Żylistek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Żylistek
Morfologia (Deutzia crenata)
Morfologia (Deutzia crenata)
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd dereniowce
Rodzina hortensjowate
Nazwa systematyczna
Deutzia Thunb.
Nova Gen. Pl. 19. 24 Nov 1781
Typ nomenklatoryczny
Deutzia scabra Thunb[2]
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Żylistek (Deutzia Thunb.) – rodzaj krzewów z rodziny hortensjowatych. Obejmuje od ok. 55[3] do 72[4] gatunków w ogromnej większości występujących naturalnie w Azji wschodniej, kilka rośnie także w Ameryce Środkowej (w Meksyku). Wiele gatunków to wartościowe krzewy ozdobne. W Polsce do najczęściej sadzonych należy żylistek szorstki[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Krzewy wyprostowane osiągające zwykle do ok. 2 m wysokości, ale są też gatunki nie przekraczające 1 m i takie, które sięgają do 5 m wysokości. Niemal wszystkie części tych roślin pokryte są gwiazdkowatymi, przylegającymi do powierzchni włoskami i z tego powodu są szorstkie[3][5].
Liście
Ułożone nakrzyżległe, sezonowe, rzadko zimozielone. Osadzone na krótkich ogonkach mają kształt blaszki od jajowatego do lancetowatego. Na brzegu są drobno piłkowane lub karbowane. Długość liście różni się u różnych gatunków w granicach od ok. 1,5 cm do ponad 10 cm, przy czym zwykle jest zmienna także na tym samym krzewie[3][5].
Kwiaty
Obupłciowe, 5-krotne, zebrane w kwiatostany (zwykle złożone wiechy i baldachogrona) wyrastające na krótkich pędach bocznych. Kielich tworzy w dole czarkę na brzegu z 4 trwałymi, trójkątnymi lub lancetowatymi działkami. Korona biała lub kremowa może być płasko rozpostarta lub dzwonkowata. Pręciki wyrastają w dwóch okółkach, mają charakterystycznie oskrzydlone nitki, u góry często opatrzone dodatkowo w dwa ząbki. Zalążnia dolna[5].
Owoce
Suche torebki o kształcie zwykle kulistym, pękające na wierzchołku na 4 części. Zawierają liczne, drobne nasiona[3][5].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Synonimy

Neodeutzia (Engl.) Small[6]

Pozycja i podział według APWeb (2001...)

Rodzaj należący do podrodziny OOO Arnott, rodziny hortensjowatych w rzędzie bukowców należącego do kladu różowych w obrębie okrytonasiennych[1].

Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa dereniowe (Cornidae Frohne & U. Jensen ex Reveal), nadrząd Cornanae Thorne ex Reveal, rząd hortensjowce (Hydrangeales Nakai), rodzina hortensjowate (Hydrangeaceae Dumort.), rodzaj żylistek (Deutzia Thunb.)[7].

Wykaz gatunków[4][5]
Mieszańce uprawiane w Polsce[8][5]

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Cenione z powodu małych wymagań oraz obfitego i długiego kwitnienia. Mają niewielkie wymagania glebowe, odporne są na zanieczyszczenia miejskie i szkodniki owadzie. Więdną jednak w czasie suszy i upałów, a pędy nadziemne mogą także przemarzać podczas surowych zim[3][5].

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło żylistek w Wikisłowniku

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-02-28].
  2. Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-28].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 1058. ISBN 83-214-1305-6.
  4. 4,0 4,1 Deutzia. W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2013-05-18].
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 Włodzimierz Seneta: Drzewa i krzewy liściaste D-H. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1996, s. 27-43. ISBN 83-01-12029-0.
  6. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-25].
  7. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Deutzia (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-28].
  8. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.