Żurawina wielkoowocowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Żurawina wielkoowocowa
Vaccinium macrocarpon01.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd wrzosowce
Rodzina wrzosowate
Rodzaj żurawina/borówka
Gatunek żurawina wielkoowocowa
Nazwa systematyczna
Vaccinium macrocarpon Aiton
Hort. Kew. 2: 13 1789[2]
Synonimy
  • Oxycoccus macrocarpus (Aiton) Pers.
  • Schollera macrocarpa (Aiton) Steud.
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Żurawina wielkoowocowa[3], borówka wielkożurawinowa[4] (Vaccinium macrocarpon Aiton) – gatunek rośliny wieloletniej z rodziny wrzosowatych. Reprezentuje tradycyjnie w literaturze polskiej wyróżniany rodzaj żurawina, który od lat 80. XX wieku w światowej literaturze botanicznej opisywany jest już raczej tylko jako sekcja w obrębie rodzaju borówka (Vaccinium)[5][6]. Występuje naturalnie na mokradłach we wschodniej części Ameryki Północnej, ale rozprzestrzeniony został w uprawie i zdziczał także w zachodniej części tego kontynentu oraz w Europie[6]. Ma duże znaczenie gospodarcze z powodu okazałych, jadalnych owoców[7].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Morfologia
Łodyga
Płożące pędy osiągają od 0,4 do 1,5 m długości[6].
Liście
Zimotrwałe, drobne, eliptycznolancetowate do eliptycznych, o brzegu lekko podwiniętym, od spodu sinawe, z wierzchu zielone[6].
Kwiaty
Wyrastają na szypułkach długości 2–3 cm, na których znajdują się również dwa podkwiatki o długości do 1,5 mm. Działki kielicha niepozorne. Płatki białe do różowych, silnie do tyłu odgięte, o długości od 6 do 10 mm. Nitki pręcików owłosione[7][6].
Owoce
Kuliste jagody o barwie czerwonej do różowej, o średnicy 1–2 cm[7].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Status taksonomiczny zarówno gatunku, jak i rodzaju żurawina pozostawał długi czas niepewny. Według nowszych ujęć taksonomicznych gatunek ten włączany jest do rodzaju borówka (Vaccinium) jako Vaccinium macrocarpon Aiton[2][5][6]. W obrębie gatunku wyhodowano liczne odmiany[7].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Zbiór żurawiny w amerykańskim stanie New Jersey (mycie owoców)
Sos żurawinowy

Mimo że oba gatunki żurawin dostarczają jadalnych jagód, to ze względu na silniejszy wzrost i większe owoce (do 20 mm średnicy, podczas gdy europejska żurawina błotna ma jagody do 8 mm średnicy) na większą skalę uprawia się żurawinę wielkoowocową. Uprawiana jest głównie w Kanadzie, Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii[4] i Holandii[7]. Z owoców wyrabia się galaretki i sos żurawinowy stanowiący tradycyjny dodatek do dziczyzny i indyka[4].

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-03-24].
  2. 2,0 2,1 Vaccinium macrocarpon (ang.). W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2013-06-30].
  3. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Vascular plants of Poland - a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. IB PAN, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  4. 4,0 4,1 4,2 J.G. Vaughan, C.A. Geissler: Rośliny jadalne. Warszawa: Prószyński i S-ka, 2001, s. 88. ISBN 83-7255-326-2.
  5. 5,0 5,1 Vander Kloet, S.P.. The taxonomy of Vaccinium section Oxycoccus. „Rhodora”. 85 (841), 1983 (ang.). 
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 Vaccinium macrocarpon (ang.). W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2013-06-30].
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 1055. ISBN 83-214-1305-6.