Żagiew łuskowata

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Żagiew łuskowata
Żagiew łuskowata Polyporus squamosus.jpg
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd żagwiowce
Rodzina żagwiowate
Rodzaj żagiew
Gatunek żagiew łuskowata
Nazwa systematyczna
Polyporus squamosus (Huds.) Fr.
Syst. mycol. 1: 343 (Lund, 1821)
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Żagiew łuskowata
Żagiew łuskowata

Żagiew łuskowata (Polyporus squamosus (Huds.) Fr.) – gatunek grzybów należący do rodziny żagwiowatych (Polyporaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Nazwę polską podał Franciszek Błoński w 1889. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten ma też inne nazwy: huba łuskowata, horosz szupinowaty, huba wielka[2]. Synonimów łacińskich posiada ponad 60. Niektóre z nich[3]:

  • Agarico-pulpa ulmi Paulet 1793
  • Boletus cellulosus Lightf. 1778
  • Boletus juglandis Schaeff. 1774
  • Boletus maximus Schumach. 1803
  • Boletus michelii (Fr.) Pollini 1824
  • Boletus polymorphus Bull. 1791
  • Boletus rangiferinus Bolton 1792
  • Boletus squamosus Huds. 1778
  • Bresadolia caucasica Shestunov 1910
  • Bresadolia paradoxa Speg. 1883
  • Bresadolia squamosa (Huds.) Teixeira 1986
  • Cerioporus michelii (Fr.) Quél. 1886
  • Cerioporus rostkowii (Fr.) Quél. 1886
  • Cerioporus squamosus (Huds.) Quél. 1886
  • Melanopus squamosus (Huds.) Pat. 1900
  • Polyporellus rostkovii (Fr.) P. Karst. 1880
  • Polyporellus squamatus (Lloyd) Pilát 1936
  • Polyporellus squamosus (Huds.) P. Karst. 1880
  • Polyporellus squamosus f. rostkovii (Fr.) Pilát 1936
  • Polyporus alpinus Saut. 1876
  • Polyporus caudicinus Murrill 1903
  • Polyporus dissectus Letell. 1826
  • Polyporus flabelliformis Pers. 1825
  • Polyporus infundibuliformis Rostk. 1830
  • Polyporus juglandis (Schaeff.) Pers. 1825
  • Polyporus michelii Fr. 1821
  • Polyporus pallidus Schulzer 1874
  • Polyporus retirugis (Bres.) Ryvarden 1980
  • Polyporus rostkovii Fr. 1838
  • Polyporus squamatus Lloyd 1911
  • Polyporus ulmi Paulet Icon. Champ. 1812
  • Polyporus westii Murrill 1938
  • Trametes retirugis Bres. 1893

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnicy 10-40 cm. Młode prawie płaskie z podwiniętym brzegiem, starsze lekko lejkowate; pokryty ciemnobrązowymi łuskami na białawym do jasnobrązowego tle (patrząc od środka na zewnątrz kapelusza)[4][5].

Rurki

Nieregularne, kanciaste, białe/kremowe pory im dalej od trzonu tym mniejsze, średnicy 1-2,5 mm, zbiegające.

Trzon

Najczęściej boczny, krótki i krępy z rurkami płynnie przechodzącymi z kapelusza na trzon. Górą zazwyczaj biały lub brudnocielisty, dołem pokryty brązowoczarnym lub czarnym kutnerem[6]

Miąższ

Biały, o słabym smaku i zapachu mączno-ogórkowym. Jest soczysto-mięsisty, zaś po wyschnięciu staje się lekki, korkowaty i kruchy[4].

Wysyp zarodników

Biały. Zarodniki podłużnie eliptyczne, gładkie, o rozmiarach 10-13 x 4-5 µm[5].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Pospolicie występuje w całej Polsce (z wyjątkiem wyższych partii gór). Występuje w lasach, parkach, ogrodach, w zaroślach i przy drogach. Rośnie na żywych i obumierających pniach drzew liściastych, rzadko na iglastych[6]. Występuje na drzewach niemal przez cały rok; młode owocniki pojawiają się w marcu i rozwijają się do pierwszych mrozów, a przejrzałe owocniki utrzymują się na pniach czasami nawet do lutego. Rozwija się najczęściej na bukach, klonach i jesionach[7].

Stwierdzono występowanie na następujących drzewach: Acer negundo, Acer pensylvanicum, Acer platanoides, Acer pseudoplatanus, Acer saccharinum, Aesculus hippocastanum, Betula pendula, Celtis occidentalis, Fagus, Fraxinus excelsior, Juglans regia, Malus domestica, Populus nigra, Populs sp., Prunus domestica, Quercus petraea, Quercus sp., Robinia, Salix alba, Salix fragilis, Salix sp., Tilia sp., Ulmus glabra, Ulmus minor, Ulmus sp.[2]

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Pasożyt żywych drzew[6]. Grzyb jadalny. Jadalne są tylko młode owocniki, jednak są mało smaczne. Z czasem twardniejący miąższ grzyba czyni go niezdatnym do spożycia. Przed jedzeniem należy obgotować. Dawniej w okresach głodu wykorzystywano również starsze owocniki. Krojono je grubo i gotowano. Z wywaru robiono zupę grzybową[7].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Żagiew bulwiasta (Polyporus tuberaster). Owocnik dużo mniejszy (do 15 cm średnicy). Kapelusz lejkowaty, trzon centralny[6].

Przypisy

  1. Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. 2,0 2,1 Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-04-15].
  4. 4,0 4,1 Edmund Garnweidner: Encyklopedia kieszonkowa GRZYBY. Warszawa: MUZA SA, 2003, s. 255.
  5. 5,0 5,1 Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. s. 498. ISBN 83-7404-513-2.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  7. 7,0 7,1 Andreas Gminder: Atlas grzybów jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.