Żółciak siarkowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Żółciak siarkowy
Laetiporus sulphureus OB10.jpg
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd żagwiowce
Rodzina żagwiowate
Rodzaj żółciak
Gatunek żółciak siarkowy
Nazwa systematyczna
Laetiporus sulphureus (Bull.) Murrill
Annls mycol. 18(1/3): 51 (1920)
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Laetiporus sulphureus żółciak siarkowy BŻ4.jpg
Panierowane i usmażone fragmenty owocnika.

Żółciak siarkowy (Laetiporus sulphureus (Bull.) Murrill) – gatunek grzybów z rodziny żagwiowatych (Polyporaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Laetiporus, Fomitopsidaceae, Polyporales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1]

Nazwę polską podano w pracy Stanisława Domańskiego i in. w 1967[2]. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako huba żółta, żagiew Rostafińskiego, żagiew topolowa, grzyb siarkowy, huba siarkowa[3]. Synonimów naukowych ma ponad 70[4]:

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Zazwyczaj bez trzonu, grubomięsisty, przyrośnięty bokiem do drzewa, o średnicy 10-40 cm. Często owocniki występują dachówkowato jeden nad drugim. Młode okazy często mają bulwkowy kształt, później stają się wachlarzowate, półkuliste, lub nieregularnie zdeformowane. Powierzchnia górna pagórkowata, nierówna, promieniście pomarszczona. Barwa siarkowożółta do pomarańczowej (często z różowym odcieniem), z wiekiem blednie[5]. Brzeg nieregularny, falisty, podwinięty. Spotykane są też owocniki z brzegiem ostrym. Brzeg jest często barwy cytrynowej.

Hymenofor

Rurkowaty, nieoddzielający się od miąższu. Rurki krótkie o (o długości do 1,5-5 mm) barwy siarkowożółtej. Pory rurek bardzo drobne (na jednym mm mieści się ich 3-5), początkowo siarkowożółte, potem ochrowożółte[6].

Miąższ

Barwy białej do kremowożółtej, u młodych egzemplarzy miękki i soczysty, u starszych kruchy. W smaku przyjemny, nieco kwaśny, zapach grzybowy[5].

Wysyp zarodników

Jasnożółty szybko jaśniejący do białego. Zarodniki, bezbarwne, gładkie, o kształcie od jajowatego do owalnego lub łezkowate, Mają ostro zakończoną podstawę i krople w środku. Rozmiary: 5-6,5 × 3,5-4,5 μm[6].

Występowanie i siedlisko[edytuj | edytuj kod]

Gatunek kosmopolityczny, poza Antarktydą występujący na wszystkich kontynentach. Najliczniej notowany na półkuli północnej, zwłaszcza w Ameryce Północnej i w Europie[7]. W Polsce gatunek pospolity. Owocniki jednoroczne, pojawiają się głównie w maju i czerwcu. Zazwyczaj występuje w parkach, na przydrożnych drzewach, w sadach i ogrodach. W lasach jest rzadszy. Występuje głównie na drzewach liściastych, na drzewach iglastych bardzo rzadko[8]. Najczęściej atakuje dęby, brzozy, wierzby i drzewa owocowe[5].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Groźny grzyb chorobotwórczy. Atakuje głównie drzewa liściaste, i to zarówno okazy osłabione, jak i te w pełni zdrowe. Najczęściej owocniki powstają na jeszcze żywym drzewie. Powoduje intensywną brunatną zgniliznę drewna, najpierw w twardzieli, później w bielu i często powstanie w drewnie dziupli. Opanowane przez niego drzewo ginie w ciągu kilku lat[6].

Surowe owocniki są trujące, jadalne są tylko młode owocniki po odpowiednim przygotowaniu. Przed spożyciem wymagają płukania, obgotowania i odlania wody, dopiero potem można je dalej przetwarzać[6]. Podejrzewa się, że żółciaki rosnące na cisach są trujące, nie zostało to jednak udowodnione[9].

Suchy żółciak jest bardzo dobrym materiałem do krzesania ognia krzesiwem tradycyjnym, podobnie jak hubiak pospolity.

Laetiporus sulphureus 2010 G1.jpg

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  2. Domański S., Orłoś H., Skirgiełło A. Żagwiowate II (Polyporaceae pileateae), szczecinkowcwate II (Mucronosporaceae pileateae), lakownicowate (Ganodermataceae), bondarcewiowate (Bondarzewiaceae), boletkowate (Boletopsidaceae), ozorkowate (Fistulinaceae), In: J. Kochman, A. Skirgiełło (eds.), Grzyby (Mycota) 3: Podstawczaki (Basidiomycotes). Bezblaszkowce (Aphyllophorales). PWN, 1967, Warszawa, pp. 398+ Pls XXXiX (in Polish)
  3. Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  5. 5,0 5,1 5,2 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Piotr Łakomy, Hanna Kwaśna: Atlas hub. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2008. ISBN 978-83-7073-650-7.
  7. Discover Life Maps. [dostęp 2014-04-18].
  8. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  9. Andreas Gminder: Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.