wacława Wnorowskiego) uznała, że nauki tej grupy są niezgodne z naukami Towarzystwa Strażnica i w niedługim czasie przywróciła właściwe poglądy.

W roku 1920 w Warszawie powstało przedstawicielstwo Towarzystwa Strażnica. Na początku lat 20. XX w. w Polsce odbyło się wiele zgromadzeń organizowanych przez Towarzystwo Strażnica. Najczęściej odbywały się w stolicy, gdzie gromadziło się po kilka tysięcy słuchaczy. W 1920 roku do Krakowa powrócił z USA Jan Kusina, który szybko zorganizował w tym mieście grupkę Badaczy Pisma Świętego. W 1921 roku na zgromadzeniach zebrało się ogółem ponad 500 osób, a w 1922 roku na 32 zgromadzeniach w różnych miastach Polski – 657 osób.

Franciszek Puchała, który przebywał na emigracji w USA, po powrocie do Polski wydał własnym kosztem ulotkę, zawierającą krytykę 13 doktryn katolickich. Obiecał w niej, że za udowodnienie ich biblijnego pochodzenia zapłaci po 10 000 marek polskich za każdą. Treść dyskusji podjętej i przegranej przez teologów jezuickich (m.in. Jana Rostworowskiego[10]) została wydana w formie broszury pt. Bitwa na niebie w nakładzie 10 000 egzemplarzy, nie licząc dodruków[11]. Między innymi dzięki temu w 1923 roku w Krakowie studiowaniem Pisma Świętego było już zainteresowanych 69 osób. Z czasem władze kościelne wywierały coraz większą presję na władze świeckie, nakłaniając je do aresztowań Badaczy Pisma Świętego.

Legalizacja wyznania została potwierdzona po I wojnie światowej, 6 marca 1923 roku przez ówczesne Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego[12][13].

Fotodramę stworzenia rozpoczęto wyświetlać w Polsce w latach 20. XX w.
Wybrane publikacje Świadków Jehowy w języku polskim

W 1924 roku wyremontowano halę fabryczną w centrum Łodzi, która stała się miejscem spotkań religijnych. W tym też roku w 15 miastach Polski zebrało się ponad 1000 osób na corocznej Wieczerzy Pańskiej (Pamiątce). W latach 20. XX w. wyświetlano film Fotodrama stworzenia. W roku 1926 na dwóch konwencjach zebrało się 2706 osób. W roku 1927 przy ul. Nowy Zjazd 1 zaczęło funkcjonować krajowe biuro Towarzystwa Strażnica oraz sala zebrań. W 1928 roku sługą oddziału został Wilhelm Scheider, któremu to zadanie zaproponował Martin Harbeck ze środkowoeuropejskiego biura Towarzystwa Strażnica w Bernie w Szwajcarii[14].

W roku 1928 w Polsce było 256 głosicieli i 24 zbory. Oprócz polskojęzycznych zborów istniały również zbory niemieckojęzyczne m.in. w Łodzi i Pabianicach. W roku 1930 działało w Polsce 55 zborów. W roku 1932 w kraju działało ok. 600 aktywnych głosicieli. W tym też roku stałą siedzibą Towarzystwa Strażnica został budynek przy ul. Rzgowskiej 24 w Łodzi.

Od 1933 roku ataki na Świadków Jehowy stały się bardzo częste. W 1935 roku dokonano ponad 3000 zatrzymań Świadków Jehowy. Mimo rosnącego sprzeciwu liczebność Świadków Jehowy ciągle wzrastała. W tym też roku na skutek dekretu władz francuskich 280 głosicieli polskiego pochodzenia powróciło z Francji do Polski.

W 1936 roku władze zakazały publikacji czasopisma „Złoty Wiek” (obecnie „Przebudźcie się!”), które odtąd ukazywało się w Polsce pod nowym tytułem „Nowy Dzień”. W tym samym roku odbyło się duże zgromadzenie z udziałem ponad 500 osób w Gdańsku. W roku 1937 minister spraw wewnętrznych zakazał wydawania „Strażnicy”, którą zaczęto wydawać nieoficjalnie. W tym samym roku Akcja Katolicka przeprowadziła 75 napadów na Świadków Jehowy, 2 osoby zamordowano[15][16]. Liczba aktywnych wyznawców wyniosła 1040 osób skupionych w 121 zborach. W 1938 roku obłożono zakazem działalność tego wyznania w Polsce. Władze opieczętowały magazyny biura w Łodzi – rozpoczął się okres działalności konspiracyjnej.

Okres II wojny światowej[edytuj | edytuj kod]

Znak fioletowego trójkąta, jaki nosili Świadkowie Jehowy w hitlerowskich obozach koncentracyjnych od 1937 r.

W czasie II wojny światowej w Polsce było 1039 głosicieli (z tego aż ok. 10% w miejscowości Wisła). Polska została podzielona na trzy rejony a w każdym z nich dla Świadków zapanowały inne warunki.

Na zachodzie kraju, włączonym bezpośrednio do Rzeszy, Gestapo aresztowało każdego, kto był znany jako Świadek Jehowy. Aresztowano nawet za posiadanie egzemplarza „Strażnicy”. Wielu zginęło w hitlerowskich obozach koncentracyjnych. Znalazło się wśród nich 69 Świadków Jehowy z Poznania (22 zginęło). Ze zboru w Wiśle uwięziono 53 głosicieli, z czego 38 zginęło[17]. Ci, którzy uniknęli aresztowania, spotykali się w niewielkich grupkach, a publikacje, które otrzymywali (najczęściej od niemieckim współwyznawców), powielali lub ręcznie przepisywali.

Na terenach Generalnego Gubernatorstwa z Warszawą, Krakowem, Lublinem, a potem również ze Lwowem, matryce woskowe „Strażnicy” przygotowywano w Warszawie, a odpowiedzialni za poszczególne strefy dbali o ich powielenie w innych częściach kraju. Nadzorowaniem działalności i powielaniem publikacji na tym obszarze zajmował się Ludwik Kinicki – aresztowany zmarł pod koniec 1944 roku w obozie koncentracyjnym Gusen. W wioskach – głównie w Lubelskiem – w czasie wojny podjęto na nowo działalność kaznodziejską od domu do domu.

We wrześniu 1939 roku Związek Radziecki zajął wschodnie tereny Polski, wskutek czego ok. połowa ówczesnych głosicieli w kraju – narodowości polskiej i ukraińskiej (także żydowskiej i innych) – została odcięta od współwyznawców w kraju.

Pod koniec wojny Świadkowie Jehowy odmawiali udziału w kopaniu rowów przeciwczołgowych – wielu z nich rozstrzelano.

Okres powojenny[edytuj | edytuj kod]

Wiosną 1945 roku krajowe biuro w Łodzi wznowiło działalność. Zaraz po wojnie liczebność Świadków Jehowy wzrosła do 2500 i wciąż rosła w szybkim tempie, choć połowa przedwojennej liczby wyznawców znalazła się na terenie ZSRR, a wielu zginęło. Otwarto Sale Królestwa. Zaczęto na nowo organizować większe zgromadzenia, odbyły się one np. w czerwcu 1946 roku we wsi Borówek z udziałem 1500 osób, a we wrześniu w Katowicach, gdzie zebrało się 5300 osób z całego kraju. W tym samym roku liczba aktywnych wyznawców przekroczyła 6000.

W 1947 roku w Krakowie na zjeździe ogólnokrajowym obecnych było 7000 osób, potem takie większe spotkania odbyły się jeszcze w innych miastach (m.in. w 1948 roku w Lublinie) oraz zgromadzenia obwodowe w wynajętych halach. Z całego kraju zaczęły napływać informacje o brutalnych aktach przemocy, których się dopuszczano na Świadkach Jehowy. Wyjątkowo bezwzględne były oddziały partyzanckiej formacji Narodowe Siły Zbrojne. Działalność ich programowo wymierzona przeciwko komunistom i władzom komunistycznym, z inspiracji kleru katolickiego – także przeciwko Świadkom Jehowy[18]. Gdy w roku 1947 zliczono akty przemocy, których dopuszczono się na Świadkach Jehowy w celu nawrócenia ich siłą na katolicyzm, zastraszenia i fizycznej eliminacji, okazało się, że ucierpiało z tego powodu 4000 osób, a 60 z nich zamordowano. Narodowe Siły Zbrojne dokonały około 800 napadów na domy Świadków Jehowy[19].

W 1946 roku przedstawiciel Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego próbował nakłonić Świadków Jehowy do współpracy przeciw Kościołowi katolickiemu. Po otrzymaniu odpowiedzi odmownej na tę oraz powtórzoną cztery miesiące później propozycję, władze zaczęły utrudniać Świadkom Jehowy działalność. 24 marca 1949 roku wydalono misjonarzy Biblijnej Szkoły Strażnicy – Gilead, którzy przybyli do Polski 19 marca 1947 roku. W ciągu dwóch lat podwoiła się liczba Świadków Jehowy i wyniosła w czerwcu 1947 roku 13 699 głosicieli, należących do 710 zborów. W 1950 roku łódzki oddział Towarzystwa Strażnica został splądrowany przez UB – pierwsze takie zajście miało miejsce już w lutym 1946 roku. Pod zarzutem rzekomego szpiegostwa na rzecz USA aresztowano członków zarządu; niedługo później aresztowano pozostałych pracowników.

Delegalizacja i działalność podziemna[edytuj | edytuj kod]

Nasza Służba Królestwa” z lat 50. XX w. w j. polskim wydawana wówczas w podziemiu

Po II wojnie światowej Świadkowie Jehowy działali na podstawie reskryptu Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego z 6 marca 1923 roku. Pismo Ministerstwa Administracji Publicznej z 30 czerwca 1947 roku, skierowane do Świadków Jehowy wskazuje, że władze „przyjęły do wiadomości” funkcjonowanie ich związku wyznaniowego. Na tej podstawie Świadkowie odrzucali późniejsze żądanie władz, domagających się rejestracji związku na zasadach dotyczących stowarzyszeń zwykłych[13]. Od 16 kwietnia 1950 rozpoczął się proces zbierania podpisów pod apelem sztokholmskim. Złożenia asygnaty pod nim wymagano również od Kościołów i związków wyznaniowych, a ewentualną odmowę złożenia podpisu traktowano jako poparcie dla „amerykańskich imperialistów” i sprzeciw wobec „pokojowej polityki” ZSRR. Odmowa złożenia asygnaty stała się więc dla komunistów dogodnym pretekstem do rozpoczęcia szykan wobec tej grupy wyznaniowej, tym bardziej, że składania podpisów pod apelem sztokholmskim odmawiali poszczególni wierni, którzy swoją postawę tłumaczyli neutralnością wobec polityki państwa. Stało się to przyczynkiem do szybkiej reakcji władz komunistycznych[20].

Najpierw 21 kwietnia 1950 roku UB wtargnęło do łódzkiego biura, a później 21 czerwca 1950 roku w nocy dokonano setek rewizji w domach Świadków Jehowy i 107 aresztowań[21]. 2 lipca 1950 Antoni Bida, dyrektor Urzędu do Spraw Wyznań zdelegalizował działalność Świadków Jehowy i arbitralnie ogłosił rozwiązanie ich organizacji z powodu prowadzenia „przestępczej działalności”, mogącej doprowadzić do „zagrożenia bezpieczeństwa, spokoju i porządku publicznego” (APG, UWG, sygn. 1377, k. 93). Kilka dni później miała miejsce konferencja, podczas której Minister Bezpieczeństwa Publicznego, Stanisław Radkiewicz określił Świadków Jehowy jako „szpiegów imperializmu siejących histerię wojenną”[22].

Cztery miesiące wcześniej liczebność Świadków Jehowy wynosiła około 18 tysięcy głosicieli w 864 zborach. Działalność znowu zaczęła być prowadzona konspiracyjnie. W roku 1954 z zachowaniem szczególnej ostrożności urządzono szereg kilkudniowych zgromadzeń dla pionierów, w trakcie których przedstawiono część tematów z nowojorskiego międzynarodowego kongresu z roku 1953. Represje UB dotknęły około 90 procent Świadków Jehowy w Polsce. Niektórych, jak np. J. Szlauera, zastrzelił podczas przesłuchań oficer UBP. Do końca 1956 roku zmarło 16 Świadków Jehowy w wyniku tortur lub odmowy udzielenia pomocy lekarskiej. Ponieważ działania UBP przynosiły skutek odwrotny od zamierzonego[23][24] (po 3 latach represji było w Polsce 37 411 Świadków Jehowy, co stanowiło ponad 80-procentowy wzrost), władze zaczęły łagodzić swoje postępowanie i stopniowo zaczęto nawet zwalniać z więzień (choć niektóre osoby otrzymały kilkunastoletnie, a nawet dożywotnie wyroki). Młodzi w wieku szkolnym za odmowę uczestniczenia w imprezach politycznych i manifestacjach komunistycznych oraz odmowę brania udziału w lekcjach przysposobienia wojskowego nierzadko byli wydalani ze szkół. Później starano się rozbić Świadków Jehowy od wewnątrz. Pojawiły się fałszywe wydania „Strażnicy” oraz szkalujące listy. W miarę upływu lat, gdy nie dostrzeżono zagrożenia ze strony Świadków Jehowy, sprzeciw władz malał. W latach 1956–1969 służba bezpieczeństwa — jak wynika z jej statystyk — wykryła i zlikwidowała 34 ośrodki produkcji i dystrybucji publikacji biblijnych. Około 50 drukarskich maszyn offsetowych udało się wyznawcom zbudować we własnym zakresie.

W maju 1963 roku uchwała siedmiu sędziów Sądu Najwyższego zezwoliła na indywidualne wyznawanie kultu religijnego, i na to stwierdzenie powoływali się Świadkowie Jehowy w czasie zatrzymań przez służby bezpieczeństwa podczas głoszenia lub zebrań religijnych.

W latach 60. XX w. frekwencja na rozprawach sądowych przeciw Świadkom Jehowy sięgnęła nawet 30 tysięcy osób rocznie. Co roku w więzieniach przebywało też około 300–350 Świadków Jehowy ze względu na odmowę pełnienia służby wojskowej. Wyroki skazujące zaprzestano wydawać w 1988 roku[25].

Począwszy od lat 70. XX w. Świadkowie Jehowy prowadzą latem grupową, wyjazdową działalność kaznodziejską na terenach, gdzie jest mniej głosicieli – tzw. ośrodki pionierskie.

W 1977 roku do Polski oficjalnie przyjechało trzech członków Ciała Kierowniczego: Frederick Franz, Teodor Jaracz i Daniel Sydlik, którzy spotkali się z niektórymi współwyznawcami w różnych częściach kraju, a w następnym roku Polskę odwiedzili Milton Henschel i Teodor Jaracz, którzy złożyli wizytę w Urzędzie do Spraw Wyznań[c].

W drugiej połowie lat 60. XX w. Świadkowie Jehowy zaczęli spotykać się latem większymi grupami w lasach, na tzw. konwencjach leśnych. Pod koniec lat 70. XX w. niektórym wyznawcom udało się wyjechać na kongresy międzynarodowe poza granice Polski — w roku 1978 najpierw do Lille we Francji oraz do Kopenhagi w Danii. Latem 1980 roku ok. 2000 Świadków Jehowy otrzymało oficjalne zezwolenie na wyjazd na kongres do Wiednia. Rok później do stolicy Austrii wyjechało na kongres ponad 5000 polskich Świadków Jehowy. W następnych latach władze zezwalały na organizowanie zgromadzeń w Polsce, na początku w halach – 1981 (w gdańskiej hali Olivii – 5751 obecnych, w mniejszej hali w Skawinie i w sali w Oświęcimiu), w 1982 roku (80 zgromadzeń w różnych halach w kraju), a potem już na stadionach sportowych (od roku 1983). W 1985 roku na czterech stadionach: w Chorzowie, Poznaniu, Wrocławiu i w Warszawie odbyły się pierwsze kongresy międzynarodowe w Polsce. Przemawiało czterech członków Ciała Kierowniczego Świadków Jehowy — Albert D. Schroeder, Milton George Henschel, Theodore JaraczDaniel Sydlik. Na tych kongresach w sumie było 94 134 obecnych, w tym delegaci z 16 krajów, ochrzczono 3140 osób.

Publikacje religijne drukowane były wcześniej w podziemnych drukarniach – tzw. „piekarniach”, a od roku 1983 zaczęto je oficjalnie sprowadzać z zagranicznych drukarni Towarzystwa Strażnica (od połowy 1988 roku wydania kolorowe czasopism „Strażnica” i „Przebudźcie się!”). W 1988 roku Polskę ponownie odwiedzili Milton Henschel i Teodor Jaracz z Ciała Kierowniczego.

Chrześcijańskie Pisma Greckie w Przekładzie Nowego Świata wydane w j. polskim w 1994 roku (cały Przekład Nowego Świata ukazał się w j. polskim w roku 1997)
Jeden z pięciu kongresów międzynarodowych, które odbyły się w ostatnich latach w Polsce (Poznań, 2009)
Kongres okręgowy – Szczecin, 2008
W Polsce głosiciele prowadzą ok. 56 tysięcy studiów biblijnych[26], a ok. 450 specjalnie przygotowanych kaznodziejów głosi w ponad 150 ośrodkach penitencjarnych i więzieniach
Zdecydowana większość zborów Świadków Jehowy w Polsce spotyka się we własnych Salach Królestwa. Na zdjęciu: kompleks 3 Sal Królestwa, z których w 2012 roku korzystało 7 zborów (Szczecin)
Zgromadzenie specjalne „Pozostały czas jest skrócony” na Sali Zgromadzeń w Sosnowcu

Ponowna legalizacja[edytuj | edytuj kod]

Świadkowie Jehowy w Polsce w celu ułatwienia importu swoich publikacji zarejestrowali w 1985 roku spółkę pod nazwą „Strażnica — Wydawnictwo Wyznania Świadków Jehowy w Polsce”[27].

12 maja 1989 roku Świadkowie Jehowy w Polsce zostali oficjalnie zarejestrowani pod nazwą „Strażnica – Towarzystwo Biblijne i Traktatowe. Zarejestrowany Związek Wyznania Świadków Jehowy” i zalegalizowani. Grupa jest wpisana do rejestru MSWiA pod numerem 34[28], obecnie jako „Świadkowie Jehowy w Polsce”[29].

Rozwój działalności[edytuj | edytuj kod]

W 1989 roku po raz drugi w Polsce odbyły się kongresy międzynarodowe – na trzech stadionach: w Chorzowie, Poznaniu i Warszawie. Na tych kongresach gościło 5 członków Ciała Kierowniczego oraz delegaci z ponad 37 krajów. Programu wysłuchało 166 518 obecnych, 6093 zostało ochrzczonych. Niektóre punkty programu tłumaczono na 16 języków[30].

W 1990 roku na Stadionie Dziesięciolecia w Warszawie, oprócz Polaków, obecnych było ponad 17 tysięcy delegatów zza wschodniej granicy. W późniejszych latach delegaci z Polski byli obecni na kongresach międzynarodowych w Niemczech (1990, 1998, 2006, 2009), Czechach (1991), Rosji (1992), Francji (1998, 2009), Stanach Zjednoczonych (1998, 2014), Kanadzie (1998), Szwecji (2012), Korei Południowej (2014), na Ukrainie (1993) i na Węgrzech (1991).

Na początku lat 90. XX w. rozpoczęto prowadzenie dla wytypowanych wyznawców kursów języka migowego, aby mogli oni w czasie działalności kaznodziejskiej dotrzeć do osób głuchoniemych/niesłyszących oraz prowadzić zebrania w języku migowym. W marcu 1991 roku liczba aktywnych głosicieli w Polsce przekroczyła 100 000 osób.

28 listopada 1992 roku oddano do użytku Biuro Oddziału w Nadarzynie. Na uroczystości otwarcia był obecny członek Ciała Kierowniczego Teodor Jaracz. Dzień później na specjalnym programie na warszawskim Torwarze obecni byli delegaci ze wszystkich zborów w Polsce.

W tym też okresie oddano do użytku wiele Sal Królestwa, a w późniejszych latach – także Sale Zgromadzeń: w Sosnowcu (Centrum Kongresowe) (1999)[d], Warszawie-Ursusie (2004), Lublinie (2000), Łodzi (1999), Malborku (2002)[e][31], Poznaniu (Stęszew) (2001), Skarbimierzu (2000) a w 2009 roku w Mostach k. Szczecina.

W roku 1993 w Polsce rozpoczęły się zajęcia ówczesnego Kursu Usługiwania.

W 1994 roku wydano w języku polskim Chrześcijańskie Pisma Greckie w Przekładzie Nowego Świata (Nowy Testament), a w 1997 roku całą Biblię – Pismo Święte w Przekładzie Nowego Świata. W roku 1996 Łodzi i w Warszawie odbył się kolejny kongres międzynarodowy w Polsce. Na corocznej uroczystości Wieczerzy Pańskiej (Pamiątce) w roku 1997 zebrało się 246 458 osób (najwięcej w dziejach wyznania w Polsce). Latem 1997 roku zorganizowano pomoc humanitarną (w tym remontowo-budowlaną) głównie dla współwyznawców poszkodowanych przez tzw. powódź tysiąclecia.

W 1999 roku na XIII Międzynarodowym Zjeździe Polskiego Towarzystwa Anestezjologii i Intensywnej Terapii w Łodzi Świadkowie Jehowy przedstawili ekspozycję na temat bezkrwawej chirurgii[32].

Na początku XXI w. rozpoczęto organizowanie kursów języków obcych, aby skuteczniej prowadzić ewangelizację wśród obcokrajowców.

W 2000 roku na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego w Olsztynie z 1954 roku i uniewinnił jednego z wyznawców, który od sierpnia 1952 roku do grudnia 1953 roku na terenie powiatów Pisz i Kolno był aktywnym członkiem związku pod nazwą Świadkowie Jehowy[33].

W czerwcu 2001 roku odbyła się 15. kolejna wizyta nadzorcy strefy. 23 czerwca w Centrum Kongresowym Świadków Jehowy w Sosnowcu przemówienie wygłosił Max H. Larson. 21 stycznia 2004 roku w Centrum Kultury Żydowskiej w Krakowie odbyła się polska premiera filmu Niezłomni w obliczu prześladowań – Świadkowie Jehowy a hitleryzm z udziałem przedstawicieli Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau oraz żyjących jeszcze wówczas trzech Świadków Jehowy – byłych więźniów tego obozu. Z kolei jesienią tego samego roku (2004) przez 2 miesiące w byłym hitlerowskim obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau, później przez 5 miesięcy (w 2006 roku) w Stutthof (KL)[34] oraz w Lublin (KL) (Majdanek)[35], w maju 2008 roku w byłym hitlerowskim Obozie karno-śledczym w Żabikowie[36], a wiosną 2009 roku również w Gross-Rosen, prezentowana była wystawa „Więzieni za wiarę – Świadkowie Jehowy a hitleryzm”, poświęcona ich zdecydowanej neutralności i martyrologii w okresie narodowego socjalizmu.

W 2004 roku zanotowano najwyższą dotąd liczbę aktywnych głosicieli w Polsce – 128 616. Wydano pierwszą publikację w polskim języku migowym.

27 października 2005 roku Sąd Najwyższy postanowił, że oświadczenie o niezgadzanie się na transfuzję krwi musi być respektowane, a lekarze powinni być przygotowani na stosowanie metod alternatywnych[37]. W sierpniu 2006 roku w Chorzowie i Poznaniu odbyły się po raz czwarty w Polsce kongresy międzynarodowe. Na te kongresy przybyło ok. 15 tys. delegatów zagranicznych oraz niektórzy z członków Ciała Kierowniczego[38]. W Polsce chrzest przyjęło wówczas łącznie 2037 osób.

W całym kraju ponad 450 odpowiednio przygotowanych kaznodziejów systematycznie odwiedza ponad 150 ośrodków penitencjarnych i więzień. Odpowiadają oni na średnio 20 listów miesięcznie kierowanych do Biura Oddziału z prośbami o literaturę biblijną, odwiedziny lub studium biblijne. W niektórych zakładach penitencjarnych regularnie są prowadzone zebrania chrześcijańskie oraz odbywają się indywidualne lub grupowe studia biblijne. Tylko w latach 2006 i 2007 ochrzczono 19 skazanych[39].

W czerwcu 2006 roku w ogólnopolskim konkursie Życie religijne w czasach PRL – jednostka, wspólnota, instytucja II nagroda zespołowa przypadła za pracę „... lecz Jehowa stał się moją podporą – Świadkowie Jehowy w rzeczywistości PRL”[40][f].

W lipcu 2007 roku na 22 kongresach ochrzczono 1093 osób[41].

17 maja 2008 roku, w związku z wizytą w Polsce nadzorcy strefy, zorganizowano na stadionie warszawskiej Legii zgromadzenie. Przemówienie przedstawił m.in. Richard Kelsey. Latem odbyły się 24 kongresy (w tym po raz pierwszy jeden w polskim j. migowym), ochrzczono 1052 osoby [42].

W lipcu 2009 roku w Poznaniu odbył się piąty tego rodzaju kongres międzynarodowy w Polsce (20 133 obecnych, delegacje z 10 krajów), z Ciała Kierowniczego przybył Samuel F. Herd, niektóre punkty programu były transmitowane na inne miejsca zgromadzeń.

W maju i czerwcu 2010 roku zorganizowano pomoc (głównie remontowo-budowlaną) dla współwyznawców poszkodowanych przez powódź. Odbyło się 26 kongresów w 4 językach, ochrzczono 1195 osób, po raz pierwszy przedstawiono program kongresu w języku angielskim i rosyjskim[43]. Pod koniec roku 2010 do kraju przybyli misjonarze ze 129. klasy Szkoły Gilead, aby pomóc w działalności wśród obcokrajowców w Polsce. Skierowani zostali do jednego z kieleckich zborów.

27 stycznia 2011 roku Sąd Najwyższy uchylił wyroki więzienia wydane w 1953 roku na pięcioro Świadków Jehowy, uwzględniając kasację wniesioną przez Rzecznika Praw Obywatelskich[44]. W kwietniu 2011 osiągnięto najwyższą liczbę pionierów pomocniczych w Polsce – 45 028. W różnych częściach kraju rozpoczęły się zajęcia Kursu dla Starszych (do roku 2014 skorzystało z niego ponad 9600 nadzorców).

W 2011 roku na 25 corocznych kongresach w Polsce zgromadziło się 147 513 obecnych, a chrzest przyjęło 1019 osób. Po raz kolejny program przedstawiono także w języku migowym, angielskim i rosyjskim[45].

29 kwietnia 2012 roku, w związku z wizytą w Polsce nadzorcy strefy, zorganizowano w Sali Zgromadzeń w Warszawie zgromadzenie, którego program był transmitowany do Sal Królestwa i kilku Sal Zgromadzeń w całej Polsce. Przemówienia i wykłady przedstawili: Viv Mouritz i Leon Weaver. Latem odbyły się 24 kongresy w 4 językach w 19 miastach.

W roku 2012 rozpoczęto przeprowadzanie reorganizacji zborów. We wrześniu 2012 roku osiągnięto nową najwyższą liczbę pionierów stałych: 8172. W grudniu 2012 roku w Biurze Oddziału rozpoczęły się zajęcia Kursu dla Nadzorców Podróżujących i Ich Żon (do marca 2014 roku odbyło się jedenaście takich kursów - klas)[46][47].

19 maja 2013 roku, w związku z wizytą w Polsce nadzorców strefy, zorganizowano w Sali Zgromadzeń w Warszawie zgromadzenie, którego program był transmitowany do większości Sal Królestwa i kilku Sal Zgromadzeń w całej Polsce (w innych został odtworzony jeszcze tego samego dnia). Przemówienia i wykłady przedstawili: Viv Mouritz, Warren Shefwelt i Richard Kelsey. Programu wysłuchało ponad 130 tys. osób. W lutym 2013 roku rozpoczęły się zajęcia Kursu Biblijnego dla Braci, a w kwietniu — pierwszej klasy Kursu Biblijnego dla Małżeństw[47] (do marca 2014 roku odbyły się trzy takie kursy: w Słupsku, Krakowie i Lublinie)[2]. Wdrożono program głoszenia publicznego ze stojakami[48]. W roku 2013 odbyło się 16 kongresów w 4 językach w 11 miastach kraju. We wrześniu 2013 roku osiągnięto nową najwyższą liczbę pionierów stałych: 8352[49].

23 marca 2014 roku, w związku z wizytą w Polsce członka Ciała Kierowniczego Davida Splane, zorganizowano w warszawskiej Sali Zgromadzeń zgromadzenie, którego program był transmitowany do większości Sal Królestwa i do wszystkich Sal Zgromadzeń w całej Polsce (w innych został odtworzony jeszcze tego samego dnia). W tym samym miesiącu, wśród absolwentów 136 klasy Szkoły Gilead, było małżeństwo z Polski[50]. Latem 2014 roku odbyło się 26 kongresów regionalnych w 19 miastach, w 4 językach: polskim, angielskim, rosyjskim i polskim migowym[51]. W lipcu 2014 roku wydano pierwszą publikację Świadków Jehowy w polskim alfabecie Braille'a. Tego samego miesiąca oprócz już działającej oficjalnej strony internetowej Świadków Jehowy jw.org w języku polskim[52]powstała również w polskim języku migowym[53].

Statystyki[edytuj | edytuj kod]

Liczba wyznawców według województw[edytuj | edytuj kod]

W wyniku Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2011 określono liczbę osób deklarujących swoją przynależność religijną do Świadków Jehowy[54]:

Świadkowie Jehowy
w poszczególnych województwach
(dane na 2011 rok za GUS)
Województwo Ludność Liczba wyznawców Udział w ludności (%)
dolnośląskie 2915241 15371 0,53
kujawsko-pomorskie 2097635 6616 0,32
lubelskie 2175700 10793 0,50
lubuskie 1022843 5329 0,52
łódzkie 2538677 8078 0,32
małopolskie 3337471 7245 0,22
mazowieckie 5268660 11817 0,22
opolskie 1016212 3749 0,37
podkarpackie 2127286 4030 0,19
podlaskie 1202365 2450 0,20
pomorskie 2276174 9406 0,41
śląskie 4630366 24084 0,52
świętokrzyskie 1280721 3092 0,24
warmińsko-mazurskie 1452147 4996 0,34
wielkopolskie 3447441 10530 0,31
zachodniopomorskie 1722885 9724 0,56
Polska[55] 38511824 137308 0,36

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Według Instytutu Pamięci Narodowej Świadkowie Jehowy byli najdłużej działającą w konspiracji nielegalną organizacją w PRL[56].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Zbory i grupy polskojęzyczne w krajach:
AustriaBelgiaDaniaFrancjaGrecjaHiszpaniaHolandiaIrlandiaIslandiaKanadaLitwaLuksemburgNiemcyNorwegiaStany ZjednoczoneSzwajcariaSzwecjaWielka Brytania

Uwagi

  1. W latach 2011–2013 trwała reorganizacja zborów, niektóre mniejsze liczebnie zbory zostały połączone.
  2. Na dzień 16.05.2014: 11 zborów i 27 grup polskiego języka migowego oraz 12 zborów i 25 grup obcojęzycznych: angielskojęzyczne 6 zborów i 9 grup, ormiańskojęzyczny 1 zbór i 1 grupa, rosyjskojęzyczne 3 zbory i 8 grup, bułgarskojęzyczny 1 zbór i 2 grupy, rumuńskojęzyczna 1 grupa, ukraińskojęzyczny 1 zbór, hiszpańskojęzyczna 1 grupa, chińskojęzyczna 1 grupa, litewskojęzyczna 1 grupa, i wietnamskojęzyczna 1 grupa (dane według raportów wyszukiwarki zborów na oficjalnej stronie Świadków Jehowy (jw.org) z dnia 16.05.2014).
  3. W czasie zakazu z nieoficjalną wizytą przebywał w Polsce również trzeci prezes Towarzystwa Strażnica Nathan Knorr wraz z żoną (zob. Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy, 1 lipca 2004, ss. 23–29)
  4. 19 czerwca 1999 roku na uroczystości otwarcia Sal Zgromadzeń w Sosnowcu, Łodzi i Warszawie (ul. Szwedzka) wzięli udział dwaj członkowie Ciała Kierowniczego: Teodor Jaracz i Daniel Sydlik.
  5. Na uroczystości otwarcia Sali Zgromadzeń główne przemówienie okolicznościowe wygłosił członek Ciała Kierowniczego Świadków Jehowy Guy H. Pierce.
  6. Konkurs organizowany przez Fundację im. Stefana Batorego i Ośrodek KARTA.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Rocznik Świadków Jehowy 2014. Nowy Jork: Towarzystwo Strażnica, 2014, s. 178–187.
  2. 2,0 2,1 Nasza Służba Królestwa wrzesień 2014, s. 4
  3. Watchtower: Biuro Oddziału w Polsce (pol.). www.jw.org. [dostęp 2013-12-12].
  4. Folder „Sala Zgromadzeń Świadków Jehowy Skarbimierz”
  5. Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy 1892, s. 1370 (ang.)
  6. Rocznik Świadków Jehowy 1994, s. 177
  7. Leksykon Religioznawczy pod redakcją Witolda Tylocha, Wyd. Współczesne, Warszawa 1988, ss. 256, 257.
  8. Rosyjski Zbiór Praw, poz. 1728
  9. Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy 1 grudnia 1911, s. 4934 (ang.)
  10. Rocznik Świadków Jehowy 1994, s. 180
  11. Rocznik Świadków Jehowy 1994, s. 184
  12. Archiwum UW w Olsztynie, t. 73, dok. 37. Decyzja wojewody z dnia 20. III 1948 r. Coroczne wykazy Referatu ds. Wyznań
  13. 13,0 13,1 Aleksandra Namysło. Tchórze? Szpiedzy? Wywrotowcy? Władze województwa śląskiego wobec Świadków Jehowy w pierwszych latach powojennych. „Biuletyn IPN”, s. 58, marzec 2004. Dom Wydawniczy Bellona. ISSN 1641-9561. 
  14. Rocznik Świadków Jehowy 1994. Nowy Jork: Towarzystwo Strażnica, 1994, s. 190.
  15. Rocznik Świadków Jehowy 1994, s. 196
  16. Rocznik Świadków Jehowy 1938, s. 145 (ang.)
  17. Lojalni i niezłomni dawniej i dziś. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”, s. 25-27, 15 października 2004. ISSN 1234-1150. 
  18. Głos Wolnych, 25.07.1948
  19. Rocznik Świadków Jehowy 1994, s. 215
  20. Jerzy Rzędowski. Najdłuższa konspiracja PRL?. „Biuletyn IPN”, s. 45, marzec 2004. Dom Wydawniczy Bellona. ISSN 1641-9561. 
  21. Instytut Pamięci Narodowej: Śledztwa w biegu. Zbrodnie komunistyczne par. 3 (pol.). ipn.gov.pl, sierpień 2013. [dostęp 2013-11-26].
  22. Anna Chabasińska: Polityka władz wobec mniejszości wyznaniowych w Polsce w latach 1945-1956. Sulechów: 2009, s. 18, seria: Studia Lubuskie tom V.
  23. Rocznik Świadków Jehowy 1994, s. 222–224
  24. Kazimierz Urban. Zwalczani i koncesjonowani. O mniejszościach wyznaniowych w PRL z Kazimierzem Urbanem rozmawia Barbara Polak. „Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej”. Nr 3 (38), s. 10, marzec 2004. ISSN 1641-9561. 
  25. Wojciech Modzelewski, Pacyfizm w Polsce, Warszawa 1996, s. 144.
  26. Nasza Służba Królestwa sierpień 2014 s. 4
  27. Rocznik Świadków Jehowy 1994, s. 246
  28. Kościoły i związki wyznaniowe wpisane do rejestru kościołów i innych związków wyznaniowych – Wyznania religijne Jagielloński Uniwersytet Trzeciego Wieku (utw.uj.edu.pl)
  29. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji: Kościoły i związki wyznaniowe wpisane do rejestru kościołów i innych związków wyznaniowych (pol.). mac.gov.pl, 2014-04-21. [dostęp 2014-06-22].
  30. Ciekawe szczegóły ze sprawozdania z różnych krajów. Opublikowane w Roczniku Świadków Jehowy na rok 1990, ss. 9–12
  31. Kolejna Sala Zgromadzeń Świadków Jehowy w Polsce. „Przebudźcie się!”, s. 16-19, 22 stycznia 2003. Watch Tower Bible and Tract Society. ISSN 1234-1169. 
  32. Przyszłość bezkrwawej chirurgii w Polsce. „Przebudźcie się!”, s. 16-19, 8 kwietnia 2000. Watch Tower Bible and Tract Society. ISSN 1234-1169. 
  33. Rzeczpospolita, 23.10.2000
  34. Wzruszająca wystawa w galerii Muzeum Stutthof, 2006-05-05, gdynia.naszemiasto.pl
  35. Muzeum na Majdanku, Muzeum Lubelskie w Lublinie, 30-06-2006
  36. Więzieni za wiarę. Świadkowie Jehowy a hitleryzm, zabikowo.home.pl
  37. Postanowienie Sądu Najwyższego sygn. akt. III CK 155/05
  38. „Dzieli nas język, ale łączy miłość”. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”, s. 7-10, 1 lipca 2007. Watch Tower Bible and Tract Society. 
  39. Wkrótce przestępczości „już nie będzie”. „Przebudźcie się!”. LXXXIX, s. 8, 9, luty 2008. Watch Tower Bible and Tract Society. ISSN 1234-1169. 
  40. Marcin Czyżewski: Żywieccy licealiści nagrodzeni za Kościół Jednej Doby, katowice.gazeta.pl, 2006-06-20
  41. Nasza Służba Królestwa listopad 2007, s. 4
  42. Nasza Służba Królestwa listopad 2008, s. 3
  43. Nasza Służba Królestwa listopad 2010, s. 4
  44. SN uchylił stalinowski wyrok na Świadków Jehowy, Polska Lokalna w Interia.pl, 27 stycznia 2011 (INTERIA.PL/PAP)
  45. Nasza Służba Królestwa listopad 2011, s. 4
  46. Nasza Służba Królestwa marzec 2014, s. 4
  47. 47,0 47,1 Nasza Służba Królestwa styczeń 2013, s. 4
  48. Nasza Służba Królestwa lipiec 2013, ss. 4–6
  49. Nasza Służba Królestwa luty 2014, s. 4
  50. Watchtower: Zakończenie nauki przez 136 klasę Biblijnej Szkoły Strażnicy — Gilead (pol.). jw.org, 2014-04-21. [dostęp 2014-04-22].
  51. Wyszukiwarka kongresów na jw.org
  52. Watchtower: Oficjalna strona internetowa Świadków Jehowy w języku polskim (pol.). jw.org.
  53. Watchtower: Oficjalna strona internetowa Świadków Jehowy w polskim języku migowym (pol.). jw.org.
  54. GUS: Wybrane tablice dotyczące przynależności narodowo-etnicznej, języka i wyznania - Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2011
  55. Ludność. Stan i struktura demograficzno-społeczna. Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2011. Główny Urząd Statystyczny, 2013, s. 99. ISBN 978-83-7027-521-1. (ang.)
  56. „Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej” nr 3(38) 2004, str. 42–49.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons