Żółtakowate

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Żółtakowate
Xanthorrhoea preissii
Xanthorrhoea preissii
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd szparagowce
Rodzina żółtakowate
Nazwa systematyczna
Xanthorrhoeaceae Dumortier
Anal. Fam. Pl.: 60, 62, 103. 1829
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Żółtakowate (Xanthorrhoeaceae Dumort.) – rodzina roślin jednoliściennych. Ujęcie systematyczne tego taksonu w XXI wieku zostało istotnie zmienione. W dawniejszych systemach klasyfikacyjnych była to rodzina monotypowa z jednym rodzajem – żółtak (Xanthorrhoea). W systemie APG III z 2009 rodzina została zdefiniowana szeroko, jako takson monofiletyczny obejmujący podrodziny żółtakowe (Xanthorrhoeoideae), złotogłowowe (Asphodeloideae) i liliowcowe (Hemerocallidoideae). W dawniejszych systemach (jeszcze w systemie APG II z 2003) taksony te stanowiły odrębne rodziny. Przedstawiciele występują głównie w Eurazji (z wyjątkiem strefy chłodnej i arktycznej) oraz w Australii, Afryce i w zachodniej części Ameryki Południowej[1].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Rośliny o bardzo różnym pokroju, zielne lub z drewniejącą kłodziną. Liście najczęściej lancetowate. Kwiatostany na szczycie pędu. Cechą wspólną jest zawartość antrachinonów oraz wykształcanie nie fotosyntetyzującego liścienia[1].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja i podział rodziny według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG III z 2009)

Jeden z kladów w rzędzie szparagowców Asparagales w obrębie jednoliściennych.

Pozycja filogenetyczna rodziny w obrębie rzędu szparagowców:


storczykowate Orchidaceae





Boryaceae




Blandfordiaceae




Lanariaceae




asteliowate Asteliaceae



Hypoxidaceae









Ixioliriaceae



Tecophilaeaceae





Doryanthaceae




kosaćcowate Iridaceae




Xeronemataceae




żółtakowate Xanthorrhoeaceae




amarylkowate Amaryllidaceae



szparagowate Asparagaceae










Obejmuje trzy podrodziny o niejasnych powiązaniach filogenetycznych:

Podrodzina żółtakowe (Xanthorrhoeoideae)
Należy tu tylko jeden rodzaj z 30 gatunkami występującymi w Australii i na Tasmanii. Posiadają gruby, drewniejący pień. Liście spiralnie osadzone, lancetowate. Kwiatostan w kształcie długiego kłosa złożony ze ścieśnionych wierzchotek. Rośliny zawierają żywicę. Stanowią charakterystyczny składnik suchych lasów eukaliptusowych w Australii[2].
Podrodzina złotogłowowe (Asphodeloideae)
Należy tu 15 rodzajów, dawniej rozdzielanych na rodziny aloesowatych Aloaceae i złotogłowowatych Asphodelaceae. Przedstawiciele występują w rejonie Morza Śródziemnego, w Afryce, Azji zachodniej i środowej oraz w Australii[1]. Przeważnie są to rośliny rozetowe o spichrzowych (gruboszowatych) liściach i mięsistych korzeniach lub kłączach. Cechą charakterystyczną jest obecność mięsistych osnówek[2].
Information icon.svg Osobny artykuł: złotogłowowe.
Podrodzina liliowcowe (Hemerocallidoideae)
Należy tu 19 rodzajów z 85 gatunkami. Najwięcej przedstawicieli występuje w rejonie Australii i Oceanii, poza tym w Europie, Azji, południowej Afryce oraz 2 rodzaje w Południowej Ameryce. Rośliny zielne, często z mięsistymi korzeniami[1].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-08-27].
  2. 2,0 2,1 Rośliny kwiatowe. Warszawa: Muza SA, 1998, seria: Wielka Encyklopedia Przyrody. ISBN 83-7079-779-2.