Żołnierz i śmiejąca się dziewczyna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Żołnierz i śmiejąca się dziewczyna
Żołnierz i śmiejąca się dziewczyna
Autor Jan Vermeer
Rok wykonania ok. 1658
Technika wykonania olej na płótnie
Rozmiar 50.48 × 46.04 cm
Muzeum Frick Collection
Pieter de Hooch, Pijąca kobieta z dwoma mężczyznami i służącą, ok. 1658, National Gallery w Londynie

Żołnierz i śmiejąca się dziewczyna albo: Oficer i roześmiana dziewczyna (nl. De Soldaat en het Lachende Meisje) – obraz Jana Vermeera datowany na lata około 1658. Obraz jest obecnie eksponowany w Frick Collection w Nowym Jorku.

Obraz ten należy do grupy dzieł Vermeera, które powstały pod koniec lat 50. XVII wieku, a więc na początku dojrzałego okresu jego twórczości. Obrazy te (Dziewczyna czytająca list, Mleczarka i Żołnierz i śmiejąca się dziewczyna) przedstawiają sceny rozgrywające się w tym samym wnętrzu. Malarz za każdym razem umieszcza postaci w kącie pomieszczenia, z którego lewej strony znajduje się okno, będące źródłem światła. Taką kompozycję Vermeer zaczerpnął od Pietera de Hoocha (np. Pijąca kobieta z dwoma mężczyznami i służącą)[1].

Obraz przedstawia wspomniany już kąt pomieszczenia i siedzącą przy stole parę: żołnierza i dziewczynę. Z lewej strony obrazu znajduje się uchylone okno, a na ścianie w tle – mapa. Przez okno wpada do pomieszczenia światło, które oświetla dziewczynę; mężczyzna natomiast pozostaje w cieniu. Jego twarz jest widoczna tylko częściowo, gdy siedzi on odwrócony plecami do widza. Zwrócony jest w stronę dziewczyny, znajdującej się naprzeciw niego. Roześmiana dziewczyna patrzy na oficera, trzymając w rękach kieliszek.

Mapę, którą Vermeer umieścił także w tle obrazu Kobieta w błękitnej sukni, wykonał w 1620 roku Balthasar Florisz van Berckenrode[2]. Przedstawia ona Holandię i Fryzję Zachodnią, ale ukazane inaczej, niż obecnie: nie zgodnie z kierunkiem północ-południe, ale wzdłuż osi wschód zachód[3]. U góry mapy biegnie napis: NOVA ET ACCURATA TOTIUS HOLLANDIAE WESTFRISIAEQ(VE) TOPOGRAPHIA[3].

Płótno ukazuje scenę, w której żołnierz chce uwieść dziewczynę przy pomocy wina. Podobną tematykę Vermeer podjął już wcześniej, w obrazie Pijana dziewczyna śpiąca przy stole. Norbert Schneider przypuszcza, że także mocne kontrasty światłocieniowe mają związek z przesłaniem obrazu: oto pozostający w cieniu oficer jest symbolem nieczystych zamiarów, a oświetlona dziewczyna symbolizuje niewinność.

Uwagę badaczy zwróciła duża różnica w wielkości przedstawionych postaci – głowa mężczyzny jest niemal dwa razy większa od dziewczyny, choć oboje siedzą blisko siebie. Perspektywa taka jest poprawna z geometrycznego punktu widzenia, ale dość niezwykła, jak na XVII-wieczne malarstwo. Amerykanin Joseph Pennell w 1891 roku, opierając się na tym właśnie obrazie, zasugerował jako pierwszy, że Vermeer mógł posługiwać się podczas malowania urządzeniem, zwanym camera obscura[4].

Przypisy

  1. Alejandro Vergara, Vermeer and the Dutch Interior, Madrid, 2003, s. 251-252 [na:] http://essentialvermeer.20m.com/cat_about/open.htm#Alej
  2. Albert Blankert, Vermeer van Delft, Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1991, ISBN 83-221-0534-7, s. 181.
  3. 3,0 3,1 Norbert Schneider, Tout l'oeuvre peint de Vermeer, "Taschen", 2004, ISBN 3-8228-0971-3, s. 31.
  4. Philip Steadman Vermeer and the Camera Obscura

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Blankert Albert, Vermeer van Delft, Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1991, ISBN 83-221-0534-7.
  • Schneider Norbert, Tout l'oeuvre peint de Vermeer, "Taschen", 2004, ISBN 3-8228-0971-3.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]