Żytno

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy wsi. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Żytno
Dwór Siemieńskich w Żytnie
Dwór Siemieńskich w Żytnie
Państwo  Polska
Województwo łódzkie
Powiat radomszczański
Gmina Żytno
Liczba ludności (2008) 678
Strefa numeracyjna (+48) 34
Kod pocztowy 97-532
Tablice rejestracyjne ERA
SIMC 0148257
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa lokalizacyjna województwa łódzkiego
Żytno
Żytno
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Żytno
Żytno
Ziemia 50°56′N 19°38′E/50,933333 19,633333Na mapach: 50°56′N 19°38′E/50,933333 19,633333

Żytnowieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie radomszczańskim, w gminie Żytno.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa częstochowskiego.

Miejscowość jest siedzibą gminy Żytno.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1198 roku Kagnimir wymienił miejscowości Borowno i Kamion na Żytno. Wzmianki o Żytnie pochodzące z końca XII wieku znajdują się w spisie fundatorów i kollatorów Zakonu Bożogrobców w Miechowie. Christon de Zythn ofiaruje dziesięcinę z tej miejscowości na potrzeby klasztoru. Z XIV wieku pochodzą pierwsze wzmianki o przetwórstwie rud metali. W 1358 roku zostaje utworzona parafia Niepokalanego Poczęcia NMP w Żytnie. W 1441 roku pierwszy raz dowiadujemy się o Żytnie jako osadzie miejskiej. W 1760 roku Żytno utraciło prawa miejskie. Ziemiami będącymi obecnie w gminie Żytno władały znane rody szlacheckie m.in.: Borzykowscy herbu Abdank, Pągowscy herbu Doliwa, Pukarzewscy herbu Śreniawa, Rędzińscy herbu Zadora, Życieńscy herbu Zadora, Ostrowscy herbu Korab, Siemieńscy herbu Leszczyc, Majowie herbu Starykoń, Moszyńscy herbu Łodzia, Koniecpolscy herbu Pobóg.

W gospodarce na terenie gminy dominowało rolnictwo. Od XIX wieku zaczęto tu uprawiać na skalę przemysłową buraki cukrowe i chmiel oraz powstały stadniny koni oraz stawy rybne. W XIX wieku następuje rozwój drobnego przemysłu (kuźnice, cegielnie, młyny, tartaki, gorzelnie, cukrownie). Mieszkańcy gminy brali czynny udział w powstaniach narodowych oraz w walkach partyzanckich w okresie II wojny światowej. W XIX i XX wieku w wielu miejscowościach na terenie gminy funkcjonowały szkoły oraz prowadzono aktywne życie kulturalne. W 1973 roku z połączenia trzech gromad: Borzykowy, Maluszyna i Żytna, powstała gmina Żytno.

Oświata[edytuj | edytuj kod]

Szkoła podstawowa w Żytnie po II wojnie światowej mieściła się w budynku dworskim. W 1992 roku wybudowano nowy budynek szkoły. W 2002 roku nadano jej imię Henryka Sienkiewicza.

Placówki oświatowe w Żytnie[edytuj | edytuj kod]

  • Przedszkole
  • Szkoła Podstawowa im. Henryka Sienkiewicza
  • Gimnazjum
  • Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych im. Wandy Malczewskiej

Instytucje publiczne[edytuj | edytuj kod]

We wsi funkcjonuje ośrodek zdrowia

Parafia[edytuj | edytuj kod]

Mieszkańcy wyznania rzymsko-katolickiego podlegają parafii Niepokalanego Poczęcia NMP w Żytnie.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Na terenie wsi znajdują się następujące obiekty wpisane do rejestru zabytków[1] :

  • cmentarz katolicki, poł. XIX w., nr rej.: 436/88 z 27.05.1988
  • skwer (miejsce po cmentarzu rzymskokatolickim), ul. Konopnickiej, nr rej.: 437/88 z 27.05.1988
  • zespół dworski, 1 poł. XIX w.:
    • dwór, nr rej.: 751 z 27.12.1967
    • park, nr rej.: A-240/78 z 19.07.1995

Dwór w Żytnie należał do rodu Siemieńskich, którzy zbudowali też pobliski kościół Niepokalanego Poczęcia NMP. Kościół został konsekrowany 30 maja 1885 roku. Po II wojnie światowej w budynku dworskim mieściła się szkoła podstawowa. Obecnie budynek jest w rękach prywatnych i pozostaje w ruinie.

Przypisy

  1. NID: Rejestr zabytków nieruchomych, województwo łódzkie. [dostęp 18 września 2008].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]