Świetlik nadobny
| Świetlik nadobny | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | Euphyllophyta |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Klad | astrowe |
| Rząd | jasnotowce |
| Rodzina | zarazowate |
| Rodzaj | świetlik |
| Gatunek | świetlik nadobny |
| Nazwa systematyczna | |
| Euphrasia picta Wimm. Fl. Schles. ed. 3: 407 1857. |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Świetlik nadobny, świetlik bezostny (Euphrasia picta Wimm.) – gatunek rośliny należący do rodziny zarazowatych (Orobanchaceae).
Spis treści |
[edytuj] Rozmieszczenie geograficzne
Endemit tatrzański. Według słowackiego botanika Králika najbardziej podobny jest do gatunków Euphrasia tatrae i Euphrasia frigida występujących w arktycznych oraz subarktycznych regionach Europy i Ameryki Północnej. W Polsce znane jest tylko jedno stanowisko tego gatunku. Znajduje się w Tatrach na wysokości ok. 1550 m n.p.m., pomiędzy Morskim Okiem a Czarnym Stawem pod Rysami. W słowackich Tatrach znane są 4 stanowiska: dwa w Dolinie Cichej i dwa w jej odnodze – Dolinie Tomanowej Liptowskiej[2].
[edytuj] Morfologia
- Łodyga
- Wzniesiona, nierozgałęziona lub mało rozgałęziona. Osiąga wysokość 5-15(25) cm[3].
- Liście
- Ulistnienie naprzeciwległe. Dolne liście okrągłoklinowate, górne i przysadki okrągłojajowate lub okrągłe. Brzegi liści z 3-5 ząbkami z każdej strony. Wszystkie liście mają tępy koniec, a ząbki przysadek są tępawe lub słabo zaostrzone, nigdy jednak nie maja ości. Wszystkie liście pokryte są krótkimi szczecinkami, ale bez gruczołów[3]. Na dolnej stronie koliste hydatody z pustym środkiem[2].
- Kwiaty
- Grzbieciste białe lub liliowe o szerokich łatkach. Górna warga jest fioletowa, dolna ciemno prążkowana i pokryta żółtymi plamkami. Rurka korony wydłuża się podczas kwitnienia osiągając długość 10-14 mm. Szyjka słupka podczas kwitnienia jest niemal prosta[3].
- Owoce
- Torebka pokryta delikatnymi i prostymi szczecinkami[3].
[edytuj] Biologia i ekologia
Roślina jednoroczna, półpasożyt zdolny do przeprowadzania fotosyntezy, a od innych roślin pobierający ssawkami wodę z solami mineralnymi. W Tatrach występuje na halach w reglu górnym i piętrze halnym. Kwitnie w sierpniu[2].
[edytuj] Nazewnictwo
- Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski oraz Rośliny polskie Wł. Szafera podają nazwę świetlik nadobny, w Czerwonej księdze Karpat polskich gatunek ten jest opisany jako świetlik bezostny (Euphrasia exaristata Smejkal).
- Synonimy nazwy naukowej[4]:
- Euphrasia exaristata Smejkal
- Euphrasia minima Schloss.
- Euphrasia officinalis subsp. versicolor (A.Kern.) Vitek
- Euphrasia picta Beck
- Euphrasia picta subsp. arguta (F.Towns.) P.F.Yeo
- Euphrasia praecox Vollm.
- Euphrasia simonkaiana Degen & Lengyel
- Euphrasia versicolor A.Kern.
[edytuj] Zagrożenia
Według kryteriów IUCN w Polsce gatunek zagrożony wymarciem (kategoria zagrożenia VU). Jedyne stanowisko liczy kilkaset osobników, jednak znajduje się blisko popularnego szlaku turystycznego na Rysy i potencjalnie jest zagrożone wydeptaniem. Wskazany jest monitoring tego stanowiska[2].
Przypisy
- ↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-03-24].
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
- ↑ The Plant List Euphrasia picta. [dostęp 20011-03-30].
