Żytno

Żytno
Państwo	Polska
Województwo	łódzkie
Powiat	radomszczański
Gmina	Żytno
Liczba ludności (2008)	678
Strefa numeracyjna	(+48) 34
Kod pocztowy	97-532
Tablice rejestracyjne	ERA
Położenie na mapie Polski Żytno
50°56′N 19°38′E

Żytno – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie radomszczańskim, w gminie Żytno.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa częstochowskiego.

Miejscowość jest siedzibą gminy Żytno.

Historia

W 1198 roku Kagnimir wymienił miejscowości Borowno i Kamion na Żytno. Wzmianki o Żytnie pochodzące z końca XII wieku znajdują się w spisie fundatorów i kollatorów Zakonu Bożogrobców w Miechowie. Christon de Zythn ofiaruje dziesięcinę z tej miejscowości na potrzeby klasztoru. Z XIV wieku pochodzą pierwsze wzmianki o przetwórstwie rud metali. W 1358 roku zostaje utworzona parafia Niepokalanego Poczęcia NMP w Żytnie. W 1441 roku pierwszy raz dowiadujemy się o Żytnie jako osadzie miejskiej. W 1760 roku Żytno utraciło prawa miejskie. Ziemiami będącymi obecnie w gminie Żytno władały znane rody szlacheckie m.in.: Borzykowscy herbu Abdank, Pągowscy herbu Doliwa, Pukarzewscy herbu Śreniawa, Rędzińscy herbu Zadora, Życieńscy herbu Zadora, Ostrowscy herbu Korab, Siemieńscy herbu Leszczyc, Majowie herbu Starykoń, Moszyńscy herbu Łodzia, Koniecpolscy herbu Pobóg.

W gospodarce na terenie gminy dominowało rolnictwo. Od XIX wieku zaczęto tu uprawiać na skalę przemysłową buraki cukrowe i chmiel oraz powstały stadniny koni oraz stawy rybne. W XIX wieku następuje rozwój drobnego przemysłu (kuźnice, cegielnie, młyny, tartaki, gorzelnie, cukrownie). Mieszkańcy gminy brali czynny udział w powstaniach narodowych oraz w walkach partyzanckich w okresie II wojny światowej. W XIX i XX wieku w wielu miejscowościach na terenie gminy funkcjonowały szkoły oraz prowadzono aktywne życie kulturalne. W 1973 roku z połączenia trzech gromad: Borzykowy, Maluszyna i Żytna, powstała gmina Żytno.

Oświata

Szkoła podstawowa w Żytnie po II wojnie światowej mieściła się w budynku dworskim. W 1992 roku wybudowano nowy budynek szkoły. W 2002 roku nadano jej imię Henryka Sienkiewicza.

Placówki oświatowe w Żytnie

• Przedszkole
• Szkoła Podstawowa im. Henryka Sienkiewicza
• Gimnazjum
• Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych im. Wandy Malczewskiej

Instytucje publiczne

We wsi funkcjonuje ośrodek zdrowia

Parafia

Mieszkańcy wyznania rzymsko-katolickiego podlegają parafii Niepokalanego Poczęcia NMP w Żytnie.

Zabytki

Według rejestru zabytków KOBiDZ na listę zabytków wpisane są obiekty:

• cmentarz katolicki, poł. XIX w., nr rej.: 436/88 z 27.05.1988
• skwer (miejsce po cmentarzu rzymskokatolickim), ul. Konopnickiej, nr rej.: 437/88 z 27.05.1988
• zespół dworski, 1 poł. XIX w.:
  • dwór, nr rej.: 751 z 27.12.1967
  • park, nr rej.: A-240/78 z 19.07.1995

Dwór w żytnie należał do rodu Siemieńskich, którzy zbudowali też pobliski kościół Niepokalanego Poczęcia NMP. Kościół został konsekrowany 30 maja 1885 roku. Po II wojnie światowej w budynku dworskim mieściła się szkoła podstawowa. Obecnie budynek jest w rękach prywatnych i pozostaje w ruinie.

Bibliografia

• Strona Gminy Żytno
• Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu