Żabieniec lancetowaty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Żabieniec lancetowaty
AlismaLanceolatum.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd żabieńcowce
Rodzina żabieńcowate
Rodzaj żabieniec
Gatunek żabieniec lancetowaty
Nazwa systematyczna
Alisma lanceolatum With.
Arr. Brit. Pl. (ed. 3) 2: 362 (1796)
Synonimy

Alisma plantago-aquatica var. lanceolatum (With.) Lej.
Alisma plantago-aquatica var. stenophyllum Asch. & Graebn.
Alisma plantago-aquatica f. stenophyllum (Asch. & Graebn.) Buchenau
Alisma plantago-aquatica f. aquaticum Glück
Alisma plantago-aquatica f. terrestris Glück
Alisma stenophyllum Sam.
Alisma plantago-aquatica f. pumilum Glück
[2]

"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Alismalanceolatum.jpg

Żabieniec lancetowaty (Alisma lanceolatum With.) – gatunek błotnych roślin zielnych z rodziny żabieńcowatych (Alismataceae). Występuje naturalnie w Europie, Makaronezji, północno-zachodniej Afryce, na Syberii, Kaukazie, w zachodniej i środkowej Azji oraz w Chinach i na subkontynencie indyjskim. Introdukowany lub zawleczony do Nowej Zelandii, Oregonu, Kalifornii, środkowego Chile[2] oraz południowej Australii[3]. W Polsce rodzimy, rzadki[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Wzniesione rośliny zielne o wysokości od 20 do 60 (90) cm[5].
Liście
Liście nawodne, zielono-modre, o blaszce wąsko-eliptycznej do jajowato-lancetowatej[5], ostrej, o wymiarach 6–7,5×1–1,4 cm, ostro zwężającej się w dłuższy ogonek[6].
Kwiaty
Zebrane w wiechę, składającą się w każdym okółku z (3–) 4–6 rozgałęzień i szypułek, osiągającą długość 30–40 cm. Kwiaty różowopurpurowe do bladofioletowych, z przodu spiczasto wyciągnięte, o średnicy około 1,2 cm. Szypułki smukłe, o długości 1,5–1,8 (2,2) cm. Przysadki trójkątno-jajowate, zaostrzone, o długości 5–10 mm. Działki kielicha trójkątno-jajowate, o wymiarach 3×2 mm, z błoniastymi brzegami, ostre. Płatki korony błoniaste, podłużne, o wymiarach 5–6×2–2,5 mm, ostre. Kwiaty obupłciowe, 6-pręcikowe. Nitki pręcików o długości około 2 mm. Główki pręcików eliptyczno-podłużne. Zalążnie o długości około 1 mm, nagie. Szyjki słupków dłuższe od zalążni, wzniesione.
Owoce
Odwrotnie jajowate, jasnobrązowe niełupki o długości 2–2,5 mm, z 1 lub 2 bruzdami. Nasiona podłużne, o długości około 1,5 mm, czerwonawo-brązowe[6].
Gatunki podobne
Żabieniec babka wodna, od którego różni się przede wszystkim kształtem blaszek liściowych i kolorem płatków korony kwiatu[7].

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Żabieniec lancetowaty jest wieloletnią, błotnopączkową rośliną zielną. Zasiedla brzegi rzek i zbiorników wodnych. Kwitnie po wynurzeniu liści[8], od czerwca do sierpnia[5]. Rośliny z tego gatunku są roślinami żywicielskimi dla mszycowatych z gatunku Rhopalosiphum nymphaeae[9]. Liczba chromosomów 2n = 26, (28, 34, 36)[5].

Zagrożenie i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Gatunek na obszarze Polski uznany za narażony (kategoria zagrożenia V), umieszczony na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski z 2006 roku [10].

Nie podlega ochronie gatunkowej na podstawie przepisów prawa krajowego[11], nie został również uznany za ważny dla Unii Europejskiej w Dyrektywie Siedliskowej. Występuje w siedliskach przyrodniczych, będących przedmiotem systemu ochrony zagrożonych składników różnorodności biologicznej kontynentu europejskiego "Natura 2000"[12].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Żabieniec lancetowaty bywa uprawiany jako ozdoba brzegów stawów i oczek wodnych. Nie wymaga żadnej opieki[8]. Jest inwazyjny i często traktowany jako chwast, szczególnie w uprawach ryżu[13].

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-06-25].
  2. 2,0 2,1 Rafaël Govaerts: World Checklist of Selected Plant Families (ang.). The Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2011-01-23].
  3. NRM Biosecurity Policy: Alisma lanceolatum. Government of South Australia. [dostęp 2011-01-23].
  4. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Vascular Plants of Poland - A Checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 1995. ISBN 83-85444-38-6.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007, s. 528. ISBN 978-83-01-14342-8.
  6. 6,0 6,1 Flora of Pakistan. Alismataceae: Alisma lanceolatum. [dostęp 2011-01-23].
  7. Joseph M. DiTomaso: Aquatic and Riparian Weeds of the West. Davis, CA: ANR Communication Services, 2003, s. 142. ISBN 1-879906-59-7.
  8. 8,0 8,1 Praca zbiorowa: Botanica. Könemann, 2005, s. 74. ISBN 3-8331-1916-0.
  9. Victor Frank Eastop: Aphids on the world's herbaceous plants and shrubs. Chichester: Wiley, 2006, s. 42. ISBN 978-0-471-48973-3.
  10. Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg (red.). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
  11. Dz. U. z 2004 r. Nr 168, poz. 1764
  12. Europejska Sieć Ekologiczna Natura 2000 (pol.). [dostęp 2011-01-23].
  13. Weeds Australia. Weed Identification: Alisma lanceolatum. [dostęp 2011-01-23].