Żurawniki (powiat pińczowski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Żurawniki
Krzyż przydrożny z 1826 r.
Krzyż przydrożny z 1826 r.
Państwo  Polska
Województwo świętokrzyskie
Powiat pińczowski
Gmina Złota
Liczba ludności 210
Strefa numeracyjna (+48) 41
Kod pocztowy 28-425
Tablice rejestracyjne TPI
SIMC 0280749[1]
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa lokalizacyjna województwa świętokrzyskiego
Żurawniki
Żurawniki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Żurawniki
Żurawniki
Ziemia 50°22′44″N 20°37′47″E/50,378889 20,629722Na mapach: 50°22′44″N 20°37′47″E/50,378889 20,629722

Żurawnikiwieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie pińczowskim, w gminie Złota[2].

Integralne części miejscowości Żurawniki
Identyfikator miejscowości Nazwa Miejscowości Rodzaj miejscowości
0280755 Kobylec część miejscowości
0280778 Pode Dworem część miejscowości
0280761 Pod Krzyżem część miejscowości
0280784 Środkowa część miejscowości
0280790 Ulica część miejscowości

W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa kieleckiego.

Położenie i środowisko przyrodnicze[edytuj | edytuj kod]

Należy do parafii Jurków. Wieś położona jest na terenie Nadnidziańskiego Parku Krajobrazowego i jednocześnie w obrębie obszaru chronionego Natura 2000. W świadomości mieszkańców, miejscowość dzieli się na: Starą Wieś, Podedwór, Osiedle, Ulicę i Kobelec. Przynależne do wsi łąki dzielone są na: Duże Łąki, Zowale, Świniekrzywdy, Morgi, Loski, Blachy, Zomłynie, Kozę oraz Błonia. Okoliczne pola swymi nazwami przypominają trudne czasy i liczne spory pomiędzy mieszkańcami. Wyróżnia się tu między innymi: Przecki – od sprzeczania się o tzw. miedzę, Wymysłowy – od wymyślania sobie, wyzwisk, kłótni.

Miejscowość ma charakter typowo rolniczy. Znana jest z bogatych tradycji w uprawie warzyw.

Okoliczne łąki są siedliskiem wielu gatunków ptaków takich jak: czapla siwa (Ardea cinerea), bocian biały (Ciconia ciconia L.), rokitniczka (Acrocephalus schoenobaenus), czajka (Vanellus vanellus L.), potrzos (Emberiza schoeniclus L.).

Wśród ssaków można spotkać: sarny (Capreolus capreolus capreolus), borsuki (Meles meles), lisy (Vulpes vulpes), zające (Lepus europaeus), a także bobry (Castor fiber L.) zwiększające w ostatnim czasie swoją liczebność.

Na terenie wsi znajduje się kilka wiekowych lip drobnolistnych (nie objętych jeszcze ochroną prawną). Na jednej z nich umieszczony jest obraz Matki Bożej – współczesny, na miejscu zniszczonego wpływami atmosferycznymi, starszego obrazu, pamiętającego czasy międzywojenne.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Historia Żurawnik sięga wieków średnich, a pierwszy zapis dotyczący tej miejscowości pochodzi z 1508 roku, a była to adnotacja w rejestrach podatkowych. Znaleziska archeologiczne z terenu parku podworskiego (dwór Lamota został zniszczony przez żołnierzy ukraińskich w czasie II wojny światowej) pozwalają stwierdzić jednak, iż obszar ten był zasiedlony już w okresie wpływów rzymskich, a nawet jeszcze wcześniej – w epoce schyłkowego neolitu, kiedy to rozwijała się kultura ceramiki sznurowej. We wschodniej części Żurawnik stoi krzyż, postawiony nieopodal miejsca zbiorowej egzekucji, podczas I wojny światowej. Nie do końca wiadomo, kim byli powieszeni ludzie i za co zginęli, aczokolwiek cała wieś pod przymusem obserwowała egzekucję[potrzebne źródło].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

We wsi znajduje się pięć świątków, wśród których wyróżnia się trzy krzyże, kapliczkę Matki Boskiej Bolesnej, oraz obraz MB Częstochowskiej. W części zachodniej znajduje się krzyż z inskrypcją: Franciszek Woycik i Helena żona wystawili R 1826. Krzyż ten znajduje się nieopodal dawnego cmentarzyska średniowiecznego. W środkowej części Żurawnik w 1947 roku mieszkańcy ufundowali kapliczkę Matki Boskiej Bolesnej. We wschodniej części znajduje się natomiast krzyż, położony nieopodal miejsca zbiorowej egzekucji z czasów I wojny światowej. Opisany krzyż posatawiono w roku poprzedzającym pięcseną rocznicę istnienia osady.

Dalej na wschód, przy drodze do Jurkowa, znajduje się obraz Matki Boskiej Częstochowskiej zawieszony na wiekowej lipie drobnolistnej. Ostatni krzyż stoi na granicy sołectw: Żurawniki i Jurków. Jest to jednocześnie granica gmin Złotej i Jurkowa oraz powiatów pińczowskiego i buskiego.

Do ciekawych zabytków zaliczyć można „kurhan” będący w okresie międzywojennym wieżą ciśnień. Pozostałością po międzywojennym dworze starosty pińczowskiego i wojewody pomorskiego, Wiktora Lamota, są słabo zarysowane pozostałości kląbów i stare drzewa w parku podworskim, a przede wszystkim nazewnictwo, bowiem droga prowadząca do Jurkowa do dzisiaj zwana jest „pałacówką”. Łąki za nieistniejącym już młynem wodnym, nazywane są „zomłynie” etc.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. Dziennik Ustaw 2013 poz.200. [dostęp 2014-01-05].
  2. Główny Urząd Statystyczny: Rejestr TERYT. [dostęp 2013-04-16].