10 Brygada Kawalerii Pancernej (PSZ)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy brygady pancernej PSZ na Zachodzie. Zobacz też: 10 Brygada Kawalerii Pancernej – stronę ujednoznaczniającą.
10 Brygada Kawalerii Pancernej
Znak pancerny.svg
Prop 10bkpanc.png
Znak pancerny i proporczyk brygady
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1940
Rozformowanie 1947
Działania zbrojne
II wojna światowa
Organizacja
Rodzaj wojsk Wojska pancerne
Rodzaj sił zbrojnych Wojska lądowe
Szlak bojowy brygady w składzie 1 DPanc
Bitwa falaise 1944.png
Czołg podstawowy – M4 Sherman

10 Brygada Kawalerii Pancernejbrygada pancerna Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie.

Powstała w Szkocji z przeformowania 2 Brygady Strzelców.

W okresie walk w Europie Zachodniej wchodziła w skład 1 Dywizji Pancernej gen. Maczka[1].

2 Brygada Strzelców[edytuj | edytuj kod]

W lipcu 1940 w Douglas w Szkocji rozpoczęto formowanie 2 Brygady Strzelców pod dowództwem gen. bryg. Rudolfa Dreszera.

Struktura brygady została opracowana na podstawie doświadczeń wojennych. Miała być jednostką ruchliwą, przystosowaną do działań manewrowych, zmotoryzowaną, dysponującą dużą siłą ognia (batalion czołgów i artyleria wsparcia).

Brygada powinna liczyć 5743 żołnierzy, w tym 419 oficerów i 978 podoficerów. Tak duży skład procentowy kadry podyktowany był wysokimi nadwyżkami oficerów i dużymi trudnościami prowadzenia poboru w Wielkiej Brytanii i w Kanadzie.

Information icon.svg Osobny artykuł: 2 Brygada Strzelców (PSZ).

Brygada Kawalerii Pancernej[edytuj | edytuj kod]

3 listopada 1940 2 Brygadę Strzelców przemianowano na 10 Brygadę Kawalerii Pancernej. Jej pododdziały otrzymały oficjalnie swoje dawne nazwy.

Skład[edytuj | edytuj kod]

Covenanter- czołgi tego typu były na wyposażeniu brygady w końca 1943
Tablica rozpoznawcza pojazdów WP

Kwatera Główna

  • 10 oddział rozpoznawczy (późniejszy 10 Pułk Dragonów)
  • 10 Pułk Strzelców Konnych
  • batalion im. 14 Pułku Ułanów Jazłowieckich
  • 24 Pułk Ułanów
  • 10 pułk artylerii lekkiej
  • 10 bateria artylerii przeciwlotniczej
  • 10 szwadron przeciwpancerny
  • 10 szwadron łączności
  • 10 kompania saperów
  • 10 kompania warsztatowa
  • 10 czołówka naprawcza samochodów
  • 10 pluton parkowy
  • 10 kompania sanitarna
  • 10 sąd polowy z aresztem
  • kadra ośrodka zapasowego

10/16 Brygada Pancerna[edytuj | edytuj kod]

21 września 1943 nakazano reorganizację 1 DPanc. W jej składzie miały znaleźć się: brygada pancerna i brygada strzelców . Jako pierwszą zorganizowano brygadę pancerną. Jej nazwa "10/16 Brygada Pancerna" była chwilowym kompromisem. Powstałą z połączenia 10 BKPanc i 16 BCz. Znaczną część żołnierzy wydzieliły do niej inne jednostki 1 Korpusu.

12 października 1943 przemianowano ją na 10 Brygadę Kawalerii Pancernej. 16 BCz oddała swoje dwa pułki pancerne, zachowała 3 Pułk Pancerny i otrzymała ze "starej" 10 BKPanc 14 Pułk Ułanów. Sztab brygady powstawał w zasadzie na bazie 16 Brygady. Dowódca 10 Brygady awansował i objął stanowisko zastępcy dowódcy 1 DPanc.

Skład[edytuj | edytuj kod]

Stuart- czołgi tego typu były na wyposażeniu 24 Pułku Ułanów
  • Kwatera główna brygady (Brigade Headquarters)[a]
  • Szwadron Dowodzenia
  • 24 Pułk Ułanów (24th Polish Lancer Regiment; z 10 BKPanc)
  • 1 Pułk Pancerny (1st Polish Armoured Regiment; z 16 BCz)
    • szwadron dowodzenia
      • pluton rozpoznawczy
      • pluton przeciwlotniczy
      • pluton łączności
      • pluton gospodarczy
    • 3 x szwadron czołgów
      • 4 x pluton czołgów[b]
  • 2 Pułk Pancerny (2nd Polish Armoured Regiment)[c] ( z 16 BCz)
  • 10 Pułk Dragonów (10th Polish Dragoon Regiment – Motor Battalion)[d]
    • szwadron dowodzenia
    • szwadron wsparcia
    • 3 x szwadron dragonów

Symbole brygady[edytuj | edytuj kod]

Odznaka specjalna

Nadana brygadzie przez Naczelnego Wodza rozkazem z 31 marca 1941 roku.

Quote-alpha.png
"10 Brygadzie Kawalerii Pancernej przyznaję przywilej noszenia czarnego naramiennika na lewym ramieniu kurtki i płaszcza, jako tradycję czarnych kurtek skórzanych, wskutek których wróg przezwał brygadę »Schwarze Brigade«"

Naramiennik nosili wszyscy żołnierze mający przydział do 10 Brygady Kawalerii Pancernej. Żołnierze przeniesieni z 10 Brygady Kawalerii Pancernej do sztabów, komend itp. zatrzymywali prawo noszenia czarnego naramiennika[2].

15 lutego 1945 roku prawo noszenia czarnych naramienników uzyskały wszystkie oddziały (jednostki) wchodzące organizacyjnie w skład 1 Dywizji Pancernej[2].

Proporczyk szwadronu sztabowego

Proporczyk

Oficerowie broni pancernej sztabu 10 BPanc nosili czarno-pomarańczowe proporczyki kroju kawaleryjskiego; szwadron sztabowy - proporczyki kroju kawaleryjskiego czarne z pomarańczowym trójkątem[3].

Obsada personalna Kwatery Głównej 10 BKPanc[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy brygady:

Zastępcy dowódcy brygady:

Szefowie sztabu brygady:

Uwagi

  1. powstała na bazie sztabu 16 BCz; sztab i dowództwo 10 BKPanc zostało rozwiązane, a zachowano jedynie nazwę
  2. W niektórych publikacjach 5 plutonów po 3 czołgi.
  3. Skład identyczny z 1 pułkiem pancernym.
  4. Sformowany na bazie 10 oddziału rozpoznawczego 10 BKPanc.

Przypisy

  1. Stanisław Komornicki: Wojsko Polskie 1939-1945: barwa i broń. s. 58.
  2. 2,0 2,1 Jerzy Murgrabia: Symbole wojskowe Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Wydawnictwo Bellona, 1990, s. 99. ISBN 83-11-07825-4.
  3. Marian Żebrowski: Zarys historii polskiej broni pancernej 1918-1947. s. 170.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Witold Biegański: Wojsko Polskie. Krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. 5, Regularne jednostki Wojska Polskiego na Zachodzie. Formowanie, działania bojowe, organizacja, metryki dywizji i brygad. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1967.
  • Stanisław Komornicki: Wojsko Polskie 1939-1945: barwa i broń. Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1984. ISBN 83-223-2055-8.
  • Jerzy Murgrabia: Symbole wojskowe Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Wydawnictwo Bellona, 1990. ISBN 83-11-07825-4.
  • Franciszek Skibiński, Wojska pancerne w II wojnie światowej, Warszawa 1982.
  • Zbigniew Wawer, Organizacja Polskich Wojsk Lądowych w Wielkiej Brytanii 1940-1945, Bellona, Warszawa 1992, ISBN 83-11-08218-9.
  • Marian Żebrowski - "Zarys historii polskiej broni pancernej 1918-1947". Zarząd Zrzeszenia Kół Oddz. Broni Pancernej. Londyn 1971