Żabnica (województwo śląskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Inne znaczenia Ten artykuł dotyczy wsi w województwie śląskim. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Żabnica
Widok wsi z Baraniej Góry
Widok wsi z Baraniej Góry
Państwo  Polska
Województwo śląskie
Powiat żywiecki
Gmina Węgierska Górka
Liczba ludności (2008) 3 120[1]
Strefa numeracyjna (+48) 33
Kod pocztowy 34-350
(poczta: Węgierska Górka)
Tablice rejestracyjne SZY
SIMC 0075274
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Żabnica
Żabnica
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Żabnica
Żabnica
Ziemia 49°34′50″N 19°09′23″E/49,580556 19,156389
Heligonka, odmiana akordeonu popularna na Śląsku Cieszyńskim i Żywiecczyźnie

Żabnicawieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie żywieckim, w gminie Węgierska Górka. W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa bielskiego.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Żabnica znajduje się w Beskidzie Żywieckim. Zabudowania i pola uprawne miejscowości znajdują się w dolinie potoku Żabniczanka i na zboczach wzniesień otaczających dolinę tego potoku: Abrahamów, Skała, Suchy Groń, Romanka, Rysianka, Lipowski Wierch, Boraczy Wierch, Redykalny Wierch, Prusów i Borucz, wnikają też w doliny dopływów Żabnicy. Dawniej pola uprawne od dna doliny dochodziły aż na grzbiet Prusowa i Abrahamowa, na stokach i grzbietach wzniesień były też liczne hale pasterskie, m.in. Hala Kupczykowa, Hala Brandysia, Hala Skórzacka, Cukiernica Niżna, Studzianka, Hala Boracza, Hala Borucz[2][3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Księstwo oświęcimskie.

Historycznie miejscowość jest częścią Księstwa oświęcimskiego[4]. W 1564 roku wraz z całym księstwem oświęcimskim i zatorskim leżała w granicach Korony Królestwa Polskiego, znajdowała się w województwie krakowskim w powiecie śląskim. Po unii lubelskiej w 1569 księstwo Oświęcimia i Zatora stało się częścią Rzeczypospolitej Obojga Narodów w granicach, której pozostawało do I rozbioru Polski w 1772[5]. Po rozbiorach Polski miejscowość znalazła się w zaborze austriackim i leżała w granicach Austrii, wchodząc w skład Królestwa Galicji i Lodomerii.

Według Andrzeja Komonieckiego, autora Dziejopisu żywieckiego, najstarsza wzmianka o Żabnicy pochodzi z 1628. Miejscowość należała wówczas do parafii w Radziechowach i mieszkało tu 12 zarębników. W XVII wieku mieszkańcy zajmowali się głównie wypasem owiec, a kolonizacja postępowała w górę doliny. W 1838 wieś została sprzedana przez Adama Wielopolskiego arcyksięcu Karolowi Ludwikowi Habsburgowi.

W latach 1910-1914 z inicjatywy księdza Jana Figuły, wikariusza w Milówce, został tu wzniesiony drewniany kościół. Drewna na budowę dostarczyli Żabniczanie i arcyksiążę żywiecki Karol Stefan Habsburg. W 1918 została przy nim ustanowiona samodzielna placówka duszpasterska, obecnie parafia Matki Bożej Częstochowskiej w Żabnicy.

Tradycja górali żywieckich[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: górale żywieccy.

W Żabnicy nadal kultywowana jest tradycja górali, głównie żywieckich. Działa tu kilka zespołów regionalnych m.in. Dziecięcy Zespół Regionalny „Mały Haśnik”[6], kapela góralska „Romanka”[7], oraz Koło Gospodyń Wiejskich w Żabnicy[8]. Powszechnie wykorzystywanym instrumentem jest akordeon guzikowy tzw. heligonka, na której grywa bardzo wielu mieszkańców tej wsi.

Na Hali Boraczej corocznie na św. Michała odbywa się redyk jesienny, czyli spęd owiec z hal. Na Święta Bożego Narodzenia i Nowy Rok utrzymywany jest zwyczaj grup kolędniczych zwanych „Dziadami”[9]. Co roku odbywa się tu tradycyjna góralska Msza Pasterska, w której oprawę muzyczną tworzą regionalne kapele góralskie oraz Parafialna Orkiestra Dęta „Barka”[10].

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Obiekty turystyczne
  • Kościół pw. Matki Boskiej Częstochowskiej,
  • Pomnik Pamięci Pomordowanych, upamiętniający powieszonych przez niemieckiego okupanta 11 partyzantów
  • Schron bojowy „Wąwóz”[11][12]- ciężki betonowy schron bojowy typu „D” z czasów II Wojny Światowej
  • Kapliczka z dzwonnicą – przykład beskidzkiego budownictwa ludowego z początku XX w.
  • „Opaniówka” – dom pracy twórczej Wojciecha Opani[13]
  • Schronisko na Hali Boraczej – 1 godzinę drogi pieszo z Żabnicy Skałki
Piesze szlaki turystyczne
szlak turystyczny czerwony Węgierska Górka – Żabnica – AbrahamówHala PawlusiaHala Rysianka (Główny Szlak Beskidzki)
szlak turystyczny niebieski Żabnica – PrusówSchronisko PTTK na Hali BoraczejRajcza dw. PKP
szlak turystyczny zielony Żabnica Skałka – Schronisko PTTK na Hali RysianceSchronisko PTTK na Hali LipowskiejSchronisko PTTK na Hali BoraczejMilówka
szlak turystyczny czarny Schronisko PTTK na Hali Boraczej – Żabnica Skałka – Hala Słowianka

Przez wieś biegnie także transbeskidzki szlak konny.

Żabnica
Fragment miejscowości i widok na Beskid Śląski
Fragment miejscowości i widok na Beskid Śląski

Przypisy

  1. Nowiny z Gminy nr 47/2008 (pol.). Serwis Internetowy Gminy Węgierska Górka. [dostęp 2009-06-10]. s. 5.
  2. Beskid Śląski i Żywiecki. Mapa 1:50 000. Kraków: Wyd. „Compass”, 2011. ISBN 978-83-7605-084-3.
  3. Stanisław Figiel, Piotr Krzywda: Beskid Żywiecki. Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2006. ISBN 83-89188-59-7.
  4. Jan Nepomucen Gątkowski: Rys dziejów księstwa oświęcimskiego i zatorskiego. Lwów: nakład autora, 1867.
  5. Jan Nepomucen Gątkowski: Rys dziejów księstwa oświęcimskiego i zatorskiego. Lwów: nakład autora, 1867.
  6. Węgierska-Górka / Folklor / Dziecięcy Zespół Regionalny „Mały Haśnik”.
  7. Węgierska-Górka / Folklor / Kapela góralska „Romanka”.
  8. Węgierska-Górka / Folklor / Koła Gospodyń Wiejskich.
  9. Węgierska-Górka / Folklor / Grupy Kolędnicze z Żywiecczyzny.
  10. Węgierska-Górka / Kultura / Parafialna Orkiestra Dęta „Barka” w Żabnicy.
  11. Ośrodek wypoczynkowy Żabnica.
  12. Kompania Forteczna "Węgierska Górka".
  13. Żabnica – Regiony – Przewodnik w Onet.pl.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]