α-Pinen

α-Pinen
Z lewej enancjomer 1S,5S, z prawej 1R,5R
Nazewnictwo
Nomenklatura systematyczna (IUPAC) 2,6,6-trimetylobicyklo[3.1.1]hept-2-en
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny	C10H16
Masa molowa	136,23 g/mol
Wygląd	bezbarwna ciecz
SMILES CC1(C)C2CC1C(C)=CC2
Identyfikacja
Numer CAS	80-56-8 (nieokreślony izomer) 7785-70-8 (+)-α-pinen 7785-26-4 (−)-α-pinen
PubChem	440968
Właściwości Gęstość i stan skupienia 0,858 g/cm³; ciecz Rozpuszczalność w wodzie nierozpuszczalny Temperatura topnienia −64 °C Temperatura wrzenia 155–156 °C Aktywność optyczna [α]D −50,7° ((1S,5S)-α-pinen)
Niebezpieczeństwa MSDS Zewnętrzne dane MSDS Globalnie Zharmonizowany System Klasyfikacji i Oznakowania Chemikaliów Zagrożenia Uwaga Zwroty H H226, H315, H317, H319, H335, H410 Zwroty EUH brak zwrotów EUH Zwroty P P261, P273, P280, P305+P351+P338, P501 Europejska klasyfikacja substancji Zagrożenia Drażniący (Xi) Groźny dla środowiska (N) Zwroty R R10, R36/37/38, R43, R50 Zwroty S S26, S36/37, S61 NFPA 704 3 2 0   Temperatura zapłonu 32 °C Temperatura samozapłonu 255 °C Numer RTECS DT7000000 (nieokreślony izomer)
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Multimedia w Wikimedia Commons

α-Pinen – organiczny związek chemiczny z grupy cyklicznych monoterpenów. Główny składnik terpentyny otrzymywanej z żywicy sosnowej. Stosowany jest w kosmetyce jako składnik perfum oraz jako surowiec do otrzymywania innych środków zapachowych, np. α-terpinolu, limonenu lub bergaptolu.

Główne reakcje z udziałem α-pinenu:

Izomery

α-Pinen ma dwa enancjomery, (+)-(1R,5R)-α-pinen oraz (−)-(1S,5S)-α-pinen, obydwa występują w naturze w olejkach eterycznych wielu roślin, głównie iglastych.

Znanych jest też kilka izomerów konstytucyjnych pinenu, różniących się między sobą położeniem wiązania podwójnego. Każdy z nich ma dwa enancjomery, oznaczane zwyczajowo (+) i (−).

• Izomery konstytucyjne pinenu
• 

  α-pinen

• 

  β-pinen

• 

  (+)-γ-pinen

• 

  (−)-δ-pinen