β-Karoten – organiczny związek chemiczny, prowitamina witaminy A i najbardziej aktywny jej izomer. Neutralizuje rodniki w organizmie, stosowana jest jako lek w chorobach wzroku i skóry.
Właściwości farmakologiczne [edytuj]
β-Karoten jest bezpieczną odmianą karotenu, gdyż organizm przetwarza tylko taką jego ilość, jaka jest mu potrzebna. Przyczynia się między innymi do ochrony przed drobnoustrojami. Ma działanie antyoksydacyjne, a także korzystnie wpływa na funkcjonowanie wzroku, systemu immunologicznego. W preparatach często podawany jest razem z witaminami E, D, B i wapniem.
Beta-karoten był dość długo uważany za środek zapobiegający powstawaniu raka płuc i wątroby. Niedawno przeprowadzone badania wykazały jednak, że u większości osób nie ma żadnej korelacji między spożywaniem karotenu i zachorowalnością na raka, z wyjątkiem osób pijących dużo alkoholu i palących, u których spożywanie β-karotenu minimalnie zwiększa, a nie zmniejsza ryzyko choroby nowotworowej[2]. Długotrwała suplementacja diety w beta-karoten może w umiarkowany sposób ograniczać rozwój zmian umysłowych związanych z wiekiem[3].
Beta-karoten nawet nie przekształcony w witaminę A chroni przed niekorzystnym wpływem wolnych rodników, które mogą wiązać się z substancjami znajdującymi się w komórkach i wywierać szkodliwy wpływ na błony komórkowe oraz na podział komórek[4]. Redukuje również ujemne skutki radioterapii i chemioterapii. Zaobserwowano także, że może on spowodować powrót komórek dysplastycznych do normalnej funkcji[5]. Wzmacnia system immunologiczny, chroni wyściółkę przewodu pokarmowego i dróg oddechowych przed infekcjami, zapobiega rozedmie płuc i bronchitowi. Odgrywa istotną rolę w profilaktyce przeciw miażdżycowej wpływając na obniżenie cholesterolu. Beta-karoten zapewnia ponadto prawidłowe funkcjonowanie narządu wzroku, zwłaszcza o zmierzchu, oraz warunkuje prawidłowe rogowacenie nabłonków, opóźnia procesy starzenia się[6].
Przeciwwskazania [edytuj]
Działania niepożądane [edytuj]
- bóle brzucha
- biegunka
- przejściowe żółte zabarwienie skóry
Przypisy
- ↑ Β-Karoten – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
- ↑ GS. Omenn, GE. Goodman, MD. Thornquist, J. Balmes i inni. Effects of a combination of beta carotene and vitamin A on lung cancer and cardiovascular disease.. „N Engl J Med”. 334 (18), s. 1150-1155, 1996. PMID 8602180.
- ↑ Physician's First Watch: Long-Term Beta Carotene Use May Slow Cognitive Decline in Men
- ↑ DM. Snodderly. Evidence for protection against age-related macular degeneration by carotenoids and antioxidant vitamins.. „Am J Clin Nutr”. 62 (6 Suppl), s. 1448S-1461S, 1995. PMID 7495246.
- ↑ T. Byers, G. Perry. Dietary carotenes, vitamin C, and vitamin E as protective antioxidants in human cancers.. „Annu Rev Nutr”. 12, s. 139-159, 1992. doi:10.1146/annurev.nu.12.070192.001035. PMID 1503801.
- ↑ Burri B.J.. Beta-carotene and human health: a review of current research. „Nutr. Res.”. 17 (3), s. 547-580, 1997. doi:10.1016/S0271-5317(97)00011-0.
Bibliografia [edytuj]
- Indeks leków Medycyny Praktycznej 2005. Kraków: Wydawnictwo Medycyna Praktyczna. ISBN 83-7430-006-X.
|
ATC (A11) – Witaminy |
|
A 11 C – Witaminy A i D (włącznie z preparatami
zawierającymi obydwie witaminy) |
|
A 11 CA – Witamina A
|
|
|
|
A 11 CC – Witamina D i jej analogi
|
|
|
|
A 11 D – Witamina B1 (włącznie z preparatami złożonymi
zawierającymi witaminę B6 i B12 |
|
|
| A 11 G – Kwas askorbinowy (włącznie z preparatami złożonymi) |
|
A 11 GA – Kwas askorbinowy
|
|
|
|
| A 11 H – Preparaty proste zawierające inne witaminy |
|
A 11 HA – Preparaty proste
zawierające inne witaminy
|
|
|
|
