Żabiru amerykański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Żabiru amerykański
Jabiru mycteria[1]
(Lichtenstein, 1819)
Żabiru amerykański
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada neognatyczne
Rząd pelikanowe
Podrząd bocianowce
Rodzina bociany
Rodzaj Jabiru[2]
Hellmayr, 1906
Gatunek żabiru amerykański
Synonimy
  • Ciconia mycteria Lichtenstein, 1819[3]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Żabiru amerykański, żabiru argentyński (Jabiru mycteria) – gatunek ptaka z rodziny bocianów (Ciconiidae), jedyny przedstawiciel rodzaju Jabiru[5]. Występuje w Ameryce Środkowej i Południowej. Spotykany w Pantanalu, jest też uważany za jego symbol[6].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Jest najwyższym ptakiem latającym w Ameryce południowej i Centralnej, często osiągającym tę samą wysokość, co znacznie cięższe i nielotne nandu szare. Jest też drugim co do rozpiętości skrzydeł po kondorze wielkim[7]. Upierzenie białe z nagą, ciemnoniebieską szyją i głową. Bardzo duży dziób (25-35 cm), o czarnej barwie i ostro zakończony. Samice mają dzioby mniejsze i bardziej zakrzywione[8].

Upierzenie jest w większości białe, ale głowa i szyja są go pozbawione[7], z wyjątkiem małej kępki srebrnoszarych piór na potylicy[8]. U podstawy czarnej szyi, możemy zaobserwować czerwony rozciągliwy worek[7]. Na mostku występuje owalny płat nagiej skóry, zwykle zakrytej piórami, staje się widoczny wtedy, gdy ptak stoi wyprostowany[8]. Płcie są podobne z wyglądu, choć samce są większe. Pomimo tego, że wydaje się niezgrabny żabiru jest pełnym wdzięku lotnikiem[7].

Średnie wymiary
  • Wysokość - 140 cm
  • Rozpiętość skrzydeł - 260 cm
  • Waga 4,3- 9 kg[7]

Tryb życia i zachowanie[edytuj | edytuj kod]

W locie szyja wyciągnięta z widocznymi wypukłościami wzdłuż jej dolnej części, utworzonymi przez luźne płaty skóry gardła. Uderzenia skrzydłami są dość wolne (ok. 180/min). Po pierwszych 5-8 uderzeniach przez chwilę szybuje. W ciągu dnia unosi się na ciepłych prądach powietrza[8].

Zwyczaj powitalny

Dwa żabiru siedzą na gnieździe zwrócone do siebie. Szyje trzymają wyciągnięte i głośno klekoczą i kołyszą nimi w poziomie, czasem wykonują też ruch w górę i w dół[8].

Biotop

Bagna i rozlewiska.

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Żabiru mieszka w dużych grupach w pobliżu rzek i stawów, zjada olbrzymie ilości ryb, mięczaków i płazów. Od czasu do czasu je także gady, jaja ptaków i małe ssaki, a nawet świeżą padlinę i martwe ryby - które umierają w okresach suszy, a tym samym pomaga w utrzymaniu czystości zbiorników. Żabiru żywią się w stadach i zwykle żerują brodząc w płytkiej wodzie. W większym stopniu wykorzystują zmysł dotyku niż wzroku. Trzymają otwarty dziób pod kątem 45 stopni w stosunku do powierzchni wody. Gdy uchwycą zdobycz, zamykają go i odrzucają głowę w tył do przełknięcia[9].

Pod względem pokarmowym jest gatunkiem oportunistycznym. Gdy doszło do eksplozji wzrostu populacji myszy domowej w obszarze rolnictwa, w wielu miejscach widywano Żabiru żywiące się gryzoniami na polach uprawnych (co jest zjawiskiem rzadkim wśród ptaków). Obserwowano też przypadki kleptopasożytnictwa w stosunku do dwóch innych gatunków bocianów: dławigada amerykańskiego i bociana sinodziobego[7]. Zjawisko to było bardzo powszechne podczas pory suchej w Llanos[10].

Rozród[edytuj | edytuj kod]

Gniazdo z patyków jest budowane przez oboje rodziców w sierpniu i wrześniu na półkuli południowej[9], składają jaja pod koniec pory deszczowej. W Belize jest to grudzień-luty a przebudowa gniazda ma miejsce od listopada do stycznia[10]. Gniazda zlokalizowane na wysokich drzewach są powiększane w każdym kolejnym sezonie wegetacyjnym do kilku metrów średnicy[9]. W czasie powodzi migrują w wyższe partie, choć miejsca te nie zostały jeszcze zbadane[11]. Gniazda są zwykle budowane pojedynczo, choć znany jest przypadek gdy w Mato Grosso zaobserwowano gniazdo żabiru znajdujące się w kolonii dławigada amerykańskiego[8]. W trakcie budowania gniazda to samiec jest bardziej aktywny[10]później wysiadują z samicą na zmianę 2-5 białych jaj, stają się wtedy bardziej terytorialne w stosunku do innych żabiru[9]. W trakcie wysiadywania jaj i wychowywania młodych (ok. 4 tygodnie) jedno z rodziców zawsze pozostaje w gnieździe[10]. Pisklęta wylatują z gniazda po 80-95 dniach, ale potem jeszcze przez dwa miesiące pozostają pod opieką rodziców. Średnia długość życia wynosi ok. 36 lat[10].

Status, zagrożenie i ochrona[edytuj | edytuj kod]

W Ameryce środkowej uważany jest za gatunek zagrożony, przed wszystkim ze względu na niszczenie siedlisk i polowania. Został umieszczony na liście CITES[12].

Przypisy

  1. Jabiru mycteria w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Jabiru. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 5 grudnia 2010]
  3. Jabiru (Jabiru mycteria) (ang.). IBC The Internet Bird Collection. [dostęp 5 grudnia 2010].
  4. Jabiru mycteria. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  5. Systematyka za: Paweł Mielczarek, Marek Kuziemko: Rodzina: Ciconiidae Sundevall, 1836 - bociany - Storks (Wersja: 2013-09-25). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2014-02-23].
  6. Johan F. Gottgens. The Paraguay- Parana Hidrovia: Protecting with Pantanal with Lessons from the Past. „BioScience”. 51 (4 Suppl), s. 301- 308, 2001. doi:http://bioscience.oxfordjournals.org/content/51/4/301.full?sid=4c0aee89-3b2e-4250-baf8-88430826b2c7. 
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 Hancocks& Kushans: Storks, Ibises and Spoonbills of the world. Princton Uniwersity press, 1992 isbn = 978-0-12-322730-0.
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 8,5 MP Kahl. Observations on the Jabiru and Maguari Storks in Argentina, 1969. „The Condor”. 73 (2), s. 220-229, 1971. 
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 ADW- Jabiru mycteria information.
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 RA Barnhill, D Weyer, WF Young, KG Smith i inni. Breeding Biology of Jabirus (Jabiru mycteria) in Belize. „The Wilson Bulletin”. 117 (2), s. 142-153, czerwiec 2005. doi:http://dx.doi.org/10.1676/04-078. ISSN 0043-5643. 
  11. CJR Alho. Biodiversity of the Pantanal: response to seasonal flooding regime and to environmental degradation. „Braz. J. Biol.”. 68 (4 Suppl), s. 957-966, listopad 2008. doi:http://dx.doi.org/10.1590/S1519-69842008000500005. ISSN 1519-6984. 
  12. Lama, Mino, Rocha, Oliviero. Inferred kinship patterns reveal low levels of extra-pair paternity in the endangered Neotropical Jabiru Stork (Jabiru mycteria, Aves: Ciconiiformes). „Genetica”. 141 (4-6 Suppl), s. 195- 203, 2013. doi:http://link.springer.com/article/10.1007/s10709-013-9718-5. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]