Żabienica jaskrowata

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Żabienica jaskrowata
Baldellia ranunculoides.jpeg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd żabieńcowce
Rodzina żabieńcowate
Rodzaj żabienica
Gatunek żabienica jaskrowata
Nazwa systematyczna
Baldellia ranunculoides (L.) Parl.
Nuov. Gen. Sp. Monocot.: 58 (1854)
"(systm)" Systematyka w Wikispecies
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Żabienica jaskrowata (Baldellia ranunculoides (L.) Parl.) – gatunek błotnopączkowych lub skrytopączkowych roślin zielnych z rodziny żabieńcowatych (Alismataceae), pochodzący z Europy i krajów basenu Morza Śródziemnego[2], naturalizowany na Azorach[3]. W Polsce rodzimy[4], wymierający, znajdowany był na Wolinie[5]. Roślina podawana była w 1966 w postaci pojedynczo rosnących roślin w jeziorze Wisełka[6], ale od wielu lat stanowisko to nie zostało odnalezione[7]. Rośliny tego gatunku zasiedlają wilgotne miejsca obok potoków, stawów i jezior, a także rowy na torfowiskach[8].

Morfologia i biologia[edytuj | edytuj kod]

Kwiat
Morfologia

Roślina zmienna, o wysokości przeważnie od 5 do 20 cm[8], a według niektórych autorów od 20 do 60 cm[5]. Liście długoogonkowe, o blaszce lancetowatej do równowąsko-lancetowatej, o długości do 10 cm, o ostrym wierzchołku i nasadzie wąsko zbiegającej się do ogonka liściowego. Łodyga zwykle wzniesiona, niekiedy płożąca, wówczas ukorzeniająca się i tworząca w międzywęźlach kępki liści i pojedyncze kwiaty. Kwiaty obupłciowe. Płatki korony białe lub jasnoróżowe, o długości 7–10 mm. Szypułki różnej długości, do 10 cm. Podsadki małe. Owocami są jajowate niełupki o średnicy 2–3,5 mm, zakrzywione, żeberkowane[8]. W Polsce kwitnie od lipca do października[5]. Gatunek charakterystyczny związku Hydrocotylo-Baldelion[9].

Nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Synonimy nomenklatoryczne[2]
  • Alisma ranunculoides L. – bazonim
  • Echinodorus ranunculoides (L.) Engelm.
  • Sagittaria ranunculodes (L.) Kuntze
Synonimy taksonomiczne[2]
  • Alisma angustifolium Gilib.
  • Damasonium angustissimum Wall. ex Steud.
  • Alisma ranunculoides var. zosterifolium Fr.
  • Alisma batrachiocarpum St.-Lag.
  • Echinodorus ranunculoides var. zosterifolius (Fr.) Asch. & Graebn.
  • Echinodorus ranunculoides f. natans Glück
  • Echinodorus ranunculoides f. pumilus Glück
  • Echinodorus ranunculoides f. terrestris Glück
  • Echinodorus ranunculoides f. zosterifolius (Fr.) Glück

Zmienność[edytuj | edytuj kod]

Gatunek zróżnicowany na dwie odmiany[10]:

  • Baldellia ranunculoides var. ranunculoides - występuje w całym zasięgu gatunku
  • Baldellia ranunculoides var. tangerina (Pau) J.Rocha, Crespí, García-Barriuso, R.Almeida & Honrado - rośnie na Półwyspie Iberyjskim i w Maroko

Zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

Gatunek umieszczony na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski i uznany w Polsce za wymierający, krytycznie zagrożony (kategoria zagrożenia E)[11].

Nie podlega ochronie gatunkowej na podstawie przepisów prawa krajowego[12], nie został również uznany za ważny dla Unii Europejskiej w Dyrektywie Siedliskowej. Nie został wykazany z sieci "Natura 2000"[13], choć historyczne i potencjalne miejsca występowania stanowią siedliska przyrodnicze w obszarze "Wolin i Uznam".

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-06-25].
  2. 2,0 2,1 2,2 Rafael Govaerts, David G. Frodin: World Checklist and Bibliography of Araceae (and Acoraceae) (ang.). The Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew, 2002. [dostęp 2001-01-23].
  3. GRIN Taxonomy for Plants. [dostęp 2011-01-23].
  4. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Vascular Plants of Poland - A Checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 1995. ISBN 83-85444-38-6.
  5. 5,0 5,1 5,2 Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007, s. 527. ISBN 978-83-01-14342-8.
  6. Hanna Piotrowska. Stosunki geobotaniczne wysp Wolina i południowo-wschodniego Uznamu. „Monographiae Botanicae”. 22, s. 86, 1966 (pol.). 
  7. Adam Zając, Maria (red.) Zając: Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce. Kraków: Pracownia Chorologii Komputerowej Instytutu Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001. ISBN 83-915161-1-3.
  8. 8,0 8,1 8,2 Arthur Roy Clapham, Thomas Gaskell Tutin, David Moresby Moore: Flora of the British Isle. Cambridge [Cambridgeshire]; New York: Cambridge University Press, 1987, s. 516. ISBN 0-521-30985-9.
  9. Matuszkiewicz W. Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001. ISBN 83-01-13520-4.
  10. Baldellia ranunculoides na eMonocot [dostęp 2013-11-21].
  11. Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg (red.). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
  12. Dz. U. z 2004 r. Nr 168, poz. 1764
  13. Europejska Sieć Ekologiczna Natura 2000 (pol.). [dostęp 2011-01-23].