Świdośliwa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Świdośliwka
Amelanchier ovalis
Amelanchier ovalis
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad różowych
Rząd różowce
Rodzina różowate
Rodzaj świdośliwka
Nazwa systematyczna
Amelanchier Medik.
Philos. Bot. 1: 155. Apr 1789
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Świdośliwka, świdośliwa (Amelanchier Medik.) – rodzaj krzewów lub niewielkich liściastych drzew z rodziny różowatych. Ogółem znanych jest około 25 gatunków, z czego największe areały skupiają się w Kanadzie i krajach europejskich: Finlandii, Litwie i Łotwie. Ostateczna systematyka rodzaju Amelanchier długo stanowiła problem, spowodowany niemożnością oszacowania właściwiej liczby przynależnych do rodzaju gatunków (rozbieżność od 6 do 30). Głównym źródłem trudności była zmienność osobnicza, spowodowana apomiksją i poliploidyzacją. Rodzaj ceniony ze względu na jadalne owoce. Gatunkiem typowym jest Amelanchier ovalis Medikus[2].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Roślina dorasta do 0,2-20 m wysokości, występuje w warunkach naturalnych w formie luźnych kolonii, lub zbitych kęp. Kora szara lub rzadziej brązowa, początkowo gładka, później z licznymi nierównościami i pęknięciami.
Liście
Liście proste, lancetowate do eliptycznych lub owalnych, o wymiarach 0,5-10 × 0,5-5,5 cm, cienkie.
Kwiaty
Świdośliwa tworzy okresowe kwiatostany złożone z 1-20 kwiatów, stojące lub opadające. Kwiaty złożone z pięciu białych (rzadziej różowawych, żółtych lub czerwonawych) płatków. Kwiaty pojawiają się wczesną wiosną.
Owoce
Owoce – zwane jagodami, choć botanicznie są to owoce jabłkowate, mają barwę czerwoną, purpurową do prawie czarnej w fazie dojrzałości zbiorczej, 5-15 mm średnicy, słodkie, dojrzewają w okresie letnim.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Synonimy[3]

Malacomeles (Decne.) Engl., Peraphyllum Nutt.

Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (2001...)

Rodzaj z plemienia Pyreae, podrodziny Spiraeoideae (dawniej Pomoideae) z rodziny różowatych Rosaceae, rzędu różowców Rosales w obrębie kladu różowych obejmującego część roślin okrytonasiennych[4][1].

Wybrane gatunki[5][3]

Zastosowania i uprawa[edytuj | edytuj kod]

Owoce kilku gatunków są doskonałe do jedzenia na surowo, choć ich popularność wśród ptaków znacznie utrudnia zbiory. W krajach, w których uprawa jest rozpowszechniona na większą skalę owoce wykorzystywane są w przemyśle przetwórczym. Sadzone również w przydomowych ogródkach jako drzewa owocowe są źródłem smacznych jagód wykorzystywanych do ciast i dżemów. Niektóre gatunki są bardzo popularne jako krzewy ozdobne, uprawiane dla ich kwiatów, i wdzięcznie przebarwiających się jesienią liści. Wszystkie odmiany mają zbliżone wymagania – dobrze przepuszczalną glebę, odkryte stanowiska, zapewniające właściwą cyrkulację powietrza, chroniące przed chorobami liści i właściwe nawodnienie, szczególnie w okresie suszy. Drewno świdośliwy jest brązowe, twarde i ciężkie. Twardziel barwy czerwonawo-brązowej, biel jaśniejsza. Wykorzystywane do produkcji stylisk, rękojeści i wędek.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-01-25].
  2. Amelanchier (ang.). Index Nominum Genericorum (ING). [dostęp 2010-01-25].
  3. 3,0 3,1 Species Records of Amelanchier (ang.). Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-01-25].
  4. D. Potter, T. Eriksson, R. C. Evans, S. Oh, J. E. E. Smedmark, D. R. Morgan, M. Kerr, K. R. Robertson, M. Arsenault, T. A. Dickinson, C. S. Campbell. Phylogeny and classification of Rosaceae. „Plant Systematics and Evolution”. 266, s. 5-43, 2007. doi:10.1007/s00606-007-0539-9. 
  5. Włodzimierz Seneta: Drzewa i krzewy liściaste A–B. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1991. ISBN 83-01-10135-0.
  6. 6,0 6,1 6,2 B. Tokarska-Guzik, Z. Dajdok, M. Zając, A. Zając, A. Urbisz, W. Danielewicz: Rośliny obcego pochodzenia w Polsce ze szczególnym uwzględnieniem gatunków inwazyjnych. Warszawa: Generalna Dyrekcja Ochrony Srodowiska, 2012. ISBN 978-83-62940-34-9.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]