Żbik
| Żbik | |
| Felis silvestris[1] | |
| Schreber, 1775 | |
 |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | strunowce |
| Podtyp | kręgowce |
| Gromada | ssaki |
| Podgromada | ssaki żyworodne |
| Infragromada | łożyskowce |
| Rząd | drapieżne |
| Rodzina | kotowate |
| Rodzaj | Felis |
| Gatunek | żbik |
| Podgatunki | |
|
zobacz opis w tekście |
|
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2] | |
 |
|
| Zasięg występowania | |
 Podgatunki żbika na podstawie badań DNA z 2007[3]: Obecny zasięg F. s. silvestris Dawny zasięg F. s. silvestris F. s. cafra |
|
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
 Hasło żbik w Wikisłowniku |
|
Żbik (Felis silvestris) – gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, po raz pierwszy opisany przez Karola Linneusza w 1758 roku (pod nazwą Felis catus), na podstawie wyglądu kota domowego. Obecną nazwę nadał żbikowi w 1775 roku niemiecki przyrodnik Schreber, który w Niemczech obserwował zwierzę w naturze. Zgodnie z oficjalnie przyjętą klasyfikacją żbiki (sensu largo) dzieli się na trzy podstawowe grupy:
- F. silvestris silvestris (żbik europejski)
- Felis silvestris lybica (kot nubijski)
- Felis silvestris ornata (kot stepowy)
Spis treści |
Występowanie [edytuj]
Zamieszkuje gęste lasy obszarów górskich. Najlepiej czują się na skraju kompleksów leśnych. Znajdując schronienie wśród drzew, a polując na terenach otwartych: łąkach, śródleśnych polanach, na polach. Szacuje się, że w Polsce we wschodniej części Karpat żyje nie więcej niż 200 żbików.
Pokarm [edytuj]
Żbiki żywią się małymi ssakami, gryzoniami, ptakami, rybami, żabami, małymi sarnami, jelonkami i jagniętami, a czasem nawet polują na owady.
Wygląd [edytuj]
Sierść gęsta i długa jest barwy żółtawoszarej w ciemne pręgi. Powyżej opuszek, na tylnych kończynach czarne plamy.
Rozwścieczony żbik kładzie uszy płasko po głowie, otwiera szeroko czerwoną paszczę, przeraźliwie parska, jeży sierść i wygina grzbiet w łuk co sprawia, że olbrzymieje.
Rozmnażanie [edytuj]
Ciąża trwa 65–69 dni. Samica rodzi od jednego do czterech młodych. Samice dojrzewają w wieku 10 miesięcy, a samce rok później.
Podgatunki [edytuj]
Wyróżnia się ponad 20 podgatunków żbika[4]:
- F. silvestris cafra Desmarest, 1822
- F. silvestris caucasica Satunin, 1905
- F. silvestris caudata Gray, 1874
- F. silvestris chutuchta Birula, 1916
- F. silvestris cretensis Haltenorth, 1953
- F. silvestris foxi Pocock, 1944
- F. silvestris gordoni Harrison, 1968
- F. silvestris grampia Miller, 1907
- F. silvestris griselda Thomas, 1926
- F. silvestris haussa Thomas & Hinton, 1921
- F. silvestris iraki Cheesmann, 1921
- F. silvestris jordansi Schwarz, 1930
- F. silvestris lybica Forster, 1780
- F. silvestris mellandi Schwann, 1904
- F. silvestris nesterovi Birula, 1916
- F. silvestris ocreata Gmelin, 1791
- F. silvestris ornata Gray, 1832
- F. silvestris reyi Lavauden, 1929
- F. silvestris rubida Schwann, 1904
- F. silvestris silvestris Schreber, 1777
- F. silvestris tristrami Pocock, 1944
- F. silvestris ugandae Schwann, 1904
Ochrona [edytuj]
W 1980 roku żbik został wpisany do aneksu II konwencji berneńskiej i w wielu krajach wprowadzono ograniczenia mające służyć ochronie tych kotów.
Staropolskie nazwy [edytuj]
Step, zdeb, zdbik, żdbik. Słowo "step", później (w tym wypadku) udźwięcznione, oznacza dzikusa, coś dzikiego. Wyraz "zdbik" jest zdrobnieniem tego udźwięcznienia, "żdbik" jest mylnym odmazurzeniem tego zdrobnienia, natomiast współczesna nazwa zwierzęcia jest łatwiejszą do wymówienia formą tego ostatniego słowa
Inne [edytuj]
- w niewoli żbiki żyją 12–18 lat
- polują tylko na ziemi nad ranem i o zmierzchu
- wrogami naturalnymi młodych są łasice i gronostaje
- w porównaniu z europejskim żbik afrykański ma krótsze owłosienie i cieńszy ogon
- z powodu kojarzenia się żbików z kotami domowymi naukowcy uważają, że duża część europejskich drapieżników to mieszańce, tzw. kotożbiki
- kocięta mimo niewielkich rozmiarów i miłego wyglądu potrafią używać swoich zębów i pazurów
- według części naukowców, nie istnieją już (przynajmniej w Polsce) żbiki czystej krwi, ponieważ zostały wymieszane z dachowcami[5]
Galeria [edytuj]
-
Żbik afrykański
-
Żbik europejski
-
Żbik europejski
Ciekawostki [edytuj]
W języku angielskim związek frazeologiczny "wildcat strike" (dosłownie: uderzenie żbika), który oznacza ... "dziki strajk" robotników. Na tej podstawie ruch anarchosyndykalistyczny (a konkretnie związek zawodowy Industrial Workers of the World) stworzył symbol czarnego żbika (a nie jak sądzi się powszechnie kota) wpisanego w okrąg, jako charakterystykę dzikich wystąpień robotniczych mających rzekomo w sobie coś z natury żbika.
Przypisy
- ↑ Felis silvestris w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
- ↑ Felis silvestris. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
- ↑ CA Driscoll, M Menotti-Raymond, AL Roca, K Hupe i inni. The Near Eastern origin of cat domestication.. „Science”. 317 (5837), s. 519-23, Jul 2007. doi:10.1126/science.1139518. PMID 17600185.
- ↑ Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Felis silvestris. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 29 sierpnia 209]
- ↑ Psy, Koty, Konie, Fretki - Porady, pielęgnacja i informacje - Dziś polskich żbików już nie ma
