Żeglarek argo
| Żeglarek argo | |
| Argonauta argo[1] | |
| Linnaeus, 1758 | |
 Argonauta argo w Naturhistorisk museum, Oslo |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | mięczaki |
| Gromada | głowonogi |
| Podgromada | płaszczoobrosłe |
| Rząd | ośmiornice |
| Rodzina | Argonautidae |
| Rodzaj | Argonauta |
| Gatunek | żeglarek argo[2][3] |
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Żeglarek argo (Argonauta argo) – gatunek głowonoga z rzędu ośmiornic (Octopoda), pierwszy z żeglarków (Argonauta) opisanych naukowo, gatunek typowy i zarazem największy z rodziny Argonautidae, znanej ze specyficznej strategii rozrodczej, od której wzięła swoją nazwę (z gr. Argonautai, ‘żeglarze na Argo’).
Spis treści |
Występowanie [edytuj]
Gatunek kosmopolityczny[4], epipelagiczny[5], pływający zazwyczaj na głębokościach mniejszych niż 100 m p.p.m., występujący w tropikalnych i subtropikalnych wodach oceanicznych[4].
Budowa [edytuj]
Płaszcz żeglarka argo jest kulisty, tak szeroki jak długi. Powierzchnia płaszcza, głowy i ramion pokryte są widocznymi, osadzonymi blisko siebie, dużymi brodawkami. Boczną powierzchnię płaszcza otacza wąski fałd skóry. Lejek tworzą 4 podłużne płaty[5].
Jak u wszystkich przedstawicieli rodziny Argonautidae, również u tego gatunku jest wyraźnie zaznaczony dymorfizm płciowy. Samce żeglarka argo mają 1–2 cm długości. Nie budują muszli. Samice są znacznie większe. Mają silnie spłaszczone 2 górne ramiona, wyglądające jak cienka błona. Zawarte w niej chromatofory umożliwiają zwierzęciu zmianę ubarwienia (od srebrzystego po ciemnobrązowe)[4]. Nabłonek tych ramion wytwarza wapienną substancję, z której samica, po osiągnięciu dojrzałości płciowej, buduje cienkościenną muszlę[6], podobną do muszli łodzików. Muszle samic A. argo osiągają do 30 cm długości[4].
Tryb życia [edytuj]
Funkcja muszli z materiału podobnego do papieru frapowała ludzi od czasów Arystotelesa, który ok. 300 roku p.n.e. stwierdził, że ośmiornica używa muszli jak łodzi do żeglowania[7].
Samica wypełnia muszlę powietrzem atmosferycznym zaczerpniętym z powierzchni wody. Wypełniona gazem muszla ułatwia jej żeglowanie, przy czym ośmiornica potrafi precyzyjnie sterować pływalnością muszli (podobnie działa pęcherz pławny u ryb), a przy braku powietrza zwierzę ma problemy z utrzymaniem muszli w pionie[8].
Oprócz funkcji „jednostki pływającej”, muszla pełni też funkcję komory lęgowej. Wkrótce po wybudowaniu muszli samica jest gotowa, by przystąpić do rozrodu. Samiec umieszcza spermatofory w jamie płaszczowej samicy za pomocą hektokotylusa. Ta następnie składa jaja do wnętrza muszli, po czym wsuwa się do niej i siada na jajach[6], pozostawiając na zewnątrz muszli pierwszą parę ramion. W miarę rozwoju (i rosnącej masy) jaj samica zmienia ciśnienie powietrza w muszli regulując tym samym głębokość zanurzenia, aż do czasu wylęgu młodych ośmiornic[8].
Żeglarki argo żywią się planktonem i drobnymi organizmami zebranymi z powierzchni wody[9].
Znaczenie gospodarcze [edytuj]
Gatunek jadalny, rzadko spożywany przez ludzi, spotykany w handlu w Indiach i w Japonii. Muszle są wysoko cenione przez kolekcjonerów[9].
Przypisy
- ↑ Argonauta argo w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
- ↑ Czesław Jura: Bezkręgowce : podstawy morfologii funkcjonalnej, systematyki i filogenezy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007. ISBN 978-83-01-14595-8.
- ↑ Zwierzęta : encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005. ISBN 83-01-14344-4.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 Marcie Orenstein, James B. Wood: Paper Nautilus (Argonauta argo) (ang.). W: Marine Invertebrates of Bermuda [on-line]. [dostęp 21 listopada 2011].
- ↑ 5,0 5,1 S. Gofas: Argonauta argo Linnaeus, 1758 (ang.). World Register of Marine Species, 2010. [dostęp 21 listopada 2011].
- ↑ 6,0 6,1 Bezkręgowce. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1984, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0428-6.
- ↑ Finn i Norman [za:] D. W. Thompson: The works of Aristotle translated into English. Volume IV. Historia Animalium. Londyn: Oxford University Press, 1910.
- ↑ 8,0 8,1 Julian K. Finn, Mark D. Norman. The argonaut shell: gas-mediated buoyancy control in a pelagic octopus. „Proceedings of the Royal Society B”, 2010. doi:10.1098/rspb.2010.0155 (ang.).
- ↑ 9,0 9,1 T. Virden: Argonauta argo (ang.). Animal Diversity Web, 1999. [dostęp 21 listopada 2011].
