Żalejka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Żalejka - strona tytułowa zbioru wierszy Janki Kupały, 1908.
Kształt typowej żalejki.
Chłopiec z żalejką - obraz Wasilija Tropinina, koniec XIX w.

Żalejka, żaliejka (także: briołka) – instrument dęty drewniany z grupy aerofonów wargowych. Od strony ustnika ma postać cienkiej, pustej w środku rurki (podobnej do fujarki) ale rozszerzającej się na końcu w kształt rogu. Instrument zwykle wykonywany jest z drewna, trzciny lub rurki rogowej i zakończony kominem wykonywanym z rogu lub drewna (często wykorzystuje się do tego drewno wiązu).

Instrument znany jest także pod nazwami żałomiejka, sopel, piszczałka, fletnia, duda i innych.

Wśród tego typu instrumentów wyróżniane są także ich podtypy. Należy zwrócić uwagę, że dźwięk briołki w porównaniu z dźwiękami wydawanymi przez bardziej "pastuszkową" w charakterze żalejkę jest bardziej delikatny i łagodny, ponieważ wykonuje się ją w całości z drewna[1]. Jako pierwszy wprowadził ten instrument ludowy do rosyjskich orkiestr Władimir Andriejew[2].

Instrumenty te wywodzą się z Rosji (są tam jednym z najbardziej popularnych instrumentów ludowych) ale rozpowszechnione są także na terenie Ukrainy i Białorusi. Obecnie wiele zespołów muzycznych pochodzących z tych krajów wykorzystuje ten instrument w swoim repertuarze.

Autor Zarysu historii muzyki w Rosji, Michniewicz, zwraca uwagę na ten sam korzeń językowy występujący w wyrazach żalejka i żalnik (wyraz oznaczający w języku starosłowiańskim - mogiłę, grób), co by wskazywało na to, że instrument ten był używany w czasie pogrzebów i obrzędów wspominania zmarłych. Wiarygodniejsze jest pochodzenie od rosyjskiego wyrazu шалме́й/шалма́й ("szałamaja") ← niemieckie Schalmeifrancuskie chalemiełacińskie calamus ("trzcina").

Poeta białoruski Janka Kupała nazwał jeden ze swych zbiorów wierszy tytułem "Żalejka" (biał. Жалейка).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons

Przypisy

  1. Żalejka (briołka) (ros.)
  2. W. N. Byczkow - Instrumenty muzyczne (ros. Музыкальные инструменты — wyd. АСТ-ПРЕСС, 2000, ISBN 5-7805-0537-3)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Michniewicz - Zarys historii muzyki w Rosji (ros. Очерк истории музыки в России)
  • N. I. Priwałow - Muzykalne instrumenty dmuchane narodu rosyjskiego. Ich pochodzenie i rozwój. Badania historyczno-etnicznograficzne (ros. Музыкальные духовые инструменты русского народа. Их происхождение и развитие. Историко-этнографическое исследование)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]