10 Oszmiańska Brygada AK
| 10 Brygada AK | |
| Historia | |
| Państwo |  Polskie Państwo Podziemne |
| Sformowanie | 1944 |
| Rozformowanie | 1944 |
| Nazwa wyróżniająca | Oszmiańska |
| Dowódcy | |
| Pierwszy | "Gustaw"[1] |
| Działania zbrojne | |
| Operacja Ostra Brama | |
| Organizacja | |
| Podporządkowanie | Zgrupowanie nr 3 Okręgu Wilno AK |
10 Oszmiańska Brygada AK "Gustawa" – polski oddział partyzancki Wileńskiego Okręgu Armii Krajowej.
Spis treści |
[edytuj] Historia brygady
Jeden z batalionów tej brygady sformowany został z członków Batalionów Chłopskich (BCh), zaś drugi z członków Narodowych Sił Zbrojnych (NSZ)[2].
Zastępcą dowódcy została Andrzej Stanisław Czajkowski (1906-1981), syn Jana i Anastazji z domu Korowajko[3].
Inni żołnierze brygady to m.in.[4][5]:
- Stanisław Macutkiewicz,
- Stanisław Matyjaszkojć ps. "Kwiat" (ur. 1 kwietnia 1923 w Trokielach, pow. oszmiański; żołnierz 2 kompanii),
- Henryk Szulżycki ps. "Kruk",
- Bolesław Wasilewski ps. "Bustromiak".
W lipcu 1944 w ramach Zgrupowania nr 3 Okręgu AK Wilno oddział wziął udział w Operacji Ostra Brama. W lipcu 1944 liczyła ok. 400 partyzantów[6]
[edytuj] Koncentracja brygady
W czerwcu 1944 sztab 3 Zgrupowania przeprowadził na swoim terenie mobilizację mężczyzn pozostających w siatce konspiracyjnej. Jako odwód sformowano 10 Brygadę AK pod dowództwem por. Konrada Bukowskiego "Gustawa". Do pomocy przy organizowaniu brygady zostali oddelegowani z 13 Brygady AK komendant Obwodu Mołodeczno por. Władysław Burak "Gajewski" oraz ppor. Wiktor Snastin "Kurek". Łączniczki na rozkaz komendanta Obwodu "Oset" powiadomiły komendantów placówek o miejscu koncentracji wszystkich mężczyzn zdolnych do walki, pozostających w konspiracji. Miejscem koncentracji był rejon Murowanej Oszmianki. Dowództwo formowało się w Karwieliszkach. Ośrodek Soły wyznaczył koncentrację w folwarku Porojście dla placówek Soły i Żuprany, a w Birżanach dla placówek Kuszlany i Smorgonie. Placówki: Polany, Graużyszki i Krewo miały bezpośrednio pod dowództwem swoich komendantów zameldować się w Karwieliszkach. Personel medyczny wywodzący się z konspiracji zbierał się w folwarku Rojsty. Porucznik Gajewski objął komendę nad zgrupowaniem przebywającym w folwarku Olchówce. Marszem ubezpieczonym ruszył w kierunku Karwieliszek przez Małe Powiaże. W okolicy Osinówki przekroczono szosę łączącą Oszmianę z Holszanami. Z Osinówki pod osłoną lasu partyzanci dotarli do Mordas, przekraczając szosę Oszmiana – Graużyszki, stamtąd przez folwark Pohulanka, wieś Antony, Kuckuny, dwór Sołki, Łysą Górę dotarli do Karwieliszek.
Koncentracja trwała trzy dni, Odległość poszczególnych placówek od miejsca zbiórki była różna: od 7 km do przeszło 40 km. Początkowo utworzono trzy plutony. Ochotników po służbie wojskowej sprzed 1939 podzielono na trzy grupy przydzielając do każdego z plutonów jako kadrę do pomocy przy szkoleniu rekrutów. Pierwszy pluton zakwaterował się w miejscowości Wasiowce, drugi pluton – w zaścianku Łysa Góra, trzeci pluton pozostał w Karwieliszkach. Przystąpiono do intensywnego szkolenia strzeleckiego i bojowego. Każdego dnia zgłaszali się z dalszych terenów członkowie siatki konspiracyjnej, nie mogąc trafić do oddziałów macierzystych (realizowały one w tym czasie zadania "Burzy"). Zgłaszali się dezerterzy z Wehrmachtu, wcieleni doń Polacy z Poznańskiego i Śląska oraz członkowie policji białoruskiej. Dowództwo brygady wcielało do swoich szeregów Polaków z Poznańskiego i Śląska oraz Jugosłowian zatrudnionych w organizacji Todt, natomiast z policji białoruskiej tych, którzy w różny sposób wcześniej ostrzegali ludność polską przed represjami.
[edytuj] Obsada personalna brygady
8 lipca 1944,ze względu na napływ sporej ilości ochotników do Brygady, w Karwieliszkach nastąpiła jej reorganizacja . Uformował się ostatecznie następujący skład osobowy brygady:
- Dowódca – por. Konrad Bukowski ps. Gustaw
- Zastępca – por. Władysław Burak ps. Gajewski
- Adiutant – ppor. Wiktor Snastin ps. Kurek
- Kwatermistrz – sierż. Wiktor Andrzejewski ps. Pszczółka
- Oficer łączności – plut. Edward Bujnicki ps. Drucik
- Lekarze – dr Michał Holak ps. Bonifacy i dr Adam Wysocki ps. Piotr
1 kompania:
- dowódca: ppor Aleksander Stanisław Czajkowski ps. Chytry
- szef kompanii: sierż. Stanisław Szamocki
- 1 pluton: podchorąży Edward Szołoch ps. Skiba
- 1 drużyna: kpr. Czesław Soroko ps. Orzeł
- 2 drużyna: kpr. Mikołaj Jackiewicz ps. Mik
- 3drużyna: kpr. Witold Koczan ps. Wićka
- 2 pluton: plut. Jan Aleksandrowicz ps. Aleks
- 1 drużyna: Antoni Kowzan ps. Antoś
- 2 drużyna: Edward Szynkiewicz ps. Ed
- 3drużyna: Arkadiusz Bartoszewicz ps. Bart
- 3 pluton: plut. Zenon Naumowicz ps. Sęk
- 1 drużyna: Czesław Żeligowski ps. Czesio
- 2 drużyna: Waldemar Siecki ps. Mały
- 3 drużyna: Aleksander Siecki ps. Wujek
- 1 pluton: podchorąży Edward Szołoch ps. Skiba
2 kompania:
- dowódca ppor. Stanisław Butkiewicz ps. Żbik
- szef kompanii: sierż. Stanisław Wołkowicz ps. Ojciec
- 1 pluton: ppor. Włodzimierz Rybacki ps. Rubka
- 1 drużyna: kpr. Henryk Marcinkiewicz ps. Marcin
- 2 drużyna: kpr. Stefan Staszkiewicz ps. Stef
- 3 drużyna: kpr. Stanisław Klucznik ps. Stach
- 2 pluton: pchor. Leonard Bohdziewicz ps. Jacek
- 1 drużyna: kpr. Edward Kwokszyn ps. Kwoka
- 2 drużyna: kpr. Tadeusz Aleksandrowicz ps. Alek
- 3 drużyna:kpr. Jan Urbanowicz ps. Jaś
- 3 pluton: pchor. Leon Jackiewicz ps. Lew
- 1 drużyna: kpr. Stefan Wysocki ps. Piotr
- 2 drużyna: kpr. Antoni Kłujszo ps. Brzoza
- 3 drużyna: kpr. Władysław Bodak ps. Szczerba
- 1 pluton: ppor. Włodzimierz Rybacki ps. Rubka
3 kompania:
- dowódca ppor. Leonard Piastowski ps. Art, San
- szef kompanii: sierż. Józef Micul
- 1 pluton:pchor. Wincenty Stosuj ps. Żbik
- 1 drużyna: kpr. Bolesław Dębowski ps. Dąb
- 2 drużyna: kpr. Roman Sturlis ps. Rom
- 3 drużyna: kpr. Wacław Harłukowicz ps. Kamień
- 2 pluton: plut. Bronisław Harłukowicz ps. Łuk
- 1 drużyna: kpr. Józef Michniewicz ps. Zef
- 2 drużyna: kpr. Józef Szołoch ps. Rola
- 3 drużyna: kpr. Kazimierz Pietrusewicz ps. Kazik
- 3 pluton:pochr. Bronisław Awgul ps. Bey
- 1 drużyna: wachm. Artur Ulewski ps. Kozak
- 2 drużyna: plut. Jan Jaroszewicz ps. Iglica
- 3 drużyna: plut. Henryk Zakrzewski ps. Bez
- 1 pluton:pchor. Wincenty Stosuj ps. Żbik
sekcja minerska:
- kpr. Zygmunt Śnieżko ps.Lont
- kpr. Franciszek Dębowski ps. Dynamit
- Antoni Klucznik ps.Saper
drużyna łączności:
- plut Edward Bujnicki ps. Drucik
- Władysław Żeligowski ps. Władek
- Henryk Baranowski ps. Baran
drużyna sanitarna:
- dr Michał Holak ps. Bonifacy
- dr Adam Wysocki ps. Piotr
pielęgniarki:
- Emilia Komorowska ps. Mila
- janina Jackiewiczówna ps. Janka
- Helena Siecka ps.Sawa
- Maria Vorbrodt ps. Isia
- Halina Wysocka ps. Hala
- Maryna Plucińska ps. Popielata
Przypisy
- ↑ por. Konrad Bukowski ps. Gustaw – po uzyskaniu matury wstąpił do Szkoły Podchorążych Piechoty w Ostrowi Mazowieckiej. Wojna zastała go w Wilnie w 5 pułku piechoty Legionów. Po walkach we wrześniu 1939 internowany na Litwie. Uciekł z obozu i schronił się w majątku. W 1941 wrócił do folwarku Zalesie, gm. Soły. W czerwcu 1943 wstąpił do siatki Inspektoratu F na stanowisko zastępcy i oficera operacyjnego Obwodu Oszmiana. Brał udział w szkoleniu przedpoborowych. Na rozkaz "Jaremy" organizował w pierwszych dniach lipca 1944 10 Brygadę w okolicach Murowanej Oszmianki w Karwieliszkach. Po jej rozbrojeniu 18 lipca 1944 pzredostał się do Wilna, unikając obozu w Miednikach. W marcu 1945 w ramach repatriacji wyjechał do Lublina i zgłosił się do ludowego Wojska Polskiego.
- ↑ Według Zawiślaka.
- ↑ NaszCzas
- ↑ C Z Ę Ś Ć 1. i 2
- ↑ Wasilewski – Portal Rodziny Wasilewskich
- ↑ Stan podano za "Z dziejów Armii Krajowej na..." s. 53
[edytuj] Bibliografia
- Roman Korab-Żebryk: Operacja wileńska AK. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1985. ISBN 83-01-04946-4.
- Z.Boradyn, A. Chnielarz, H. Piskunowicz: Z dziejów Armii Krajowej na Nowogródczyźnie i Wileńszczyźnie. Radom: Ośrodek Kształcenia i Doskonalenia Kadr, 1997. ISBN 8390716803.
- Struktura Organizacyjna Armii Krajowej, Marek Ney-Krwawicz w: Mówią wieki nr 9/1986.
- Wiktor Snastin ps. Kurek – "10 Brygada Armii Krajowej por. "Gustawa" – wspomnienia" Szczecin 1992. Maszynopis w posiadaniu Koła Kresowego ŚZŻAK w Szczcinie. Opublikowany w "Wileński Przekaz" suplement/1996.
|
||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||
