Świetlisty Szlak

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Information icon.svg Zobacz też: Wojna domowa w Peru.
Komunistyczna Partia Peru - Świetlisty Szlak
PCP-SL
Komunistyczna Partia Peru - Świetlisty Szlak
Bandera Świetlistego Szlaku
Państwo  Peru
Historia
Sformowanie 17 maja 1980
Rozformowanie -
Pierwszy dowódca Abimael Guzmán
Dane podstawowe
Obecny dowódca Víctor Quispe Palomino
Liczebność 4,200 (2012)[1]
Wojskowy budżet
Komunistyczna Partia Peru - Świetlisty Szlak
Sendero Luminoso
Data założenia 1980
Deklarowana
ideologia polityczna
maoizm
Deklarowane
poglądy gospodarcze
centralne planowanie
Barwy czerwień

Świetlisty Szlak oficjalnie Komunistyczna Partia Peru - Świetlisty Szlak (hiszp. Sendero Luminoso) – maoistowska organizacja partyzancka posługująca się metodami terrorystycznymi, działająca na terenie Peru[2]. Celem organizacji jest zastąpienie burżuazyjnych instytucji peruwiańskich, chłopskimi rządami rewolucyjno-komunistycznymi, działającymi poprzez maoistowską koncepcję Nowej Demokracji. Ugrupowanie uważało że poprzez wprowadzenie dyktatury proletariatu, spowoduje rewolucję kulturalną a ostatecznie doprowadzi do rewolucji światowej. Przedstawiciele grupy uważali że istniejące kraje socjalistyczne były rewizjonistyczne i że to Świetlisty Szlak jest awangardą światowego ruchu komunistycznego.

W 1980 roku, wywołała konflikt zbrojny, w którym uczestniczyła jako główny przeciwnik rządu do czasu schwytania jej lidera Abimael Gázmana Reynoso w 1992 roku. W latach 90., w okresie fujimorizmu walka rządu z organizacją traktowana była przez rząd jako pretekst do rządów autorytarnych i zwalczania legalnej opozycji. Ideologia i taktyka Świetlistego Szlaku wpłynęła na inne maoistowskie grupy powstańcze zwłaszcza Komunistyczną Partię Nepalu (maoistowską) i partie skupione w Revolutionary Internationalist Movement[3]. Od niedawna w Peru działa organizacja MOVADEF powiązana ze Świetlistym Szlaku. Odżegnuje się ona od walki zbrojnej, domaga wypuszczenia na wolność Guzmána, przerwania działań zbrojnych i demokratyzacji kraju.

Jest powszechnie potępiana ze względu na krajowe i międzynarodowe organizacje ze względu na stosowaną przez organizację przemocy; wobec chłopów, liderów związkowych, ataki na infrastrukturę krajową (drogi, mosty, koleje, rafinerie itp.) jak i cywilów, policjantów i wojskowych[4]. Uważana za organizację terrorystyczną przez państwo Peru, Unię Europejską[5] i Kanadę, które zakazują wsparcia finansowego organizacji. Ponadto, Świetlisty Szlak znajduje się na liście zagranicznych organizacji terrorystycznych Departamentu Stanów Zjednoczonych[6] i znajduje się na liście organizacji terrorystycznych UE[7].

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Organizacja obok kilku innych partii politycznych posługuje się tytułem Komunistycznej Partii Peru, do nazwy tej odwołuje się zazwyczaj w swoich publikacjach. Potocznie określana jest jako Świetlisty Szlak aby odróżnić ją od innych partii komunistycznych działających pod podobną nazwą. Maksyma Świetlisty Szlak została użyta przez niezwiązanego w ruchem José Carlosa Mariáteguie, założyciela pierwszej w historii Peru partii komunistycznej. Na okładce gazety partii Mariáteguie pojawiała się maksyma:

Marksizm-leninizm otworzy drogę do świetlistej rewolucji[8]

Zwolennicy grupy nazywani są spacerowiczami. Wszystkie dokumenty, papiery i inne materiały stworzone przez organizację podpisywane są jako Komunistyczna Partia Peru (PCP). Historycy i naukowcy określają ją jako PCP-SL. CVR (Komisja Prawdy i Pojednania) definiuję Świetlisty Szlak w następujący sposób:

Komunistyczna Partia Peru, znana jako Świetlisty Szlak (PCP-SL) jest organizację wywrotową i terrorystyczną, która w maju 1980 roku wywołała konflikt zbrojny przeciwko społeczeństwu i państwu peruwiańskiemu. CVR ustalił, że w trakcie tego najbardziej brutalnego w historii republiki konfliktu, PCP-SL popełnił poważne przestępstwa w wysokości zbrodni przeciwko ludzkości i był odpowiedzialny za 54% zgonów związanych z CVR. Według obliczeń, CVR szacuje, że całkowita liczba ofiar śmiertelnych spowodowanych przez PCP-SL wynosi 31.331 osób[9]

Początek[edytuj | edytuj kod]

Świetlisty Szlak jest grupą maoistowską komunistyczną powstałą w późnych latach 60., jej założycielem był ówczesny profesor filozofii Abimael Guzmán (określany przez zwolenników pod pseudonimem prezydent Gonzalo), którego teorie stworzył podstawę doktrynalną bojowników maoistowskich. Świetlisty Szlak oddzielił się od Komunistycznej Partii Peru - Bandera Roja (Czerwony Sztandar), która z kolei oddzieliła się od Komunistycznej Partii Peru która jest pochodną Socjalistycznej Partii Peru założonej w 1928 roku przez José Carlosa Mariátegui[10].

Pierwszą bazą organizacji stał się Narodowy Uniwersytet San Cristobal de Huamanga, gdzie Guzmán wykładał filozofię. Uczelnia niedawno została otwarta po zamknięciu jej prawie pięćdziesiąt lat temu, wielu ówczesnych studentów przyjęło radykalną ideologię Świetlistego Szlaku. W latach 1973 i 1975, Świetlisty Szlak przejął kontrolę nad radami studenckich uczelni Huancayo Center i Cantuta i opracował znaczącą obecność Narodowym Uniwersytecie Inżynierii i Narodowym Uniwersytecie San Marcos w Limie. Jakiś czas później organizacja przegrała kilka wyborów na uniwersytetach, w tym na San Cristobal de Humanga, po tym Guzman postanowił opuścić uczelnię.

Na początku 1980 roku, Świetlisty Szlak zorganizował serię tajnych spotkań w Ayacucho, spotkania te znane są jako druga sesja plenarna Komitetu Centralnego[11]. Powołano Rewolucyjną Dyrekcję mającą charakter polityczny i wojskowy, nakazała ona milicją przenieść się do strategicznych obszarów w prowincjach, aby rozpocząć walkę zbrojną. Grupa założyła pierwszą szkolę wojskową, gdzie bojownicy zostali poinstruowani w taktyce i użyciu broni. Prowadzono również zajęcia "krytyki i samokrytyki" praktyki leninowskiej, których celem było uniknięcie powtarzanych błędów i pozbycie się złych nawyków pracy. W okresie działalności Pierwszej Szkoły Wojskowej, Guzman stał się najbardziej widocznym i niekwestionowanym liderem Świetlistego Szlaku[12].

Wojna partyzancka[edytuj | edytuj kod]

Obszar na którym prowadził działalność Świetlisty Szlak

Kiedy wojskowy rząd Peru po raz pierwszy raz od kilkunastu lat pozwolił na zorganizowanie wyborów, Świetlisty Szlak był jedną z niewielu grup lewicowych, które nie wzięły udziału w wyborach, zamiast tego organizacja zdecydowała się rozpocząć walkę zbrojną w północnych prowincjach departamentu Ayacucho. 17 maja 1980 roku, w przededniu wyborów prezydenckich, Świetlisty Szlak spalił karty do głosowania Chuschi Ayacucho. Był to pierwszy akt terrorystyczny przeprowadzony przez organizację. Sprawcy zostali szybko złapani a do miejscowości dostarczono nowe karty, incydent ten wzbudził bardzo małą uwagę peruwiańskiej prasy[13][14].

Przez lata 80., wzrosła liczba bojowników organizacji i kontrolowane przez nią tereny szczególnie w centralnych górach. Organizacja otrzymała wsparcie od chłopów, wypełniając ich pustkę pozostawioną przez rząd i zapewniając im "ludową sprawiedliwość". Wielu mieszkańców peruwiańskich wiosek odczuwało współczucie dla Świetlistego Szlaku, szczególnie w ubogich i zaniedbanych regionach Ayacucho, Apurimac i Huancavelice[15]. Pewną popularność zdobyły praktyki zarządzania Świetlistego Szlaku m.in. zabijanie bydła należącego do złodziei[16]. Jednakże tylko niewielka część rolników przyjęła entuzjastycznie filozofię maoistowską i doktrynę Szlaku[17].

Obecność Świetlistego Szlaku w regionie została zwiększona ze względu na letnią odpowiedź rządu na rebelię. Przez długi czas, rząd po prostu ignorował Świetlisty Szlak, uważając ruch za nieszkodliwy lub łagodny. Przez ponad rok rząd odmawiał ogłoszenia w regionie stanu wyjątkowego. Minister spraw wewnętrznych, José María de la Jara, wierzył, że grupa może zostać szybko pokonana w wyniku działań policji. Przydent Fernando Belaúnde Terry który doszedł do władzy w 1980 roku, nie był chętny do oddania władzy siłom zbrojnym, mając na względzie to że jego pierwszy rząd został obalony w wyniku wojskowego zamachu stanu. 29 grudnia 1981 roku rząd ogłosił "strefę awaryjną" w trzech andyjskich regionach Ayacucho, Huancavelice i Apurímac i przyznał wojsku uprawnienia pozwalające zatrzymać podejrzane osoby. Wojsko nadużywało uprawnień, aresztując dziesiątki niewinnych ludzi, czeto poddając ich w czasie przesłuchań torturom[18] i gwałtom[19].

W niektórych obszarach, wojsko przeszkoliło i zorganizowało chłopów, tworząc antyrebelianckie bojówki zwane "rondas". Mimo wsparcia ze strony państwa były one na ogół słabo wyposażone. Rondas dokonało ataków na partyzantów, do pierwszego ataku doszło w styczniu 1983 roku, gdy w pobliżu Huata, "ronderos" zabiło 13 partyzantów, w marcu ronderos brutalnie zabiło Olegário Curitomaye, jednego z dowódców miasta Lucanamarca. Zabrali go do centrum miasta, ukamienowali, wrzucili na stos, podpalili a na końcu zastrzelili[20].

W odpowiedzi w kwietniu Świetlisty Szlak wkroczył do miejscowości Yanaccollpa, Ataccara, Llacchua, Muylacruz i Lucanamarca, w prowincji Huanca Sancos, w tym co stało się znane jako masakra Lucanamarca zginęło 69 osób. Była to pierwsza masakra chłopów dokonana przez partyzantkę. Do podobnych wydarzeń doszło w Hauyllo w dystrykcie Tambo, gdzie partyzanci zabili 47 chłopów, w tym 14 dzieci w wieku od czterech do piętnastu lat[21]. Do kolejnej masakry doszło 29 kwietnia w Marcas[22]. Szlak otworzył obozy pracy dla zbuntowanych chłopów. Więźniowie uprawiali ziemię i pracowali na polach koki. Głód i ubóstwo było powszechne, a ucieczka była karana natychmiastowym wyrokiem[23].

Działalność Szlaku nie ograniczyła się wyłącznie do wsi. Organizacja przeprowadziła atak na infrastrukturę w Limie, w czasie którego zginęli cywile. W 1983 roku, przeprowadzono sabotaż wież elektrycznych, powodując w miastach zaciemnienie, podpalono również i zniszczono zakład przemysłowy Bayer. W tym samym roku pod siedzibę partii rządzącej, Akcji Ludowej, podłożono bomby. Eskalacja działań w Limie nastąpiła w czerwcu 1985 roku, gdy wysadzono wieże przesyłu energii elektrycznej tworząc zaciemnienie a w pobliżu pałacu rządowego i pałacu sprawiedliwości zdetonowano samochody pułapki. Organizację obarczono również winą za zbombardowanie centr handlowych[24]. W jednym ze swoich ostatnich ataków w Limie, 16 lipca 1992 roku, grupa zdetonowała bombę na ulicy Tartara w biznesowej dzielnicy Miraflores. W zamachu zginęło 25 osób a rannych zostało 155[25].

W tym okresie, organizacja zabiła wiele konkretnych osób, zwłaszcza liderów innych lewicowych grup, działaczy lokalnych partii politycznych, związków zawodowych i organizacji chłopskich, z którzy niektórzy byli marksistami i przeciwnikami Szlaku. 24 kwietnia 1985 roku w dniu wyborów prezydenckich, grupa próbowała zabić Domingo García Rade, Przewodniczącego Krajowej Rady Wyborczej, poważnie go raniąc i zadając śmiertelne rany jego kierowcy. W 1988 roku, zamordowany został Constantin Gregory, obywatel USA pracujący dla Agencji Stanów Zjednoczonych ds. Rozowju Międzynarodowego. 4 grudnia tego samego roku zginęło dwóch Francuzów[26]. W sierpniu 1991 roku grupa zabiła jednego włoskiego i dwóch polski księży w regionie Ancash[27]. W Limie Szlak rozpoczął penetrację dzielnic nędzy zwanych jako Huaycán (znajdują się w obecnej dzielnicy Ate) i Villa El Salvador. W lutym w Villa El Salvador zabito Marię Elenę Moyano, działaczkę znaną z pracy socjalnej i antysenderizmu[28].

Do tej pory przedmiotem kontrowersji jest wiarygodność sprawozdań dotyczących Świetlistego Szlaku, działalność organizacji jest dobrze udokumentowana. Lisa North, ekspert ds. Peru na Uniwersytecie w Yorku zauważała że Świetlisty Szlak przeprowadzał zamachy z brutalną precyzją[29]. W jednym z dokumentów organizacji grupa odrzuca prawa człowieka uważając hasło takie jak wolność, równość i braterstwo są burżuazyjne i służą ziemiańsko-biurokratycznemu państwu[30].

Do 1991 roku, Świetlisty Szlak miał kontrolę nad wieloma wsiami w centralnym i południowym Peru oraz wykazywał dużą obecność na przedmieściach Limy, w tym czasie Szlak kontrolował aż 40% kraju[31]. Jako organizacja rósł w siłę, wokół Guzmána powstał kult jednostki. Oficjalną ideologię organizacji przestał być "marksizm-leninizm-maoizm", idee tą zastąpił "marxismo-maoísmo-leninismo-pensamiento Gonzalo"[32]. Szlak walczył z inną peruwiańską grupą partyzancką, Ruchem Rewolucyjnym im. Tupaca Amaru[33] oraz z organizowanymi przez rząd grupami samoobrony Campesino.

Poparcie[edytuj | edytuj kod]

Chociaż Świetlisty Szlak dość szybko przejął kontrolę nad dużymi obszarami Peru, wkrótce w obliczu poważnych problemów nigdy nie udało mu się uzyskać poparcia większości społeczeństwa. według sondaży z czerwca 1988 roku tylko 15% społeczeństwa uważało że działania ruchu są uzasadnione, w 1991 roku podobnego zdania było 17%[34]. W czerwcu 1991 w ankiecie przeprowadzonej wśród najuboższych 11% ankietowanych przyznało że ma pozytywną opinię na temat organizacji, 31% odmówiło odpowiedzi, 58% wykazało dezaprobatę działalnością ruchu[35]. W sondażu z września 1991 roku, 21% ankietowanych stwierdziło że w Limie, organizacja nie zabiła niewinnych ludzi. Ten sam sondaż wykazał że 13% uważa że społeczeństwo będzie bardziej sprawiedliwe jeśli wojnę wygra Świetlisty Szlak, 22% uważało że że Świetlisty Szlak zapewni równość na tym samym poziomie co obecny rząd[36].

Wielu chłopów nie było zadowolonych z działania Szlaku z różnych powodów, m.in. z powodu braku szacunku organizacji dla rodzimych instytucji i kultury[37] oraz brutalności organizacji. W niektórych częściach popularne było karanie i zabijanie bydła złodziei, choć uczestnicy ruchu zabili też m.in. liderów ludowych czy chłopów za drobne przestępstwa. Chłopi zostali też urażeni nakazem organizacji o zakazie grzebania przeciwników Szlaku. Świetlisty Szlak prowadził politykę zamykania małych, wiejskich rynków w celu likwidacji drobnego kapitalizmu i spowodowania głodu w stolicy Peru, Limie[38]. Jako organizacja maoistów, Szlak był przeciwny wszelkim formom kapitalizmu. W kilku obszarach Peru, Świetlisty Szlak rozpoczął niepopularne kampanię dotyczące np. zakazu działania partii politycznych[39] czy spożywania alkoholu[40].

Odpowiedź rządu i nadużycia[edytuj | edytuj kod]

W 1991 roku prezydent Alberto Fujimori wydał ustawę, nadającą bojówkom rondas status prawny, od tego czasu zostały one oficjalnie nazwane Comités de auto defensa ("komitety samoobrony"). Zostały one oficjalnie uzbrojone, zazwyczaj w dubeltówki oraz przeszkolone przez peruwiańską armię. Według rządu w 2005 roku działało 7,226 komitetów samoobrony[41]. Początkowo wysiłku rządu w walce z Świetlistym Szlaku nie był zbyt obiecujące i skuteczne. Jednostki wojskowe dokonały wielu naruszeń praw człowieka, co spowodowało że w oczach wielu osób Świetlisty Szlak uważany był za mniejsze zło. Wojsko używało nadmiernej siły i zabiło wielu niewinnych cywilów, rząd zniszczył wiele wsi i zabijał rolników podejrzanych o wspieranie Szlaku. Wiele zbrodni zostało popełnionych przez funkcjonariuszy Krajowej Służby Wywiadu i Służby Wywiadu Armii, Grupa Colina dokonała masakr w La Cantuta i w Barrios Altos[42][43].

W nocy 12 września 1992 roku (o 20:45), schwytany został Abimael Guzman Reynoso, główny przywódca Świetlistego Szlaku, akcję przeprowadził Gein (Grupa Specjalna Wywiadu). W czasie jego zatrzymania przebywał w towarzystwie czterech kobit, w tym swojej drugiej żony Eleny Iparraquirre. Kolejną z kobiet była Laura Zambrano Padilla, odpowiedzialna za zbieranie haraczy od handlarzy narkotykami oraz Maria Pantoja i Maritza Garrido Lecca. Guzman wraz z innymi przywódcami organizacji przebywał w studiu tańca w dzielnicy Limy, Suquillo. Akcja była efektem miesięcznej obserwacji grupy senderistów. Po śledzeniu Guzmana został on zaatakowany po tym jak był odwiedzany przez podejrzanych bojowników Szlaku. Inspektorzy policji, przebrani za m.in. śmieciarzy, śledzili Guzmana, miejsca w których przebywał, wyrzucane przedmioty i jego stan zdrowia, w wyniku kontroli śmieci w mieszkaniu znaleziono kilka leków stosowanych w leczeniu łuszczycy, choroby na którą cierpiał Guzman. Policji udało się zdobyć także inne ważne dane organizacji[44]. Wkrótce po schwytaniu Guzmana, pojmana została również większość pozostałych przywódców organizacji[45].

W tym samym czasie, bez dowódcy, organizacja zaczęła tracić inicjatywę odnosząc straty w walkach z patrolami chłopskimi, walki te podzieliły organizację na kilka regionalnych frontów pod przewodnictwem kilku dowódców, z których wielu zostało skierowanych do siebie. Po tym gdy Guzmán wezwał do rozmów pokojowych z rządem, wewnątrz organizacji doszło do rozłamu na zwolenników rozmów z rządem i ich przeciwników[46]. Główną funkcję Guzmana przejął Oscar Ramirez Durand, alias Feliciano, który został schwytany w mieście Huancayo w 1999 roku. Po jego schwytaniu grupa została niemal w całości rozbita a jej działalność partyzantka zmniejszyła się, doszło też do zatrzymania konfliktu w obszarach wzmożonej aktywności maoistowskich partyzantów[47]. Od 1992 roku, działalność Szlaku jest znikoma. Obecnie zakłada się że istnieje niewielka komórka organizacji gdzieś w departamencie San Martin w Amazonii, choć nie notuje się tam działań terrorystycznych.

Po upadku rządu Fujimoriego i ucieczce dyktatora za granicę, tymczasowy prezydent Valentín Paniagua powołał Komisję Prawdy i Pojednania mającą zbadać konflikt. Komisja w swoim finalnym raporcie z 2003 roku ustaliła że w konflikcie od lat 80. do XXI wieku zginęło lub zaginęło 69.280 osób. Świetlisty Szlak według komisji był odpowiedzialny za około 54% zgonów i zaginięć[48]. Analiza statystyczna dostępnych danych prowadzona przez Komisję Prawdy i Pojednania oszacowała że organizacja jest odpowiedzialna za śmierć lub zaginięcie 31.331 osób, 46% wszystkich zgonów i zaginięć[49]. Według podsumowania raportu Human Rights Watch, Świetlisty Szlak zabił połowę ofiar konfliktu, rządowe siły bezpieczeństwa zabiły jedną trzecią ofiar, nie udało się zbadać liczby ofiar mniejszych grup partyzanckich i lokalnych milicji[50]. MRTA została oskarżona o zaledwie 1,5% zgonów[51].

XXI wiek[edytuj | edytuj kod]

Chociaż aktywność grupy po 2003 zmniejszyła się, dalej działa zbrojny odłam grupy o nazwie Proseguir (lub "Naprzód")[52]. Uważa się, że frakcja składa się z trzech grup, znanych jako Północna, lub Pangoa; Pucuta i Południowa lub Vizcatan. 21 marca 2002 roku tuż przed wizytą prezydenta USA George'a Busha w Limie, w samochodzie na zewnątrz ambasady USA wybuchła bomba. W zamachu zginęło dziewięć osób a 30 zostało rannych, za atak oskarżono Świetlisty Szlak[53].

9 czerwca 2003 roku grupa bojowników zaatakowała obóz w Ayacucho, wzięła 68 pracowników argentyńskiej firmy Techint i trzech policjantów jako zakładników. Techint pracował przy projekcie gazociągu w Camisea ciągnącego gaz z Cusco do Limy[54]. Według źródeł z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Peru, rebelianci zażądali sporego okupu. Dwa dni później, po szybkiej reakcji wojskowej, rebelianci porzucili zakładników. Według rządu, okup nie został zapłacony[55]. Jednakże, chodziły słuchy, że rebeliantom wypłacono 200.000 dolarów[56].

Siły rządowe z powodzeniem pojmały trzech głównych członków Świetlistego Szlaku. W kwietniu 2000 roku schwytano dowódcę José Arcela Chiroque, zwanego jako "Ormeño". W lipcu 2003 roku schwytano Florentiono Cerrón Cardozo, zwanego jako "Marcelo". W listopadzie tego samego roku wpadł Jaime Zuñiga, zwany jako "Cirilo" lub "Dalton", został zatrzymany po starciu, w którym zginęło czterech partyzantów a jeden oficer został ranny. Rząd oświadczył że brał on udział w planowaniu porwania pracowników rurociągu w Technit oraz przeprowadził zasadę na helikopter wojskowy w 1999 roku, w czasie której zginęło pięciu żołnierzy. W 2003 roku peruwiańska policja zajęła kilka obozów szkoleniowych Szlaku i pojmała wielu członków i przywódców grupy. Uwolniono także 100 rdzennych mieszkańców przetrzymywanych w niewoli Szlaku[57]. Pod koniec października tego samego roku doszło do 96 incydentów, odnotowano 15% spadek w stosunku do 134 porwań i ataków zbrojnych z 2002 roku. W tym roku z rąk żołnierzy Szlaku zginęło osiem lub dziewięć osób oraz zginęło 6 senderistów, 209 partyzantów trafiło do niewoli.

W styczniu 2004 roku, człowiek znany jako Towarzysz Artemio, identyfikowany jako jeden z liderów partyzantki, powiedział w wywiadzie dla mediów, że grupa będzie kontynuować akcje przeciwko rządowi dopóki w ciągu 60 dni nie udzieli on amnestii liderom Szlaku. Minister spraw wewnętrznych Fernando Rospigliosi ogłosił że rząd odpowie na zaczepki drastycznie i szybko. We wrześniu tego samego roku, w wyniku akcji policji w pięciu peruwiańskich miastach aresztowano 17 osób podejrzanych o członkostwo w grupie. Według ministra spraw wewnętrznych, osiem z aresztowanych osób było nauczycielami i dyrektorami szkół[58]. Mimo aresztować organizacja dalej prowadzi działalność. 22 grudnia 2005 roku, partyzanci dokonali zasadzki na patrol policji w regionie Huánuco, zabijając ośmiu funkcjonariuszy[59]. W tym samym dniu w inne akcji rannych zostało dwóch innych policjantów. W odpowiedzi na to prezydent Alejandro Toledo ogłosił stan wyjątkowy w Huánuco i dał policji możliwość aresztowania podejrzanych bez nakazu. 19 lutego 2006, siły rządowe zabiły Héctora Aponte, uważa się że jest to dowódca który zaplanował zasadzkę[60]. W grudniu 2006 peruwiańskie wojsko podjęło akcje mającą na celu przeciwdziałaniu odnowieniu się ruchu partyzanckiego, według urzędników państwowych, Świetlisty Szlak liczył około 300 członków[61]. W listopadzie 2007 roku policja poinformowała o tym że zabiła drugiego po Artemio dowódcę partyzanckiego znanego jako JL[62].

We wrześniu 2008 roku, siły rządowe ogłosiły zabicie pięciu rebeliantów w regionie Vizcatan. Oświadczeni to zostało później zakwestionowane przez APRODEH, peruwiańską organizację praw człowieka, która uważa, że ci którzy zginęli w rzeczywistości nie byli rebeliantami, lecz lokalnymi rolnikami. W tym samym miesiącu, Artemio dał pierwszy nagrany wywiad od 2006 roku. Oświadczył że Świetlisty Szlak nadal będzie walczył mimo eskalacji militarnych represji. W październiku 2008 roku w regionie Huancavelica, partyzanci zaatakowali wojskowy konwój z materiałami wybuchowymi i bronią, wykazując dalszą zdolność do ataków na cele wojskie. Atak doprowadził do śmierci 12 żołnierzy i od dwóch do siedmiu cywili. Dzień po starciu doszło do walk w regionie Vizatacan, zginęło pięciu rebeliantów i jeden żołnierz. W listopadzie 2008, rebelianci wykorzystali granaty i broń automatyczną w ataku w którym zginęło 4 policjantów[63]. W kwietniu 2009 roku, Świetlisty Szlak zorganizował zasadzkę w Ayacucho, w jej wyniku zginęło 13 żołnierzy (w tym kapitan), jeden zaginął a dwóch zostało rannych. W ataku wykorzystano granaty i dynamit[64].

W listopadzie 2009 roku minister obrony Rafael Rey ogłosił, że ​​bojownicy Szlaku zaatakowali placówkę wojskową na południu Ayacucho. Jeden żołnierz zginął, a trzech innych zostało rannych. 28 kwietnia 2010 rebelianci zorganizowali zasadzkę i zabili policjanta oraz dwóch cywilów, którzy niszczyli plantacje koki w Aucayaco, w centralnym regionie Haunuco. Ofiary zostały zastrzelone przez snajpera ukrywającego się w gęstym lesie, w czasie gdy ponad 200 osób niszczyło rośliny koki. Od tego czasu frakcja Szlaku z siedzibą w Dolinie Górjego Huallaga, kierowana przez Florinda Eleuterio Floresa Hala, alias Towarzysza Artemio, straciła 9 z 10 najlepszych dowódców. Dwóch z ośmiu przywódców zginęło w czasie próby aresztowania. Świetlisty Szlak z frakcji Doliny Górnej Huallaga stracił przywódców tj. Mono (sierpień 2009), Ruben (maj 2010), Izula (październik 2010), Sergio (grudzień 2010), Yoli / Miguel / Jorge (czerwiec 2011), Gato Larry (czerwiec 2011), Oscar Tigre (sierpień 2011), Vicente Roger (sierpień 2011) i Dante / Delta (styczeń 2012). Utrata dowódców połączona z akcjami policji w listopadzie 2010 roku, skłoniły Towarzysza Artemio do deklaracji złożonej w grudniu 2011 roku zagranicznym dziennikarzom, Artemio ogłosił że wojna partyzancka została stracona a jego jedyną nadzieją jest porozumienie i amnestia ze strony rządu Peru[65].

12 lutego 2012 roku, w peruwiańskiej dżungli, odnaleziono ciężko rannego po starciu z żołnierzami, Towarzysza Artemio. Prezydent Ollanta Humala przyznał że schwytanie Artemio oznacza klęskę Szlaku w dolinie Alto Huallaga. Prezydent Humala oświadczył, że zintensyfikuje walkę z drugą frakcją rebeliantów w dolinie Ene-Apurimac. 3 marca został schwytany Walter Diaz, główny kandydat do sukcesji po Artemio. Ponadto frakcja doliny Huallago Alto rozpadła się. 3 kwietnia 2012 roku, wpadł też Jaime Arenas Caviedes, jeden z liderów grupy w dolinie Alto Huallaha, który po aresztowaniu Diaza uważany był za kolejnego z możliwych przywódców. Po Caviedesie, alias "Braulio", prezydent Humala oświadczył Świetlisty Szlak nie jest już w stanie działać w dolinie Alto Huallaga[66].

7 października 2012 roku, rebelianci Świetlistego Szlaku przeprowadzili atak na trzy śmigłowce w centralnym regionie Cusco[67]. Według rzecznika wojska, pułkownika Alejandro Lujana, w wyniku ataku nikt nie został ranny ani porwany.

MOVADEF[edytuj | edytuj kod]

Ruch na rzecz Amnestii i Praw Podstawowych jest organizacją, która zgodnie z peruwiańskim prawem próbowała się zarejestrować jako legalna partia polityczna. mimo tego że pod wnioskiem o rejestracje zebrała 360.000 podpisów odmówiono jej dwukrotnie rejestracji. Według MOVADEF jest ona grupą oddolnych liderów, intelektualistów, artystów i prawników, którzy bronią więźniów politycznych i społecznych wyrzutków[68]. Na czele organizacji stoją dwaj prawnicy i adwokaci Guzmana; Manuel Fajardo oraz Alfredo Crespo. Organizacja zerwała z walką zbrojną. Organizacja domaga się uwolnienia Abimaela Guzmána. Gdy ambasador Peru w Argentynie skontaktował się z MOVADEF został zmuszony do ustąpienia z urzędu. Zdaniem przeciwników Świetlistego Szlaku rząd powinien rozmawiać z organizacją jeśli potępi ona działania zbrojne[69].

Przypisy

  1. Johnson, Tim (December 14, 2010) "WikiLeaks: Peru insurgency gains strength as defenses drop"McClatchy News Service/Miami Herald, Retrieved December 14, 2010
  2. «Los actores armados, primer capítulo de la sección segunda del segundo tomo del Informe final elaborado por la Comisión de la Verdad y Reconciliación
  3. Maske, Mahesh. "Maovichar", in Studies in Nepali History and Society, Vol. 7, No. 2 (December 2002), s. 275
  4. Burt, Jo-Marie (2006). "'Quien habla es terrorista': The political use of fear in Fujimori's Peru." Latin American Research Review 41 (3) 32-62.
  5. Council Common Position 2005/936/CFSP
  6. US Department of State, "Foreign Terrorist Organizations (FTOs)
  7. http://www.guardiacivil.es/es/
  8. "Shining-Path", Britannica.com
  9. «Los actores armados, primer capítulo de la sección segunda del segundo tomo del Informe final elaborado por la Comisión de la Verdad y Reconciliación
  10. [http://www.cverdad.org.pe/ifinal/pdf/TOMO%20II/CAPITULO%201%20-%20Los%20actores%20armados%20del%20conflicto/1.1.%20PCP-SL/CAP%20I%20SL%20ORIGEN.pdf Comisión de la Verdad y Reconciliación. Book II Chapter 1 s. 16.
  11. Gorriti, Gustavo (1999). The Shining Path: A History of the Millenarian War in Peru. Trans. Robin Kirk. Chapel Hill: The University of North Carolina Press. ISBN 0-8078-4676-7 s. 21
  12. Gorriti, Gustavo (1999). The Shining Path: A History of the Millenarian War in Peru. Trans. Robin Kirk. Chapel Hill: The University of North Carolina Press. ISBN 0-8078-4676-7 s. 29–36
  13. The Shining Path: A History of the Millenarian War in Peru. s. 17. Gorriti, Gustavo trad. Robin Kirk, The University of North Carolina Press: Chapel Hill and London, 1999 (ISBN 0-8078-4676-7)
  14. Gorriti, Gustavo (1999). The Shining Path: A History of the Millenarian War in Peru. Trans. Robin Kirk. Chapel Hill: The University of North Carolina Press. ISBN 0-8078-4676-7 s. 17
  15. Comisión de la Verdad y Reconciliación. Book VI Chapter 1 page 41. Retrieved January 14, 2008
  16. Isbell, Billie Jean. "Shining Path and Peasant Responses in Rural Ayacucho" s. 79 en Shining Path of Peru, ed. David Scott Palmer. Segundo Edición. St. Martin's Press: New York, 1994. (ISBN 0-312-10619-X)
  17. Degregori, Carlos Iván. "Harvesting Storms: Peasant Rondas and the Defeat of Sendero Luminoso in Ayachucho," s. 142 en Shining and Other Paths: War and Society in Peru, 1980–1995, ed. Steve Stern, Duke University Press: Durham and London, 1998 (ISBN 0-8223-2217-X)
  18. Amnesty International. "Peru: Summary of Amnesty International's concerns 1980 – 1995". Retrieved January 17, 2008
  19. Human Rights Watch "The Women's Rights Project." . Retrieved January 13, 2008
  20. Comisión de la Verdad y Reconciliación. August 28, 2003. "La Masacre de Lucanamarca (1983)". (in Spanish) Retrieved January 13, 2008
  21. Comisión de la Verdad y Reconciliación. Book VII "Ataque del PCP-SL a la Localidad de Marcas (1985)" Retrieved January 14, 2008
  22. Comisión de la Verdad y Reconciliación. Book VII "Ataque del PCP-SL a la Localidad de Marcas (1985)" Retrieved January 14, 2008.
  23. Stéphane Courtois et al. The Black Book of Communism: Crimes, Terror, Repression. Harvard University Press, 1999. ISBN 0-674-07608-7 s. 679–680
  24. Human Rights Watch. Peru: Human Rights Developments. Retrieved January 13, 2008
  25. Comisión de la Verdad y Reconciliación. Los Asesinatos y Lesiones Graves Producidos en el Atentado de Tarata (1992). s. 661. Accessed February 9, 2008
  26. Stéphane Courtois et al. The Black Book of Communism: Crimes, Terror, Repression. Harvard University Press, 1999. ISBN 0-674-07608-7 s. 677
  27. Comisión de la Verdad y Reconciliación. Annex 1 s. 190. Retrieved January 14, 2008
  28. Burt, Jo-Marie. "The Shining Path and the Decisive Battle in Lima's Barriadas: The Case of Villa El Salvador, s. 291 in Shining and Other Paths: War and Society in Peru, 1980–1995, ed. Steve Stern, Duke University Press: Durham and London, 1998 (ISBN 0-8223-2217-X)
  29. "A New Outrage from Shining Path Leader" by Oakland Ross, The Toronto Star, September 20, 2009
  30. Communist Party of Peru. "Sobre las Dos Colinas" Part 3 and Part 5 available online. Accessed January 13, 2008
  31. stosunki-miedzynarodowe.pl
  32. Gorriti, s. 185.
  33. Manrique, Nelson. "The War for the Central Sierra," s. 211 in Shining and Other Paths: War and Society in Peru, 1980–1995, ed. Steve Stern, Duke University Press: Durham and London, 1998 (ISBN 0-8223-2217-X).
  34. Kenney, Charles D. 2004. Fujimori's Coup and the Breakdown of Democracy in Latin America. Notre Dame, Indiana: University of Notre Dame. Citing Balibi, C.R. 1991. "Una inquietante encuesta de opinión." Quehacer: 40–45.
  35. Kenney, Charles D. 2004. Fujimori's Coup and the Breakdown of Democracy in Latin America. Notre Dame, Indiana: University of Notre Dame
  36. Kenney, Charles D. 2004. Fujimori's Coup and the Breakdown of Democracy in Latin America. Notre Dame, Indiana: University of Notre Dame
  37. Del Pino H., Ponciano. "Family, Culture, and 'Revolution': Everyday Life with Sendero Luminoso," s. 179 in Shining and Other Paths: War and Society in Peru, 1980–1995, ed. Steve Stern, Duke University Press: Durham and London, 1998 (ISBN 0-8223-2217-X)
  38. Smith, Michael L. "Taking the High Ground: Shining Path and the Andes," s. 40 in Shining Path of Peru, ed. David Scott Palmer. 2nd Edition. St. Martin's Press: New York, 1994. (ISBN 0-312-10619-X)
  39. Degregori, s. 152.
  40. Isbell, Billie Jean (1994). "Shining Path and Peasant Responses in Rural Ayacucho". In Shining Path of Peru, ed. David Scott Palmer. 2nd Edition. New York: St. Martin's Press. ISBN 0-312-10619-X s. 85
  41. Army of Peru (2005). Proyectos y Actividades que Realiza la Sub Dirección de Estudios Especiales." Retrieved January 17, 2008
  42. La Comisión de la Verdad y Reconciliación. August 28, 2003. "2.45. Las Ejecuciones Extrajudiciales en Barrios Altos (1991.)" Available online in Spanish. Retrieved January 13, 2008
  43. La Comisión de la Verdad y Reconciliación. August 28, 2003. "2.19. La Universidad Nacional de educación Enrique Guzmán y Valle «La Cantuta»." Available online in Spanish. Retrieved January 13, 2008
  44. James F. Rochlin: Vanguard revolutionaries in Latin America: Perú, Colombia, México (s. 71). Boulder y Londres: Lynne Rienner Publishers, 2003. ISBN 1-58826-106-9.
  45. Rochlin, James F (2003). Vanguard Revolutionaries in Latin America: Peru, Colombia, Mexico. Boulder and London: Lynne Rienner Publishers: ISBN 1-58826-106-9. s. 71
  46. Sims, Calvin (August 5, 1996) "Blasts Propel Peru's Rebels From Defunct To Dangerous.". The New York Times. Retrieved January 17, 2008
  47. Rochlin, James F (2003). Vanguard Revolutionaries in Latin America: Peru, Colombia, Mexico. Boulder and London: Lynne Rienner Publishers: ISBN 1-58826-106-9. s. 71-72
  48. Comisión de la Verdad y Reconciliación. Book I Part I Page 186. Retrieved January 14, 200
  49. Comisión de la Verdad y Reconciliación. Annex 2 Page 17. Retrieved January 14, 2008
  50. Human Rights Watch. August 28, 2003. "Peru – Prosecutions Should Follow Truth Commission Report". Retrieved April 21, 2009
  51. Laura Puertas, Inter Press Service. August 29, 2003. Peru: 20 Years of Bloodshed and Death". Retrieved January 13, 2008
  52. United States Department of State (2005). Country Reports on Human Rights Practices: Peru – 2005. Retrieved January 13, 2008
  53. "Peru bomb fails to deter Bush". BBC. March 21, 2002. Retrieved April 14, 2009
  54. "Pipeline Workers Kidnapped". The New York Times, June 10, 2003. Retrieved January 13, 2008
  55. "Peru hostages set free". BBC, 11 lipca, 2003
  56. "Gas Workers Kidnapped, Freed" Americas.org
  57. United States Department of State. February 25, 2004. Country Reports on Human Rights Practices – 2003: Peru. Retrieved January 13, 2008
  58. "En operativo especial capturan a 17 requisitoriados por terrorismo". La República, September 29, 2004. Retrieved January 16, 2008. (Spanish)
  59. "Rebels Kill 8 Policemen". The New York Times, December 22, 2005. Retrieved January 13, 2008
  60. "Jefe militar senderista ‘Clay’ muere en operativo policial". La República, February 20, 2006. Retrieved January 20, 2008. (Spanish
  61. Washington Times. December 12, 2006. "Troops dispatched to corral guerrillas."
  62. "Peru police 'kill leading rebel'" . BBC. Retrieved January 13, 2008
  63. Peru's Shining Path rebels kill four police in ambush
  64. "Rebels kill 13 soldiers in Peru". BBC Retrieved April 12, 2009
  65. http://elcomercio.pe/politica/1344679/noticia-entrevista-camaradaartemio-no-vamos-realizar-mas-ataques
  66. "Shining Path 'defeated' in Alto Huallaga stronghold". BBC News. April 6, 2012. Retrieved June 4, 2012
  67. "Peru rebels burn helicopters at jungle airfield". BBC. Retrieved 9 October 2012
  68. http://movadef.net/
  69. Scott Long: Peruwiańscy terroryści zmieniają skórę. wyborcza.pl, 14 lutego 2006.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Terrorist Group Profiles, Dudley Knox Library, Naval Postgraduate School
  • Shining and Other Paths: War and Society in Peru, 1980-1995, ed. Steve Stern, Duke University Press: Durham and London, 1998 (ISBN 0-8223-2217-X)
  • "Coup against Shining Path", La Republica (Lima), November 13, 2003
  • Jarosław Tomasiewicz: Terroryzm na tle przemocy politycznej (Zarys encyklopedyczny), Katowice 2000, s. 320-321
  • Wiesław Bar: Na krwawym szlaku. Sendero Luminoso - prześladowca. Lublin 1999

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]