Żółtakowate
| Żółtakowate | |
|---|---|
 Xanthorrhoea preissii
|
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | Euphyllophyta |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Klad | jednoliścienne |
| Rząd | szparagowce |
| Rodzina | żółtakowate |
| Nazwa systematyczna | |
| Xanthorrhoeaceae Dumortier Anal. Fam. Pl.: 60, 62, 103. 1829 |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Żółtakowate (Xanthorrhoeaceae Dumort.) – rodzina roślin jednoliściennych. Ujęcie systematyczne tego taksonu w XXI wieku zostało istotnie zmienione. W dawniejszych systemach klasyfikacyjnych była to rodzina monotypowa z jednym rodzajem – żółtak (Xanthorrhoea). W systemie APG III z 2009 rodzina została zdefiniowana szeroko, jako takson monofiletyczny obejmujący podrodziny żółtakowe (Xanthorrhoeoideae), złotogłowowe (Asphodeloideae) i liliowcowe (Hemerocallidoideae). W dawniejszych systemach (jeszcze w systemie APG II z 2003) taksony te stanowiły odrębne rodziny. Przedstawiciele występują głównie w Eurazji (z wyjątkiem strefy chłodnej i arktycznej) oraz w Australii, Afryce i w zachodniej części Ameryki Południowej[1].
[edytuj] Charakterystyka
Rośliny o bardzo różnym pokroju, zielne lub z drewniejącą kłodziną. Liście najczęściej lancetowate. Kwiatostany na szczycie pędu. Cechą wspólną jest zawartość antrachinonów oraz wykształcanie nie fotosyntetyzującego liścienia[1].
[edytuj] Systematyka
- Pozycja i podział rodziny wg Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG III z 2009)
Jeden z kladów w rzędzie szparagowców Asparagales w obrębie jednoliściennych.
Pozycja filogenetyczna rodziny w obrębie rzędu szparagowców:
| ← |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Obejmuje trzy podrodziny o niejasnych powiązaniach filogenetycznych:
- Podrodzina żółtakowe (Xanthorrhoeoideae)
- Należy tu tylko jeden rodzaj z 30 gatunkami występującymi w Australii i na Tasmanii. Posiadają gruby, drewniejący pień. Liście spiralnie osadzone, lancetowate. Kwiatostan w kształcie długiego kłosa złożony ze ścieśnionych wierzchotek. Rośliny zawierają żywicę. Stanowią charakterystyczny składnik suchych lasów eukaliptusowych w Australii[2].
- Xanthorrhoea Sol. ex Sm. – żółtak
- Podrodzina złotogłowowe (Asphodeloideae)
- Należy tu 15 rodzajów, dawniej rozdzielanych na rodziny aloesowatych Aloaceae i złotogłowowatych Asphodelaceae. Przedstawiciele występują w rejonie Morza Śródziemnego, w Afryce, Azji zachodniej i środowej oraz w Australii[1]. Przeważnie są to rośliny rozetowe o spichrzowych (gruboszowatych) liściach i mięsistych korzeniach lub kłączach. Cechą charakterystyczną jest obecność mięsistych osnówek[2].
- Podrodzina liliowcowe (Hemerocallidoideae)
- Należy tu 19 rodzajów z 85 gatunkami. Najwięcej przedstawicieli występuje w rejonie Australii i Oceanii, poza tym w Europie, Azji, południowej Afryce oraz 2 rodzaje w Południowej Ameryce. Rośliny zielne, często z mięsistymi korzeniami[1].
- Agrostocrinum F. Mueller
- Arnocrinum Endlicher & Lehmann
- Corynotheca Bentham
- Dianella Lamarck
- Eccremis Baker
- Geitonoplesium R. Brown
- Hemerocallis L. – liliowiec
- Hensmania W. Fitzgerald
- Herpolirion Hook. f.
- Hodgsoniola F. Mueller
- Johnsonia R. Brown
- Pasithea D. Don
- Phormium J. R. Forst. & G. Forst. – tęgosz
- Rhuacophila Blume
- Stypandra R. Br.
- Simethis Kunth
- Stawellia F. Mueller
- Thelionema R. J. F. Hend.
- Tricoryne R. Brown
- Xeronema Brongn. & Gris
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-08-27].
- ↑ 2,0 2,1 Rośliny kwiatowe. Warszawa: Muza SA, 1998, seria: Wielka Encyklopedia Przyrody. ISBN 83-7079-779-2.
