Żmija gabońska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Żmija gabońska
Bitis gabonica[1]
(Duméril, Bibron & Duméril, 1854)
Żmija gabońska
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada zauropsydy
Podgromada diapsydy
Rząd łuskonośne
Podrząd węże
Rodzina żmijowate
Podrodzina żmije właściwe
Rodzaj Bitis
Gatunek żmija gabońska
Podgatunki

zobacz opis w tekście

Zasięg występowania
Mapa występowania
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Żmija gabońska (Bitis gabonica) – gatunek jadowitego węża z rodziny żmijowatych.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Występuje w zachodniej i środkowej Afryce. Zasiedlane przez nią tereny rozciągają się od Liberii do Tanzanii oraz od Sudanu do Angoli. Ponieważ gad przebywa w tropikalnej strefie klimatycznej, wśród ściółki leśnej, jest aktywny przez cały rok.

Biotop[edytuj | edytuj kod]

Prowadzi naziemny tryb życia. Doskonale ukrywa się wśród opadłych i butwiejących liści, dość często można spotkać wylegującą się w płytkich, nagrzanych słońcem zbiornikach wodnych.

Cechy charakterystyczne[edytuj | edytuj kod]

Wąż jadowity o uzębieniu Solenoglypha. Jest to najwyższy stopień rozwoju aparatu jadowego u węży. Zęby te znajdują się w przedniej części otworu gębowego żmii, złożone pozostają równolegle do kości szczęki. Zęby są typu kanalikowego. Żmija gabońska nie jest na ogół agresywna. Zaniepokojona wydaje głośny syk i dopiero w ostateczności atakuje. Chociaż jej jad jest niezwykle niebezpieczny dla człowieka, ataki zdarzają się bardzo rzadko. Ze wszystkich jadowitych węży świata ma największą głowę i najdłuższe zęby jadowe (posiada ich 4), które mogą osiągnąć 5 cm długości. Ma charakterystyczne plamy, które mają kształt prostokątów, a po bokach ciała – trójkątów. Są one jasno purpurowe, brązowe, brunatne i kremowe. Gad ze wschodnich terenów występowania jest mniejszy od przedstawicieli swojego gatunku zamieszkujących obszary zachodnie.

Podgatunki[edytuj | edytuj kod]

Wyróżnia się dwa podgatunki[1][2]:

Wygląd[edytuj | edytuj kod]

Głowa

Duża i płaska, ma trójkątny zarys.

Oczy

Są jasne z pionową źrenicą.

Ciało masywne, grzbiet i boki pokryte są kolorowymi plamami tworzącymi deseń geometryczny. Gruczoły jadowe znajdują się z tyłu jej dużej, płaskiej, trójkątnej głowy, a między nozdrzami znajdują się dwa wyrostki skórne. Posiada między nozdrzami 2 krótkie wyrostki skórne. Dorasta do 2 m długości, grubość ok. 20 cm i waży nawet 8 kilogramów[potrzebne źródło].

Pokarm[edytuj | edytuj kod]

Żywi się głównie drobnymi kręgowcami. Poluje, leżąc nieruchomo na ziemi, w pobliżu lub na ścieżkach, którymi chodzą zwierzęta. Gdy potencjalna zdobycz zbliży się, wąż bez wahania atakuje. Zatapia zęby jadowe w ofiarę i czeka aż umrze. Wówczas przystępuje do połykania zdobyczy. Zjada osobniki wielkości królika.

Jadowitość[edytuj | edytuj kod]

Uważana za jeden z najjadowitszych węży na świecie. Jednorazowo może wstrzyknąć swej ofierze do 5 ml jadu. Dorosły człowiek może umrzeć od ukąszenia w ciągu 15 minut. Ratunkiem dla niego jest zastrzyk z surowicy lub natychmiastowa transfuzja krwi. Ponieważ wąż może kontrolować głębokość ukąszenia i ilości wstrzykiwanej toksyny, nie każde ugryzienie musi być śmiertelne. Głównymi składnikami jadu są hemotoksyny oraz cytotoksyny. Jad atakuje układ limfatyczny i ma dużo frakcji białkowych oraz enzymów, które prowadzą do martwicy, powodują mocny ból oraz krwawienia wewnętrzne i zewnętrzne np. z nosa, uszu, oczu.

Rozmnażanie[edytuj | edytuj kod]

W okresie godów samce wyruszają na poszukiwanie partnerek. Może dochodzić wówczas między nimi do walk, jednak wtedy węże się nigdy nie kąsają. Oplatają się jedynie i starają wzajemnie przygnieść do ziemi. Pokonany osobnik oddala się, zaś zwycięzca odbywa kopulacje z samicą. Zapłodnione jaja pozostają w ciele matki. Samica w tym czasie w ogóle nie poluje. Dzięki dostarczanemu ciepłu ich wzrost następuje szybko, a osobniki są gotowe do opuszczenia osłonek jajowych po 2 miesiącach. Po wykluciu się młodych matka rozpoczyna intensywne polowanie, by odzyskać swą masę ciała. Ponieważ okres inkubacji jest bardzo męczący dla samicy, przystępuje do rozrodu co 2, a nawet 3 lata. Liczebność miotu może być bardzo różna. Zazwyczaj waha się od 16 do 60 noworodków. Małe węże są od razu samodzielne i zaraz po przyjściu na świat rozpełzają się we wszystkich kierunkach. Wraz z wiekiem na głowie młodych żmij pojawiają się wyrostki nosowe.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Bitis gabonica w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Bitis gabonica (ang.). The Reptile Database. [dostęp 6 września 2010].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wacław Jaroniewski Jadowite węże świata Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa, 1992 ISBN 83-02-00977-6
  • John M. Mehrtens Living Snakes of the World in Color Sterling Publishers, Nowy Jork ISBN 0-8069-6460-X