Żółw wonny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Żółw wonny
Sternotherus odoratus[1]
(Latreille, 1801)
Żółw wonny
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada gady
Rząd żółwie
Rodzina mułowcowate
Rodzaj Sternotherus
Gatunek żółw wonny
Synonimy
  • Kinosternon odoratum (Latreille in Sonnini i Latreille, 1801)
  • 'Kinosternum guttatum LeConte, 1854
  • Ozotheca tristycha Agasiz, 1857
  • Testudo glutinata Daudin, 1801
  • Testudo odorata Latreille in Sonnini i Latreille, 1801
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Żółw wonny (Sternotherus odoratus), nazywany także Stinkpot czyli żółw piżmowy - gatunek gada z podrzędu żółwi skrytoszyjnych, występującego naturalnie w południowo-wschodniej Kanadzie i znacznej części wschodnich Stanów Zjednoczonych. Jest nazwany z powodu wydzielania obrzydliwej piżmowej woni odstraszającej drapieżnika. Czasami żółwie wonne są trzymane jako zwierzęta domowe.

Opis[edytuj | edytuj kod]

Karapaks żółwi wonnych może mieć kolor czarny, siwy albo brązowy i przybierać kształt kopuły. Dorastają do około 10 cm. Mają długie szyje i stosunkowo krótkie kończyny. Samce od samic można rozróżnić po długim ogonie. Kształt głowy zbliżony jest do trójkąta, ze szpiczastym pyskiem i ostrym dziobkiem. Od czubka nosa i na bocznej stronie szyi biegnie żółto-zielony pas. Skorupę tego żółwia często porastają algi.

Zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Żółwie piżmowe są prawie całkowicie wodnymi zwierzętami, przebywają ogromną większość swojego czasu w płytkich wodach, wolno płynących zatok, albo w stawach. Zwykle jedynym śmiałym przedsięwzięciem, jakie podejmują na ziemi jest złożenie jaj przez samicę, albo w jakichś rzadkich przypadkach, wygrzewanie się na słońcu.

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Są mięsożerne, do jedzenia mają szeroki wybór wodnych bezkręgowców, wliczając w to raki, jadalne słodkowodne małże, ślimaki i różne owady. Zjadają również ryby i padlinę. Ich powszechnie znane nazwy pochodzą od gruczołów zapachu zlokalizowanych poniżej tylnej części ich skorupy, która pozwala im zwolnić obrzydliwą piżmową woń by powstrzymać drapieżniki. Dzikie żółwie często nie wahają się ugryźć, jeśli są nękane, chociaż są nieszczególnie szybkie, a ich zasięg jest ograniczony.

Rozmnażanie[edytuj | edytuj kod]

Rozród następuje na wiosnę, kiedy samice składają od 2 do 9 elipsowatych, twardych jaj w płytkiej norze albo w wykopanych przez siebie dołkach w pobliżu linii brzegowej. Młode wylęgają się w późnym lecie albo wczesnej jesieni. Są zazwyczaj długie na niespełna 2 cm. Niektóre okazy żółwi wonnych dożywają w niewoli do 50 lat.

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Żółw wonny występuje w Kanadzie w południowym Ontario oraz w południowym Quebec. Natomiast we wschodnich Stanach Zjednoczonych od południowego Maine na północy, po Florydę na południe i zachód - do centralnego Teksasu, także centralny Wisconsin.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Gatunek najpierw został opisany przez francuskiego taksonoma Pierre André Latreille w 1801, na podstawie okazu zebranego koło Charlestona (Południowa Karolina). W tamtych czasach żółw został sklasyfikowany w rodzaju Testudo (gatunek został nazwany Testudo odorata). W 1825 Jan Edward Gray stworzył rodzaj Sternotherus, który obejmował gatunek żółwia wonnego i od tego został nazwany Sternotherus odoratus. Gatunek był ponownie opisywany w różnych latach przez wielu autorów, co prowadziło do dużej ilości błędów w jego taksonomii. Różnice pomiędzy żółwiami mułowymi, a żółwiami wonnymi były przedmiotem debaty wielu pracowników naukowych, uważających ich za taki sam rodzaj – Kinosternon.

Status ochronny[edytuj | edytuj kod]

Chociaż żółw wonny nie otrzymał żadnego federacyjnego statusu w związku z ochroną przyrody w USA, to jest uznawany w stanie Iowa jako gatunek zagrożony.

W niewoli[edytuj | edytuj kod]

Z powodu jego niewielkiej wielkości, żółw wonny jest lepszym wyborem na zwierzę domowe, niż inne powszechnie dostępne gatunki żółwi, takie jak np. żółw czerwonolicy (Trachemys scripta elegans). Dziko złapane okazy są powszechnie dostępne, ale gatunek jest również często więziony - hodowany specjalnie dla handlu. Chętnie przyjmuje pokarm z kulek dostępnych na rynku i różnych owadów, takich jak świerszcze i larwy mącznika, albo dżdżownice. Z powodu ich prawie całkowicie wodnej natury, żółwie wonne niekoniecznie wymagają oświetlenia UV, którego potrzebują inne gatunki żółwi do należytej opieki, chociaż zazwyczaj jest polecane dawać im dostęp do naturalniejszego cyklu światła niż normalne pokojowe oświetlenie.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Sternotherus odoratus w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Sternotherus odoratus. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)