Żarek (ptak)
| Żarek | |
| Pyrocephalus rubinus[1] | |
| (Boddeart, 1783) | |
 Samiec |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | strunowce |
| Podtyp | kręgowce |
| Gromada | ptaki |
| Podgromada | Neornithes |
| Nadrząd | neognatyczne |
| Rząd | wróblowe |
| Podrząd | pierwowróblowce |
| Rodzina | tyrankowate |
| Rodzaj | Pyrocephalus[2] Gould, 1839 |
| Gatunek | żarek |
| Synonimy | |
|
|
| Podgatunki | |
|
zobacz opis w tekście |
|
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4] | |
 |
|
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Żarek (Pyrocephalus rubinus) – gatunek małego ptaka z rodziny tyrankowatych. Jest jedynym przedstawicielem rodzaju Pyrocephalus[5]. Posiada szeroki zasięg występowania. Wyróżnia się od 9 do 11 podgatunków.
Spis treści |
[edytuj] Występowanie
Zasiedla drzewa nieopodal rzek na półsuchych i suchych obszarach, obszary rolnicze i sawanny. Lista państw i wysp, w jakich występuje, oraz liczebność[6]:
- Ameryka Północna – Kanada, Meksyk i Stany Zjednoczone.
- Ameryka Środkowa – Belize, Gwatemala, Honduras, Nikaragua i Panama.
- Ameryka Południowa – Argentyna, Boliwia, Brazylia, Chile, Kolumbia, Ekwador, Paragwaj, Peru, Gujana, Urugwaj i Wenezuela.
- wyspy – Aruba oraz Antyle Holenderskie.
Globalny zasięg występowania szacuje się na 7 420 000 km², a populację na 5 000 000-50 000 000 ptaków.
[edytuj] Charakterystyka
Jest nieco mniejszy od wróbla domowego. Występuje bardzo wyraźna różnica między płciami. Samiec ma cały wierzch głowy, gardło, pierś, brzuch i pokrywy podogonowe intensywnie czerwone ("żarowe"). Skrzydła, ogon i kark są ciemnoszare, a przez oczy biegnie opaska w takim samym kolorze. Nogi, dziób i oczy intensywnie czarne. Samica ma wierzch ciała i skrzydła ubarwiony jak u samca, jednakże brak jej "czapeczki" na głowie. Ma jasny brzuch, brązowo paskowany, a pokrywy podogonowe mają barwę jasnoczerwoną. Żyje do 5,5 lat.
[edytuj] Wymiary
- długość ciała: 13,5 cm
- skrzydło: 7,5-8 cm
- rozpiętość skrzydeł: 35,5-39,5cm
- masa ciała: 11-14 g
[edytuj] Zachowania
Mało czasu spędza na ziemi. Tak jak inne tyrankowate, w pogoni za owadami robi nagłe "wypady" z eksponowanych miejsc. Brakuje informacji na temat snu i kąpieli słonecznych. Zarówno samiec, jak i samica często czyszczą pióra w ciągu dnia; zaobserwowano także, że czyszczą je dziobem po pożywianiu się.
[edytuj] Pożywienie
Zjadają głównie owady i inne stawonogi, zbierane z ziemi, a także szarańczę, pszczoły miodne, chrząszcze. 94% procent żerowania odbywa się do 3 metrów na ziemią.
[edytuj] Lęgi
Gniazdo jest luźną konstrukcją, zbudowaną z gałązek, traw, włókien i pustych kokonów, pokrytych puchem piór i włosia. Ma kształt płytkiego kielicha, umieszczone jest w rozwidleniu gałęzi. Samica uzupełnia je pajęczynami i porostami. Podczas pokazów godowych samiec stroszy czub nadymając pierś i trzepocząc skrzydłami, po czym wzbija się na ok. 20m w górę, po czym opada.
Wyprowadza lęgi od połowy lutego do czerwca, dwa w ciągu tego sezonu. Samica składa 2-4 jaja w kolorze białym, z czystego do śmietanowego, lub brązowe, ciemno nakrapiane. Okres inkubacji trwa 13-15 dni. Samica rzadko i nie na długo opuszcza gniazdo, sama wysiaduje jaja. Pisklęta zaraz po wykluciu ważą niewiele ponad 1 gram. Otwierają oczy po czterech dniach. Rodzice karmią je ok. 3,5 razy na godzinę. Jedzą głównie mole i motyle. Po 14-16 dniach opuszczają gniazdo. Obie płci mogą się rozmnażać po dwóch latach.
Starzyki z rodziny kacykowatych, z rodzaju Molothrus, mogą być pasożytami lęgowymi w gnieździe żarków. Może się zdarzyć, że te ostatnie będą wychowywać pisklę starzyka[7].
[edytuj] Podgatunki
Jest ich 11[8], znacznie się od siebie różnią. 2 z nich są endemiczne dla wysp Galapagos i czasami są podnoszone do rangi osobnego gatunku. Są mniejsze niż te z kontynentu, a samice w ogóle się różnią od tych "normalnych". Oto lista podgatunków[8]:
- żarek rubinowy (Pyrocephalus rubinus rubinus) (Boddaert, 1783)
- żarek galapagoski (Pyrocephalus rubinus nanus Gould, 1838
- Pyrocephalus rubinus mexicanus Sclater, PL, 1859
- Pyrocephalus rubinus flammeus van Rossem, 1934
- Pyrocephalus rubinus blatteus Bangs, 1911
- Pyrocephalus rubinus dubius Gould, 1839
- Pyrocephalus rubinus saturatus Berlepsch & Hartert, 1902
- Pyrocephalus rubinus piurae Zimmer, JT, 1941
- Pyrocephalus rubinus ardens Zimmer, JT, 1941
- Pyrocephalus rubinus obscurus Gould, 1839
- Pyrocephalus rubinus cocachacrae Zimmer, JT, 1941
- Pyrocephalus rubinus major Pelzeln, 1868
Przypisy
- ↑ Pyrocephalus rubinus w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
- ↑ Pyrocephalus. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 01-01-2010]
- ↑ Vermilion Flycatcher (Pyrocephalus rubinus) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [dostęp 13 lutego 2012].
- ↑ Pyrocephalus rubinus. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
- ↑ Gill, F., Wright, M. & Donsker, D.: Family Tyrannidae (ang.). IOC World Bird Names (wersja 2.0), 2009. [dostęp 13 kwietnia 2009].
- ↑ wg www.birdlife.org
- ↑ Katja Schulz: Pyrocephalus rubinus (Boddaert, 1783) (ang.). [dostęp 2010-06-04].
- ↑ 8,0 8,1 avibase.bsc-eoc.org
[edytuj] Bibliografia
- T. Alvarez: Pyrocephalus rubinus (ang.). Animal Diversity Web. [dostęp 8 czerwca 2010].
- David Burni, Ben Hoare, Joseph DiCostanzo, BirdLife International (mapy wyst.), Phil Benstead i inni: Encyklopedia Ptaki. Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa, 2009 ISBN 978-83-01-15733-3.
- D. Chandler, D. Couzens, E. Dunn, J. Elphic, R. Hume i inni: Fakty o zwierzętach świata: Ptaki. MULTICO, 2008. ISBN 978-83-7073-583-8.
- Csodálatos állatvilág, Wild life fact file (magyar nyelven) ford.: Mester K.: (2000). ISBN 963-86092-0-6
