Jacht żaglowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Żaglówka)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Turystyczny, kabinowy jacht żaglowy.
Morski jacht turystyczny SY Copernicus
Monotypowa klasa sportowa Finn
Morski jacht regatowy
Polski szkuner sztakslowy SY Zawisza Czarny II

Jacht żaglowy, SY, s/y lub s. y. (ang. sail yacht) – jednostka pływająca wykorzystywana do celów sportowo-turystycznych, której głównym[1] lub jedynym napędem są żagle[2] . Wśród jednostek o napędzie żaglowym jest jednostką o pośredniej wielkości pomiędzy małą żaglówką a dużym żaglowcem. Przyjmuje się, że granicą pomiędzy jachtem żaglowym a żaglowcem jest długość jednostki 24 m (co wynika pośrednio z Międzynarodowych Przepisów o Zapobieganiu Zderzeniom na Morzu).

Podział[edytuj | edytuj kod]

Kategoria projektowa[edytuj | edytuj kod]

Jachty wprowadzane przez producentów do obrotu handlowego na terenie UE spełniać muszą techniczne wymagania dla rekreacyjnych jednostek pływających[3], w wyniku czego są kwalifikowane do jednej z poniższych kategorii projektowych. Kwalifikacja ta nie dotyczy jachtów budowanych indywidualnie, replik historycznych, jachtów regatowych itd. Stanowi jednak pewną metodę ich podziału z uwagi na obszar i warunki pływania.

  1. Kategoria A - OCEANICZNA - jednostki zaprojektowane do dalekich rejsów, w warunkach wiatru silniejszego niż 8°B (stopni w skali Beauforta) i przy fali o wysokości znaczącej przekraczającej 4 m; jednostki te są w znacznym stopniu samowystarczalne; Minimalna wartość współczynnika STIX, tj. indeksu stabilności będącego miarą dzielności morskiej jednostki, wynosi 32.
  2. Kategoria B - PEŁNOMORSKA - jednostki zaprojektowane do rejsów pełnomorskich, w warunkach wiatru o sile do 8°B włącznie i przy fali o wysokości znaczącej do 4 m włącznie; Minimalna wartość współczynnika STIX - 23;
  3. Kategoria C - PRZYBRZEŻNA - jednostki zaprojektowane do rejsów po wodach przybrzeżnych, dużych zatokach, zalewach, jeziorach i rzekach, w warunkach wiatru o sile do 6°B włącznie i przy fali o wysokości znaczącej do 2 m włącznie; Minimalna wartość współczynnika STIX - 14;
  4. Kategoria D - NA WODY OSŁONIĘTE - jednostki zaprojektowane do rejsów na małych jeziorach, rzekach i kanałach, w warunkach wiatru o sile do 4°B włącznie i przy fali o wysokości znaczącej do 0,5 m włącznie; Minimalna wartość współczynnika STIX - 5.

Akwen żeglugi[edytuj | edytuj kod]

Ze względu na rodzaj akwenu wodnego wykorzystywanego do żeglugi można wymienić trzy podstawowe grupy jachtów żaglowych:

  • jachty śródlądowe
  • jachty morskie
  • zatokowe
  • przybrzeżne
  • pełnomorske
  • jachty oceaniczne

Rejestracja sportowa[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie z przepisami Polskiego Związku Żeglarskiego obowiązkowej rejestracji podlegają wszystkie jednostki morskie. Ponadto PZŻ prowadzi rejestrację jednostek klasowych. Jachty śródlądowe, których iloczyn długości oraz szerokości przekracza 20m2 muszą być rejestrowane w odpowiednich inspektoratach żeglugi śródlądowej. Mając na uwadze powyższe można wyróżnić trzy grupy jachtów według kryterium rejestracji sportowej PZŻ:

  • jachty śródlądowe - jednostki żaglowe wykorzystywane do żeglugi po wodach śródlądowych i nie będące klasowe.
  • jachty morskie - jednostki żaglowe wykorzystywane do żeglugi po wodach morskich
  • jachty klasowe - jednostki żaglowe przeznaczone do żeglugi regatowej i przynależące do klasy międzynarodowej lub narodowej zaakceptowanej przez PZŻ
  • klasa wolna - przepisy tej klasy narzucają konstruktorom warunki na kilka parametrów np. powierzchnie ożaglowania. Występuje znaczna różnorodność jachtów należących do klasy.
  • klasa ograniczona - przepisy znacznie bardziej ograniczające inwencję konstruktorów niż w klasie wolnej. Jachty należące do klasy ograniczonej podlegają formułom pomiarowym (np. formuła R[4]), których celem jest wyrównanie szans wszystkich startujących jednostek.
  • klasa monotypowa - wszystkie jednostki klasy są identyczne. Ze względu na techniczne trudności w wykonaniu identycznych jednostek wprowadza się tolerancję znaczących parametrów, co dopuszcza pewną niewielką różnice między jachtami.

Sposób użytkowania[edytuj | edytuj kod]

Można wyróżnić cztery grupy jachtów według kryterium ich wykorzystania:

  • jachty regatowe - jednostki żaglowe przeznaczone do udziału w regatach zarówno na trasach śródlądowych, jak i morskich, oceanicznych. Ich charakterystyczną cechą jest duża powierzchnia ożaglowania w stosunku do wyporności, lekka konstrukcja kadłuba oraz wyposażenie w specjalistyczne urządzenia służące np. do balastowania przez załogę (trapez), czy bardzo precyzyjnej obsługi takielunku. Konstrukcja jachtów regatowych i ich wyposażenie zapewnić ma jak największą prędkość podczas żeglugi.
  • jachty turystyczno-regatowe - jednostki żaglowe przeznaczone zarówno do udziału w regatach, jak i żeglugi rekreacyjnej. To jachty spełniające warunki formuł pomiarowych, równocześnie wyposażone tak, aby zapewnić komfort załodze podczas żeglugi turystycznej.
  • jachty turystyczne - jednostki żaglowe przeznaczone do żeglugi rekreacyjnej. Na etapie projektowania konstrukcji kadłuba oraz wyposażenia walory regatowe nie są brane pod uwagę. Do tej grupy zalicza się również jednostki zdeklasowane.
  • jachty szkoleniowe - jednostki żaglowe przeznaczone do prowadzenia na nich szkoleń na stopnie żeglarskie. To jachty konstruowane w taki sposób, aby były tanie do wyprodukowania i eksploatacji oraz proste w obsłudze, przy zapewnieniu jak najwyższego bezpieczeństwa załogi. Wyposażenie pod kątem komfortu żeglugi ma drugorzędne znaczenie.

Konstrukcja kadłuba[edytuj | edytuj kod]

Jachty żaglowe znacznie różnią się między sobą kształtem kadłuba, długością, wysokością burty, czy kształtem dziobu i rufy. Ze względu na konstrukcję jednostek żaglowych możemy wyróżnić cztery podstawowe grupy:

  • jachty mieczowe - jednostki wyposażone w miecz, charakteryzujące się znaczną szerokością kadłuba zapewniającą stateczność poprzeczną
  • jachty balastowe - inaczej zwane kilowymi, jednostki, których stateczność poprzeczną zapewnia balast
  • jachty balastowo-mieczowe - inaczej zwane kilowo-mieczowymi, stanowiące połączenie dwóch powyższych rozwiązań
  • jachty wielokadłubowe - katamarany oraz trimarany, charakteryzujące się dużą statecznością zapewnioną pływakami połączonymi sztywnym elementem konstrukcyjnym stanowiącym pokład

Materiał konstrukcyjny[edytuj | edytuj kod]

Kadłuby jachtów żaglowych konstruowane są z różnego rodzaju materiałów. Możemy wyróżnić trzy podstawowe grupy:

  • jachty sklejkowe - materiałem konstrukcyjnym kadłuba jest sklejka wodoorpodna
  • jachty fornirowe - materiałem konstrukcyjnym kadłuba jest łuszczyna szlachetnych rodzajów drewna

Osprzęt żaglowy[edytuj | edytuj kod]

Wraz z rozwojem żeglarstwa ewolucji ulegały między innymi osprzęt oraz ożaglowanie noszone przez statki. Współcześnie można dokonać podziału na jedenaście grup według kryterium osprzętu żaglowego:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons

Przypisy

  1. Polski Rejestr Statków: Przepisy klasyfikacji i budowy jachtów morskich. Część I. Zasady klasyfikacji. Gdańsk: 1996, s. 5. Cytat: według klasyfikacji PRS jachtem żaglowym jest jacht wyposażony w napęd mechaniczny o takiej mocy znamionowej wyrażonej w kilowatach, że jej stosunek do klasyfikacyjnej powierzchni ożaglowania wyrażonej w metrach kwadratowych ma wartość poniżej 0,65..
  2. Jacek Czajewski: Encyklopedia Żeglarstwa. Warszawa: PWN, 1996, s. 120. ISBN 83-01-11914-4.
  3. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 marca 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla rekreacyjnych jednostek pływających (Dz. U. z dnia 23 maja 2003 r.). [dostęp 2012-16-03].  Cytat: zasadnicze wymagania dla rekreacyjnych jednostek pływających
  4. Sposób wyliczania wartości regatowej według formuły pomiarowej R

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jerzy W. Dziewulski: Wiadomości o jachtach żaglowych. Warszawa: Alma-press, 2008, s. 20-31. ISBN 978-83-7020-358-0.
  • Franciszek Haber: Vademecum żeglarza i sternika jachtowego. Warszawa: WILGA, 2004, s. 11-13,18. ISBN 83-7375-197-1.